ABŞ-Eýran ugrunda möhüm gün! Parahatçylyk gazanylarmy? Trump sene berdi, Eýran saklanýar | Daşary ýurt habarlary

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump ABŞ bilen Eýranyň şu gün täze şertnama gol çekjekdigini habar berdi. Trump bu şertnamanyň Tähranyň ýadro ýaragyna eýe bolmagynyň we Hormuz bogazynyň halkara deňiz gatnawynyň açylmagynyň öňüni aljakdygyny aýtdy Trump özüniň eýeçiligindäki “Truth Social” sosial media platformasyndaky ýazgysynda Eýranyň “indi ýadro ýaragyny islemeýändigini we satyn almak, ösdürmek ýa-da başga ýollar bilen satyn almajakdygyny” aýtdy Trump öz beýanynda şu sözleri ulandy: "Ylalaşyk ertir gol çekiler we gol çekilenden soň derrew Hormuz bogazy ähli gämilere açylar. Eýran bilen gatnaşyklarymyz öňki administrasiýalara garanyňda has üýtgeşik we has gowy ýerde bolar ... Bu etap çalt, aňsat we aňsat dowam eder diýip umyt edýärin Eýran, ABŞ we araçy ýurtlar düýn beren beýanatlarynda Eastakyn Gündogarda üç aý bäri dowam edýän urşy bes etjek deslapky parahatçylyk şertnamasynyň birnäçe günüň içinde gol çekilip bilinjekdigini aýdypdylar. Şeýle-de bolsa, taraplar şertnamanyň möhleti we mazmuny barada dürli beýanatlar berdiler Pakistanyň premýer-ministri Şahbaz Şerif Yslamabadyň 24 sagadyň dowamynda elektron gol çekmäge taýýarlanjakdygyny, soň bolsa indiki hepde tehniki derejedäki gepleşikleriň geçiriljekdigini aýtdy Şerif sosial media hasabynda eden çykyşynda "Parahatçylyk şertnamasyna öňkülerden has ýakyn. Bu taryhy parahatçylyk şertnamasynyň dowamly parahatçylyk üçin berk binýat döredjekdigine ynanýarys" -diýdi Şeýle-de bolsa, Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ismail Bekaýi has seresaply beýanat berdi Bekaýi "Biz düşünişmek memorandumynyň haçan gol çekiljekdigine garaşmalydyrys we muňa garamazdan garaşmalydyrys. Şeýle-de bolsa, bu sene ertir bolmaz. Comingakyn günlerde şeýle bolmagy mümkin Eýranyň ABŞ bilen gol çekilip bilinjek düşünişmek memorandumy bilen baglanyşykly tehniki, syýasy we hukuk synaglaryny dowam etdirýändigi we gutarnykly kararyň entek kabul edilmändigi mälim edildi Gepleşik toparyna ýakyn çeşmä esaslanýan Eýranyň ýarym resmi Fars habarlar gullugynyň habarynda Tähranyň düşünişmek memorandumy barada entek gutarnykly netijä gelmändigi we derňewleriň dowam edýändigi aýdylýar Habarda baha berişleriň tehniki, syýasy we hukuk ugurlarynda dowam edýändigi we Eýranyň milli bähbitleri goramak, gyzyl çyzyklary goramak we zerur kepillikleri üpjün etmek çäginde düşünişmek memorandumy barada karar berjekdigi nygtaldy Soňky günlerde aprel aýynda ot açyşlyk başlaly bäri Eýran, Ysraýyl we ABŞ-nyň arasyndaky çaknyşyklar iň güýçli derejä ýetdi Trump Eýranyň nebit eksport terminaly Kharg adasyny ele geçirip, penşenbe güni täze hüjüm tolkunyny başlatjakdygyny aýdyp, haýbat atdy, birden diplomatik taýdan öňe gidişligiň bardygyny öňe sürdi ABŞ-nyň prezidenti şertnamanyň taslamasynyň "Eýranyň ýokary derejeli ýolbaşçylary tarapyndan tassyklanandygyny" aýtdy Dawa-jenjeliň dowamynda Trump şertnamanyň tamamlanjakdygyny takmynan 40 gezek aýtdy; Şeýle-de bolsa, bu sözlerden soň Eýrana garşy täze howp abandyrmagy dowam etdirdi ABŞ we Eýranyň resmileri mümkin bolan şertnamany öz ýurtlary üçin üstünlik hökmünde görkezmäge synanyşýarlar we beýleki tarapyň möhüm eglişikler edendigini öňe sürýärler Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi anna güni döwlet telewideniýesinde şertnamanyň taslamasynyň Eýranyň konfliktden has güýçlenendigini görkezendigini aýtdy Arakçi: "Eýran ABŞ bilen söweşde ýeňiji" diýdi Bu sözlerden birnäçe sagat soň ABŞ güýçleri Eýranda Hormuz bogazyna tarap ugur alýan birtaraplaýyn hüjüm uçarlaryny atdy Uruşdan ozal dünýäniň nebit we suwuk tebigy gaz üpjünçiliginiň takmynan bäşden bir bölegi geçýän möhüm suw ýoly bolan Hormuz bogazy, konflikt başlandan birnäçe gün soň Eýran tarapyndan söwda gämi gatnawy üçin esasan ýapyldy Gepleşiklere ýakyn çeşmeleriň habar bermegine görä, teklip edilýän şertnamada Hormuz bogazynyň açylmagy we ABŞ-nyň Eýran portlaryny deňiz gabawynyň ýatyrylmagy göz öňünde tutulýar. Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly gepleşikleriň soňrak geçirilmegi meýilleşdirilýär Trump, Eýranyň ýarym resmi "Mehr" habar gullugy tarapyndan anna güni neşir edilen şertnamanyň taslamasy baradaky habaryň, Eýranyň gepleşik toparyna ýakyn bir çeşmä salgylanyp, "hakykat bilen hiç hili baglanyşygy ýok" diýdi Mehr we Eýran resmileriniň pikiriçe, bu şertnama Liwan ýaly ähli ugurlardaky konflikti bes eder. Şeýle hem, Eýranyň 24 milliard dollarlyk doňdurylan emläginiň boşadylmagyny talap edýär. üpjün eder Şeýle-de bolsa, bu aýdylýanlar Waşingtonyň aýdanlaryna ters gelýär ABŞ resmileri bu şertnamanyň Eýranyň ýadro materiallaryny ýok etmegi, ýadro programmasyny sökmegi, Eýranyň doňdurylan gaznalaryny belli bir şertleri bermezden boşatmazlygy we Tähranyň sebitdäki ýaran toparlara berýän goldawyny bes etmegini öz içine alýandygyny öňe sürýärler ABŞ-nyň resmisi, adynyň aýdylmazlygy şerti bilen reportersurnalistler bilen söhbetdeşlikde bu şertnamanyň Trumpyň esasy maksatlaryna laýyk gelýändigini we gepleşikleri "örän oňat nokada" geçirýändigini aýtdy Diýarbakyrda 15 tonna beton blokda gabadylar: 1 adam öldi, 1 adam ýaralandy