ABŞ-dan Ebola duýduryşy: Taryhdaky iň ganly derejä ýetip biler

Dünýäni gorkuzýan ösüş Merkezi Afrikada ýaýran Ebola epidemiýasynyň gerimi global saglyk howpsuzlygyna howp salýan howply nokada ýetdi ABŞ-nyň Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezleri (CDC) tarapyndan neşir edilen kompýuter esasly modelleşdiriş derňewleri sebitde keselleriň sanynyň ýakyn wagtda 10 müňden 20 müňe çenli bolup biljekdigini görkezýär Hünärmenler häzirki ýagdaýyň, 2018-2018-nji ýyllar aralygynda Günbatar Afrikany sarsdyran we 28 müňden gowrak hadysanyň we 11 müň adamyň ölümine sebäp bolan taryhdaky iň ganly Ebola epidemiýasyna meňzeş ýolda durýandygy barada çynlakaý duýduryş berýärler CDC işgärleri, bu gorkunç ssenariýanyň güýçli we kesgitli jemgyýetçilik saglyk çäreleri bolmazdan gutulgysyzdygyny nygtaýarlar Afrika Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezleri şu wagta çenli sebitde 400-e golaý tassyklanan hadysanyň we 63 adamyň ölendigini habar berdi Şeýle-de bolsa, hünärmenler diagnoz goýulmaýan ýa-da resmi ýazgylarda ýazylmaýan köp sanly gizlin hadysanyň bardygyny bellediler Beden suwuklyklaryndan geçýän bu ölüm howply wirusyň häzirki tolkuny, "Bundibugyo" atly ýörite ştamm sebäpli ýüze çykýar Bu görnüşi has howply edýän iň möhüm faktor, häzirki wagtda tassyklanan bejerginiň ýa-da sanjymyň ýoklugydyr Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy (BSG) ýagdaýyň çynlakaýlygy sebäpli geçen ýylyň maý aýynda global saglyk adatdan daşary ýagdaý yglan etdi Epidemiýanyň howply tendensiýasynda diňe bir lukmançylyk ýetmezçiligi däl, eýsem sebitdäki geosyýasy çökgünlikler hem rol oýnaýar Kongo hökümeti bilen Ruanda tarapyndan goldanýan M23 gozgalaňçy toparynyň arasynda ýaragly çaknyşyk we terror guramasy YDS bilen baglanyşykly toparlaryň hüjümleri lukmançylyk toparlarynyň sebite ýetmegini kynlaşdyrýar Violentüzlerçe müň adam zorlukly hadysalar sebäpli göçürilip, göçmäge mejbur edildi, wirusyň gözegçiliksiz ýaýramak howpuny ýokarlandyrýar Saglygy goraýyş işgärleri hassalaryň azyndan 50-70 göterimi tiz ýüze çykarylsa we izolýasiýa edilse, keselleriň sanyny ýarym azaldyp boljakdygyny mälim etseler-de, bu sebitdäki gapma-garşylyk gurşawy bu izolýasiýa derejesine ýetmek mümkin däl diýen ýaly Alymlar modelleriň hasabatlarynyň howpuň derejesini görkezmek üçin möhümdigi bilen ylalaşýarlar, epidemiýanyň gidişini çaklamagyň kyndygyny hem ýatladýarlar Çäklendirilen we doly däl maglumatlar bilen düzülen çaklamalarda ýalňyşlyk derejesiniň hemişe ýokarydygy aýdylýar Aslynda, öňüni alyş çäreleri görülmese 1,4 million adamyň ýokaşyp biljekdigini çaklaýan CDC tarapyndan 2014-nji ýylda çap edilen iň erbet ýagdaý, ýagdaýdan 50 esse ýokarydy Şeýle-de bolsa, hünärmenler geçmişdäki ýalňyş çaklamalaryň häzirki "howply tendensiýany" äsgermezlik etmek üçin bahana bolmaly däldigini nygtaýarlar