AfD-iň ýokarlanmagy gadaganlyk jedellerine sebäp boldy

Germaniýa üçin aşa sagçy “Alternative” (AfD) partiýasynyň ses beriş derejesini ýokarlandyrmagy we ilkinji gezek bir ştatda ýeke özi häkimiýete gelmegi partiýany gadagan etmek baradaky pikirleri ýene bir gezek güýçlendirdi Saksoniýa-Anhaltda geçirilen soňky saýlaw soragnamalarynda iň ýokary derejä çykan AfD, premýer-ministr Fridrih Merziň ýolbaşçylygyndaky konserwatorlar bilen boşlugy kem-kemden giňeldýär Saýlawlar, konserwatiw Hristian Demokratlar (CDU / CSU) we merkezi çepçi Sosial Demokratik Partiýa (SPD) tarapyndan döredilen koalisiýa hökümetine goldawyň iň pes derejä ýetendigini görkezýär Geçen ýylyň 23-nji fewralynda geçirilen umumy saýlawlarda Merziň CDU / CSU bileleşigi 28,5%, SPD 16,4% ses aldy Jemgyýetçilik pikirini öwreniş kompaniýasy INSA tarapyndan 6-njy iýunda yglan edilen gözleg netijelerine görä, AfD seslerini 29 göterime çenli ýokarlandyryp, Merziň häkimiýete getiren ses derejesinden ýokarydy CDU / CSU-nyň ses beriş derejesi 21 göterime çenli azalsa-da, AfD bilen tapawut 8 göterime çenli ýokarlandy Gözlegiň netijelerine görä, premýer-ministr Merzden nägile bolanlaryň sany 77 göterime çenli ýokarlandy Geçen hepde Germaniýanyň köpçülikleýin habar beriş serişdesi ARD tarapyndan geçirilen gözleg netijeleri Merz hökümetinden nägile bolanlaryň sanynyň 87 göterime ýetendigini görkezýär Nemes metbugatynda "Aýylganç syýasy surat" we "Merz bilen şarpyk" ýaly atlar bilen düşündirilen gözleg netijeleri koalisiýa partiýalarynyň baş edarasyna seýsmiki täsir etdi Esasanam konserwatiw CDU-da dartgynlyk höküm sürýär Merziň partiýasyndaky goldawyny ýitirmek bilen izolirlenendigi we CDU / CSU parlament toparynda "täze premýer-ministr bilen dowam etmek" pikiriniň öňe sürülendigi baradaky aýyplamalar soňky hepdelerde gün tertibine girdi Hatda premýer-ministri Merzden aljak adamyň Demirgazyk Reýn-Westfalýanyň CDU premýer-ministri Henrik Wüst boljakdygy öňe sürüldi Birnäçe günläp gün tertibini eýeleýän bu aýyplamalardan soň Wüst myş-myşlary "manysyz" diýip inkär etdi we premýer-ministr Merziň goldawyny dowam etdirýändigini aýtdy Merziň ýakyn adamlary, bu çaklamalara "AfD-iň elinde oýnaýan aýyplamalar" diýip baha berdiler we bu aýyplamalaryň "hökümeti ýok etmek" we "partiýanyň içinde Merziň abraýyny sarsdyrmak" maksat edinýändigini öňe sürdüler Fridrih Merz premýer-ministr bolanda, plýuralistik demokratiýa garşy göreşmek üçin "iň uly howp" diýip hasaplaýan AfD-e goldawyny artdyrjakdygyny aýtdy. Germaniýany öňe sürjek we ykdysadyýeti janlandyrjak reformalar bilen bu meselä ýetjekdigini aýtdy Şeýle-de bolsa, Eýran urşy sebäpli ýüze çykan ykdysady kynçylyklar we koalisiýa hyzmatdaşy SPD bilen çözüp bolmajak düşünişmezlikler sebäpli wada beren reformalaryny durmuşa geçirip bilmedi. Saýlawlar AfD-iň ses beriş derejesiniň Germaniýada ýokarlanýandygyny we Merziň hökümetine edilýän basyşy hasam ýokarlandyrýandygyny görkezýär Merkezi sag we çepçi partiýalaryň ses berişlikleriniň peselen Germaniýasynda AfD-iň sentýabr aýynda iki ştatda geçiriljek saýlawlarda giň ses bilen ilkinji partiýa bolmak ähtimallygy ýokarlanýar Iň soňky pikir soralyşyklarda AfD-iň ses paýynyň Saksoniýa-Anhaltda 42 göterime, Meklenburg-Worpommernde 34 göterime çenli ýokarlanandygy görkezilýär AfD-nyň Saksoniýa-Anhaltda hökümet gurmak hukugyna eýe boljak sesleriň sanyna ýetmegi hünärmenler tarapyndan "Germaniýa üçin howply çäk" hasaplanýar AfD, Saksoniýa-Anhalt ştatynyň içerki aňtaw gullugyna jogapkär we gözegçilik astynda saklanýan Konstitusiýa Gorag Guramasy tarapyndan "aşa sagçy emele geliş" hökmünde kesgitlenýär Içerki aňtaw gullugynyň soňky hasabatyna görä, Saksoniýa-Anhaltdaky AfD "jynsparaz garaýyşlary goldaýan" we "Germaniýanyň demokratik ulgamyny, wekillerini we edaralaryny abraýdan düşürmäge çalyşýan" partiýa Beýleki ähli partiýalar AfD bilen