ABŞ-Eýran şertnamasynyň möhüm soraglary: Näme bilinýär? | Daşary ýurt habarlary

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump we Eýranyň resmileri Eýran bilen söweşiň gutarandygyny habar berdiler. Trump: "Nebit sebitden we dünýä üçin ýene iki tarapdan akyp başlar" -diýdi. Taraplar şertnama 19-njy iýunda Şweýsariýada geçiriljek dabara gol çekerler Şeýle-de bolsa, beýannamalardan soňky birnäçe sagadyň dowamynda taraplaryň näme barada ylalaşandyklary entek belli däl. Düşünişmek memorandumynyň soňky teksti çap edilmese-de, Hormuz bogazyna girmek, Eýranyň ýadro programmasy we Liwan ýaly möhüm temalarda jikme-jiklikler paýlaşylmady Soňra Trump "Nýu-Yorkork Taýms" gazetine beren interwýusynda Tähranyň anna güni başlamagyna garaşylýan giňişleýin gepleşiklerde Tähran ABŞ bilen ýadro şertnamasy baglaşyp bilmese, harby zarbalary gaýtadan başlajakdygyny aýtdy Iň soňky jümlelerden soň nämälim we nämälim zat aşakdakylar: Trump ýekşenbe güni agşam Hormuz bogazyndaky ýagdaý barada aç-açan beýanat berdi Trump: "Hormuz bogazynyň tölegsiz açylmagyny we şol bir wagtyň özünde ABŞ-nyň deňiz gabawynyň derrew ýatyrylmagyny tassyklaýaryn. Dünýä gämileri, hereketlendirijileriňize başlaň. Nebit aksyn!" Ol: Emma bir sagada golaý wagt geçensoň, ABŞ-nyň prezidenti dünýädäki nebitiň takmynan bäşden birinden geçýän möhüm suw ýolunyň açylmagynyň anna güni meýilleşdirilýän şertnamanyň gol çekilmegine baglydygyny we munuň "ýok etmek maksady bilen" amala aşyryljakdygyny aýtdy Parahatçylyk şertnamasynyň araçylaryndan Pakistanyň premýer-ministri Şahbaz Şerifiň ilkinji çykyşynda Hormuz bogazyny agzamaýandygy hem bellärliklidir Eýranyň döwlet habar gullugy Mehr, ylalaşylan özara düşünişmek memorandumynyň "Eýranyň kadalarynyň çäginde" 30 günüň içinde bogazyň açylmagyny göz öňünde tutýandygyny habar berdi Amerikanyň Birleşen Ştatlary gämi gatnawy üçin töleglere, şol sanda Umman bilen ara alnyp maslahatlaşyljak töleg töleglerine garşy köpden bäri garşy çykýar Trump geçen aý "Bogaz hemmeler üçin açyk bolar, hiç kim oňa gözegçilik edip bilmez" diýdi Angliýadan, Fransiýadan, Germaniýadan we Italiýadan ybarat E4 toparynyň ýolbaşçylary hem bogazyň açylmagynyň şertsiz we nawigasiýa azatlygyny çäklendirmeýän görnüşde bolmalydygyny bellediler Näbelliliklere garamazdan, dünýädäki nebit bahalary beýannamalardan soň gaty peseldi we mart aýynyň başyndan, uruş başlanaly bäri iň pes derejä düşdi Ot açyşlygyň irki gepleşiklerinde esasy meseleleriň biri Liwanyň haýsydyr bir şertnama goşulmalydygy ýa-da däldigi boldy Eýranyň Daşary işler ministriniň orunbasary Kazem Garibabadi ýekşenbe güni gol çekilen şertnamanyň gerimi barada aç-açan aýtdy: "Liwan ýaly ähli frontlarda urşuň hemişelik we derrew gutarjakdygy yglan edildi" Araçy Pakistanyň premýer-ministri Şerif sosial media hasabynda "Iki tarap hem Liwan ýaly ähli frontlarda harby operasiýalaryň derrew we hemişelik bes ediljekdigini yglan etdi" -diýdi Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň Eýrana we sebitdäki ýaranlaryna garşy operasiýalaryny dowam etdirmek üçin içerki syýasy sebäpleri bar diýlip hasaplanýar. Ysraýylyň täze harby ädimleri ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky şertnamany bozup biler Sundayekşenbe güni Eýran şertnamasyny açmak baradaky meýilnamalar Ysraýylyň Beýruta eden hüjümi bilen yza süýşürildi. Hüjüm "gol çekişlik dabarasyny birnäçe sagat yza süýşürdi" -diýdi Trump bilen Netanýahu Ysraýylyň Liwandaky harby operasiýalary sebäpli öň birnäçe gezek çaknyşypdy. Bu amallar, ot açyşlygyň aýry-aýry şertnamalaryna garamazdan dowam etdi Iki hepde öň, Beýrutda bolan hüjümden soň Netanýahunyň garşysyna Trumpyň berk garşylyk görkezendigi we "Eger men bolmadyk bolsam, türmede oturarsyňyz" diýilýärdi. Soňky hüjümden soň Netanýahunyň "öňdengörüjiliginiň ýokdugyny" aýtdy Trump ýekşenbe güni "Eýranda ýadro ýaragy bolmaz" wadasyny gaýtalady Muňa garamazdan, Pakistanyň ýokary derejeli resmileri "Associated Press" habar gullugyna ýadro gepleşikleriniň ýakyn 60 günüň dowamynda dowam etjekdigini aýtdy Şeýle hem, Trump Nýu-Yorkork Taýms gazetine Tähran ýadro şertnamasyny baglaşyp bilmese, ABŞ harby güýçleriniň täze hüjümleri amala aşyryp biljekdigini aýtdy Trampyň sözleri Angliýa, Fransiýa, Germaniýa we Italiýa tarapyndan döredilen E4 topary tarapyndan çap edilen bilelikdäki beýanynda goldanyldy we "Eýran ýadro programmasynda anyk we tassyklanylýan ädimleri ätse, degişli sanksiýalary ýatyrmaga taýýar" diýilýär Eýran ýadro maksatnamasynyň parahatçylykly maksatlarynyň bardygyny öňden bäri dowam edip gelýär. jedel edýär. Tähran geçen ýyl ABŞ-nyň iş taşlaýyşlary zerarly zeper ýeten üç ýadro desgasynda ýerleşer öýdülýän baýlaşdyrylan uranyň ätiýaçlyklaryndan ýüz öwürmek barada hiç hili wada bermedi Prezident bolan ilkinji möhletinde, Barak Obamanyň administrasiýasy bilen baglaşylan 2015-nji ýyldaky köptaraplaýyn Eýran ýadro şertnamasyndan çekildi Bu şertnama Eýranyň ýadro işlerine halkara gözegçiliginiň deregine Tährana garşy sanksiýalaryň ýatyrylmagyny göz öňünde tutýardy ABŞ şertnamadan çekilenden soň, Eýran urany baýlaşdyrmak boýunça işlerini artdyrdy. Bu uran aksiýalarynyň geljegi, ýakyn wagtda geçiriljek giňişleýin gepleşikleriň iň möhüm mowzuklaryndan biri bolar Stambulyň Baş prokuraturasynyň meşhurlara garşy neşe derňewinde täze ösüş boldy. Derňewiň çäginde tussag edilen 23 şübheli 9 adam tussag edildi. Habertürkden Jeýlan Seweriň habarlary