ABŞ-Ysraýyl bilen Eýran çaknyşygy: Bir söweş, iki ýeňiş yglan

ABŞ we Ysraýylyň Eýran bilen häzirki söweşi gutaryp biler. Iň bärkisi, Waşingtonyň habary Sişenbe güni, 5-nji maýda birnäçe hepde dowam eden atyşykdan soň ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio “Epic Rage” operasiýasynyň netijeli gutarandygyny aýtdy. Emma bu söz has uzyn çykyşda jaýlandy Şeýlelik bilen, kellä gelýän sorag: Kim ýeňdi? Jogap, hekaýany kimiň aýdýandygyna bagly Eýranda döwlet habar beriş serişdeleri urşy ýurduň dünýäniň iň güýçli harby bileleşigine garşy durandygyny we ýeňendigini subut edýär Waşingtonda prezident Donald Trump we administrasiýasy hem ýeňiş yglan edýärler we maksatlaryna ýetendiklerini ýygy-ýygydan aýdýarlar Publicöne köpçüligiň dykgatyna ýetirmekden başga, gepleşikler hakyky ýeňşiň nirededigini kesgitlemekde urşuň özünden has möhüm bolýar “Axios”, “Roýter” we beýleki Amerikanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň habaryna görä, Ak tam Eýran bilen 14 punktly düşünişmek memorandumy barada ylalaşmaga ýakyn. Bu resminama, Eýranyň ýadro programmasy, Hormuz bogazy we sebitdäki dartgynlyk barada has giňişleýin gepleşikler üçin esas döreder Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary ýurduň bu teklibi gözden geçirýändigini we öz jogabyny Pakistanyň araçylary arkaly paýlaşjakdygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, Eýranyň käbir ýokary derejeli syýasatçylary bu teklibi aç-açan ret etdiler Eýran mejlisiniň Milli howpsuzlyk we daşary syýasat komitetiniň metbugat sekretary X baradaky beýanynda bu teklibi "Amerikanyň isleg sanawy" diýip atlandyrdy we "Amerikalylar ýitirýän söweşinde hiç zat gazanyp bilmez" -diýdi Şu wagta çenli ýaýradylan jikme-jikliklere görä, Eýran ýadro işleriniň köpüsini 20 ýyl togtatmaly, ýokary derejede baýlaşdyrylan urany saklamaly we halkara derejesinde giňişleýin barlaglara rugsat bermeli bolar Şeýle hem bu şertnamada Eýranyň Hormuz bogazynyň doly açylmagyny kepillendirjekdigi aýdylýar Munuň ýerine ABŞ sanksiýalary ýuwaş-ýuwaşdan aýyrar, doňdurylan Eýranyň emläklerini boşadar we şertnama gutarandan soň Eýrana çäklendirilen urany baýlaşdyrmaga mümkinçilik berer Emma Eýranda köpler üçin bu sözler ylalaşyk däl-de, boýun egmek ýaly görünýär Olaryň argumentleri ýönekeý. ABŞ aýgytly netije bermedigi sebäpli “Epic Rage” operasiýasyny togtatdy we Hormuz bogazyny açmak üçin başlanan, ýöne birden gutaran “Erkinlik operasiýasy” Aýlagdaky arap ýurtlaryny konflikte çekmek töwekgelçiligine ynanýar Eýran sebitdäki Amerikan bazalaryny we energiýa infrastrukturasyny nyşana alsa-da, bu ýurtlaryň hiç biri-de resmi taýdan urşa girmedi Has möhümi, Yslam respublikasy ýaşamagyny dowam etdirýär. Leaderolbaşçysynyň, ýokary derejeli serkerdeleriň we howpsuzlyk işgärleriniň köpüsiniň söweş wagtynda öldürilendigine garamazdan. Eýranyň syýasy we harby ulgamy işlemegini dowam etdirdi we tiz çalşyldy Uruşdan ozal käbir günbatarly resmiler we analitikler Eýranyň ýokary derejeli ýolbaşçylarynyň we serkerdeleriniň öldürilmegi bilen bilelikde çalt harby hereketiň hökümete garşy täze protest tolkunyny döredip biljekdigini we hatda re regimeimiň çökmegine sebäp bolup biljekdigine ynanýardylar. Bu bolmady Uruşdan birnäçe aý öň Eýrany sarsdyran protestler esasan gutardy. Howpsuzlyk güýçleri gözegçiligi güýçlendirdi, tussag edilmeler artdy we käbir ölüm jezasy berildi. Şol bir wagtyň özünde, döwlet habar beriş serişdeleri köp şäherlerde hökümete tarapdar ýörişleri yzygiderli görkezdiler Eýranyň mejlisiniň başlygy we baş gepleşikçi Muhammet Bakir Kalibaf ýakynda "Häzirki ýagdaýyň dowam etmeginiň ABŞ üçin çydap bolmajakdygyny gowy bilýäris, ýöne entek başlamadyk" -diýdi Eýranyň ýolbaşçylygy üçin diňe diri galmak ýeňiş bolup biler. Mundan başga-da, Tähran ABŞ-nyň sebitdäki bazalaryna, raýat infrastrukturasyna we Ysraýyla ýetiren zyýanyny nygtaýar Şonuň üçin Tähran başga bir dawa-jenjeliň öňüni almaga çalyşýan ýaly däl. Eýran resmileri bu ýurduň bäsdeşlerinden has köp ykdysady kynçylyklara, harby basyşlara we uzaga çeken çaknyşyklara döz gelendigine ynanýarlar Şeýle hem, Hormuz bogazynyň ýapylmagy Eýranyň dünýä ykdysadyýetine nähili täsir edýändigini görkezýär diýip hasaplaýarlar Görnüşi ýaly, bu bogaz energiýa transport ýolundan has köp zatdy. Arakesmeler ýük daşamaga, azyk önümlerine, ätiýaçlandyryş çykdajylaryna we halkara söwdasyna täsir etdi. Eýran indi Hormuzyň açylmagyny konsessiýa däl-de, gepleşik guraly hasaplaýar görýär Bu ýagdaý sebitde has uly netijelere getirip biler. Eýran goňşy ýurtlara, esasanam uruş wagtynda ABŞ bazalaryny kabul edýän ýa-da Amerikan we Ysraýyl operasiýalaryna gytaklaýyn goldaw berýän ýurtlara garşy has güýçli duýup biler Bularyň hemmesi Eýranyň islän zadyny alandygyny aňlatmaýar Largeurt uly ýitgi çekdi, ýokary derejeli harby işgärleri we esasy infrastrukturany ýitirdi we protestleri güýçlendirip biljek güýçli ykdysady basyş astynda galýar. ABŞ we Ysraýyl, ösen ýaraglary we aňtaw mümkinçilikleri bilen Eýrana çuňňur hüjüm edip biljekdigini görkezdiler Şeýle-de bolsa, söweşleriň netijesi öň hatarda hemişe aýdyň däl Bu konflikte ahyrky netijede urşuň özi däl-de, ony bes etmek baradaky gepleşikleriň netijesi bilen baha berip bolar Waşington Eýrany uly ýadro eglişikleri etmäge mejbur etse, ABŞ üstünlik gazanar. Tähran sebitleýin täsirini saklasa we ýadro maksatnamasynyň hemişelik bes edilmeginden gaça dursa, ýeňiş yglan eder Häzirlikçe iki tarapam ýeňen adamlaryna aýdýarlar Hakyky jogap diňe iki tarap hem stoluň başynda oturyp, ahyryna çenli şol ýerde galsa, gepleşikler gutarandan soň aýdyň bolar