koalisiýa hökümetini gurmajakdyklaryny eýýäm yglan etdiler Şeýle-de bolsa, ensaşyllar, Erkin Demokratik Partiýa we Sahara Wagenknecht bileleşigi 6-njy sentýabrda geçiriljek döwlet saýlawlarynda 5 göterim saýlaw çäginden geçip bilmese, syýasy deňlik üýtgäp biler. Şeýle ýagdaýda AfD özbaşdak hökümet gurup biljek ştat mejlisindäki orunlaryň sanyna ýetip biler AfD-iň saýlawlarda öňdebaryjy dalaşgäri Ulrih Siegmund ses berişligiň 40 göterimden geçendigini görkezýän ses berişligiň netijesi bilen baglanyşykly "päsgelçilikden çykmagy başardyk" diýdi. Zigmund, "Germaniýany yzyna alarys" şygary bilen geçirilen saýlaw kampaniýasynyň netijesinde mutlak köplük gazanyp, häkimiýete geljekdiklerini we bu çäkden geçenden soň ähli Germaniýany ýeňjekdigini aýtdy Premýer-ministr Fridrih Merz hepdäniň ahyrynda Meklenburg-Worpommern şäherinde eden çykyşynda AfD we sentýabr aýynda geçiriljek döwlet saýlawlaryna goldawyň artmagy barada berk duýduryş berdi Merz "AfD bilen garşy durmalydyrys" -diýip, AfD-nyň Germaniýany garaňky nasistler döwrüne alyp gitmek isleýändigini aýtdy we "mundan beýläk beýle etmeris" -diýdi. Şol günlere dolanmak islemeýäris. Saýlawçylardan "countryurdumyzy ekstremistlere tabşyrmarys" sözleri bilen goldaw sorady Şeýle-de bolsa, Germaniýada, Ikinji jahan urşundan soň ilkinji gezek aşa sagçy partiýa ýurduň iň güýçli syýasy partiýasyna öwrüldi, hatda bir döwletde ýeke özi häkimiýete gelmek mümkinçiligi AfD-ni gadagan etmek meselesini ara alyp maslahatlaşdy Hususan-da, koalisiýa hökümet partnýory SPD we oppozisiýa ensaşyllar we Çep partiýasyndan AfD-ni gadagan etmek üçin konstitusiýa kazyýetine ýüz tutmak üçin çagyryş edilýär SPD Adalat ministri Stefanie Hubig AfD guramalarynyň köp ştatda aşa sagçy toparlara bölünýändigini we partiýanyň wekilleriniň söweşiji Neo-Nasist toparlary bilen aragatnaşyk saklaýandygyny aýtdy we "Bularyň hemmesi partiýany gadagan etmegiň şertleriniň bardygyny ýa-da ýokdugyny düýpli öwrenmek üçin ýeterlik sebäpler" diýdi Hubig "goranyş we çydamly demokratiýalaryň howp abananda, Konstitusiýanyň duşmanlaryndan goranmaga taýyn bolmalydygyny" öňe sürdi SPD-iň öňki lideri Franz Müntefering we öňki egindeş başlyk Saskia Esken hem şuňa meňzeş sözleri aýtdy Müntefering: "Meniň pikirimçe, indi respublikany oýarmaly we muny gaty ses bilen aýtmalydyrys: Dostlar, howp gapyda" -diýip, Esken: "Goebbelsiň 1935-nji ýylda edişi ýaly, faşist Germaniýanyň mejlisine baryp, demokratiýanyň ýalňyşlygy barada çykyş etmeli däldir" -diýdi. Hiç haçan! ” diýdi Ikinji jahan urşundan soň döredilen täze Germaniýanyň konstitusiýasynda nasistler döwründen alnan sapaklary göz öňünde tutup, anti-demokratik partiýalaryň gadagan edilmegine rugsat berýän makala goşuldy Konstitusiýanyň 21-nji maddasynda "Maksatlaryna ýa-da tarapdarlarynyň özüni alyp barşyna görä, esasy azatlyk-demokratik tertibi bozmagy ýa-da ýatyrmagy ýa-da Germaniýa Federal Respublikasynyň barlygyna howp abandyrmagy maksat edinýän taraplar konstitusiýa garşy" diýilýär Şeýle hem, Konstitusiýa kazyýetiniň bir tarapyň konstitusiýa laýyk däldigini ýa-da ýokdugyny kesgitlemek we döwlet tarapyndan berilýän maliýe çeşmelerinden mahrum etmek hukugynyň bardygy aýdylýar Konstitusiýa kazyýetiniň bir partiýa garşy derňew işine başlamagy üçin hökümet, federal parlament ýa-da ştatlaryň mejlisi tarapyndan ýüz tutmaly Geçen ýyl 120-den gowrak deputat AfD-a gadaganlyk girizmek üçin Bundestaga ýüz tutdy. CDU-nyň käbir deputatlary, şeýle hem SPD, Çep partiýa we Greenaşyllar partiýasy tarapyndan goldanan bu teklip ara alnyp maslahatlaşylandan soň komissiýa iberildi Şeýle-de bolsa, premýer-ministr Merz we ýolbaşçylyk edýän CDU / CSU bileleşiginiň käbir agzalary Konstitusiýa kazyýetiniň gözden geçirişiniň birnäçe ýyl dowam etmeginden we inisiatiwanyň şowsuz bolmagyndan alada galýarlar we AfD-ni syýasat arkaly gowşatmalydygyny öňe sürýärler