Arza berijiniň öňünde ... adam - Şahana Muşfik ýazýar

Giriş synaglarynyň ýene möwsümi. Müňlerçe ýaşlaryň aýlara taýynlaýan, käte ýyllar boýy arzuw edýän günleri ýakynlaşýar. Öýde dartgynlylyk ýokarlanýar, ene-atalar tolgunýarlar, mugallymlar netijelere garaşýarlar we üstünlik wakalary sosial ulgamlarda paýlaşylýar. Bularyň hemmesiniň fonunda köplenç bir hakykaty ýatdan çykarýarys: ekzamen berýänler diňe dalaşgärler däl, eýsem-de bolsa döredilýän ýaşlar Gynansagam, jemgyýetimizde kolleje girmek käwagt bilimden has köp zady aňladýar. Aaş adamyň gymmaty, alan ballary, kabul edilen uniwersiteti ýa-da hünäri bilen ölçelýän ýaly. Şeýle-de bolsa, adamyň geljegini kesgitleýän faktorlar diňe birnäçe sagadyň dowamynda berlen jogaplardan ybarat bolup bilmez we bolmaly däldir Her ýyl giriş synaglarynda dalaşgärleriň maşgalalary dürli lapykeçlikleri başdan geçirýärler. Kimdir biri isleýän uniwersitetine girenok, kimdir biri garaşýan balyny almaýar we kimdir biri asla kabul edilip bilinmez. Bu, elbetde, ýakymsyz ýagdaý. Mostöne iň howply zat netijäniň özi däl-de, şol netijä bolan reaksiýa "Biz siziň üçin gaty görgi gördük", "Bizi garyndaşlarymyzyň öňünde utandyrdyňyz", "Çaganyň üstünlik gazandy, näme üçin edip bilmediňiz?" Käwagtlar adaty sözler ýaly eşidilse-de, ýetginjeklik döwründe ýaş adamyň psihologiýasynda çuňňur yzlar galdyryp biler. Ene-atalaryň köpüsi çagasyny höweslendirýär öýdýärler, ýöne hakykatda çagasyna göterip bilmejek ýükleri çekýärler Soňky ýyllarda üns berlen başga bir zat, giriş synaglarynyň ýuwaş-ýuwaşdan jemgyýetçilik bäsleşigine öwrülmegi. Netijeler yglan edilenden soň, ýokary bal gazananlaryň suratlary, üstünlik hekaýalary we gutlag ýazgylary giňden paýlaşylýar. Bu tebigy we begendiriji. Şeýle-de bolsa, şol ýazgylaryň kölegesinde galan müňlerçe ýaşlaryň başdan geçiren duýgulary hakda az pikir edilýär. Jemgyýet üstünlikleri belläp bilşi ýaly, şowsuzlygy başdan geçirýänlere goldaw bermegi öwrenmeli Aslynda, giriş synagy adamyň durmuşda ýüzbe-ýüz boljak onlarça synaglaryndan diňe biridir. Iş söhbetdeşlikleri, karýerany saýlamak, şahsy durmuş kararlary, dürli şowsuzlyklar we täze başlangyçlar adamy ömrüniň dowamynda ýoldaş edýär. Häzirki wagtda ýaşlara öwretmegiň iň möhüm endiklerinden biri, şowsuzlyga nädip sagdyn çemeleşmelidigini. Sebäbi durmuşa taýyn bolmak diňe bir ýeňiş gazanmak bilen çäklenmän, ýeňilenden soň durup bilmek diýmekdir Kämahal ene-atalar çagalarynyň geljegi hakda pikir edýändikleri üçin berk bolmalydygyny duýýarlar. Careöne ideg bilen basyşyň arasyndaky çyzyk gaty inçe. Youngaş adam bilen bolmak, oňa goldaw bermek we netijä garamazdan ynamyny saklamak has uly itergi döredýär. Sebäbi adam söýülýändigini we kabul edilendigini duýsa, üstünlik gazanmak üçin has güýçli erk görkezip biler 17-18 ýaşly bir ýigidiň henizem ömrüniň başynda bolandygyny ýatdan çykarmaly däldir. Onuň öňünde onlarça ýol we ýüzlerçe mümkinçilik bar. Uniwersitetlere giriş bu usullaryň diňe biridir. Şowsuzlyk durmuşyň soňy däl, diňe bir basgançak Belki, şu gün ekzamen tabşyrýan ýaşlaryň köpüsine ertir haýsy hünäriň has amatly boljakdygyny, haýsy ugurda tapyljakdygyny hiç kim aýdyp bilmez. Taryh, giriş synanyşyklaryndan soň beýik alymlar, suratkeşler, telekeçiler ýa-da döwlet işgärleri bolan adamlaryň mysallaryndan doly. Şonuň üçin netijäni ykbalyň karary hökmünde kabul etmek nädogry. Durmuş köplenç garaşylmadyk gapylary açýar we käwagt iň uly üstünlikler ilkinji şowsuzlyklardan soň başlaýar Ene-atalar, mugallymlar we ýakyn adamlar esasanam psihologiki basyşyň hiç wagt üstünlik gazanmagyň kepili däldigini göz öňünde tutmalydyrlar. Munuň tersine, käwagt birnäçe ýyllap bejerilmeýän ruhy ýaralaryň, käwagt bolsa yzyna gaýtaryp bolmajak netijeleriň sebäbi bolup biler. Soňundan ökünmek bilen ýaşamagyň ýerine, häzirki döwürde ýaşlar bilen bile bolmak, olara düşünmäge synanyşmak we netijesine garamazdan özlerini gymmatly duýmak möhümdir Belki-de, şu gün ekzamen tabşyrýan her bir ýaş adamyň eşitmeli sözleri: "Siziň bahaňyz balyňyzdan has ýokary". Sebäbi ekzamen adamyň bilimini belli bir derejede ölçäp biler. Emma şahsyýetini, potensialyny, geljegini we durmuşdaky ornuny kesgitläp bilmeýär