ABŞ-nyň Döwlet sekretary Rubio: "Epiki gahar operasiýasy tamamlandy"

ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio “Operasiýa epiki gahar” tamamlandy we maksatlara ýetildi diýdi ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio Ak tamda metbugat ýygnagyny geçirdi ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň hepdäniň ahyrynda Pars aýlagynda galan 87 dürli ýurtdan 23 müň raýaty halas etmek üçin "Erkinlik taslamasy" atly operasiýa başlandygyny mälim eden Rubio: "Dünýäniň dürli künjeklerinden bu konflikte gatnaşmaýan ýurtlar indi diňe gämilerindäki ýüklerini ýitirmek howpy astynda däl, eýsem raýatlaram. Bu gämileri deňizde taşlap bilmersiňiz "Azyndan 10 deňizçi öldi" Rubio: "Olar indi goragsyz nyşanalar, izolirlenenler, açlyk çekýänler, ejiz adamlar. Iň azyndan 10 raýat deňizçisi öldi. Şol sebäpli köp ýurt, käbirleri aç-açan we gizlin ýagdaýda ABŞ-dan gämilerini halas etmegini we Hormuz bogazynda nawigasiýa azatlygyny dikeltmegini isledi". ABŞ-nyň prezidenti Trump goşuna gabalan gämileri halas etmegi we gorag howasynyň aşagyna ýerleşdirip, sebitden çykarmagy tabşyrandygyny mälim eden Rubio: "Bu hüjüm ediji operasiýa däl. Bu goranyş operasiýasy. Munuň manysy gaty ýönekeý. Urulmazdan atmaýarys. Hüjüm etmeýäris. Weöne biz ýa-da gämi hüjüm edilse, jogap bolar" -diýdi Hormuz bogazynyň dünýädäki nebit söwdasynyň dörtden bir bölegini emele getirýändigini we bu bogazdan köp mukdarda ýangyç we dökün geçýändigini aýdyp, Rubio: "Eýran re regimeimine bu möhüm suw ýoluny kimiň ulanjakdygyny kesgitlemäge rugsat berilmeýär. Halkara hukugy gaty düşnükli. Bu halkara suw ýoly. Bu hiç bir ýurt tarapyndan gözegçilik edilip bilinmez." jenaýat we oňa garşy bir zat edilmeli " "Eýranda inflýasiýa 70 göterimde" ABŞ-nyň baýdakly iki söwda gämisiniň şu wagta çenli Hormuz bogazyndan üstünlikli geçendigini mälim eden Rubio, Erkinlik taslamasy durmuşa geçirilýärkä, Eýranyň ykdysadyýetine garşy ykdysady gahar operasiýasynyň dowam edýändigini aýtdy Rubio: "Häzirki wagtda Eýranda inflýasiýa 70 göterim bolup, walýuta göni manyda pese gaçdy" ABŞ-nyň Döwlet sekretary ABŞ tarapyndan girizilen gabaw sebäpli Eýranyň günde 500 million dollar ýitirýändigini we Eýranyň söwdasynyň 90 göteriminiň togtadylandygyny aýtdy Eýran bilen söwda edýän maliýe guramalaryna duýduryş Rubio, Eýrana sanksiýalardan gaça durmaga mümkinçilik berýänleriň ikinji sanksiýalara sezewar ediljekdigini we ABŞ-nyň maliýe ulgamyna giriş mümkinçiligini ýitirjekdigini aýtdy ABŞ-nyň Gazna ministrliginiň Eýranyň administrasiýasyna gidýän her dollary kesgitleýändigini we petikleýändigini mälim eden Rubio, öz beýanynda: "Eýranyň sanksiýalardan ýüz öwürmegine kömek edýän islendik daşary ýurt maliýe guramasy ikinji sanksiýalara sezewar ediler we ABŞ-nyň maliýe ulgamyna girmek mümkinçiligini ýitirer" -diýdi "Hormuz bogazy bilen baglanyşykly uruşdan öňki ýagdaýa dolanmagy makul bildik" ABŞ-nyň Döwlet sekretary Rubio "Hormuz bogazy bilen baglanyşykly uruşdan öňki ýagdaýa gaýdyp gelmegi makul bilýäris. Suwda minalar bolmaly däldir. Hiç kim töleg tölemeli däldir. Bu yza gaýdyp gelmeli we şu ýerdäki maksat şu" -diýdi Ol Eýrany gepleşik stoluna dolanmaga we şertleri kabul etmäge çagyrdy ABŞ-nyň Döwlet sekretary Rubio Eýranyň gepleşik stoluna gaýdyp gelmelidigini we şertleri kabul etmelidigini aýtdy. Eýranyň saýlamagyň wagty gelendigini aýdyp, Rubio: "Eýran bu ýagdaýyň hakykatyny kabul etmeli, gepleşik stoluna gaýdyp gelmeli we özleri üçin amatly, ýöne ahyrsoňy dünýä üçin amatly şertleri kabul etmeli" "Eýranyň, ýadro ýaragyny islemeýändigini görkezýän şertnama baglaşmaga mümkinçiligi bar." Metbugat ýygnagynda Eýranyň ýadro programmasyndan ýüz öwürmäge taýýardygyny görkezýän alamatlaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny soran Rubio, "Bu olar üçin köpden bäri dowam edip gelýän mesele" diýip jogap berdi Eýranyň ýadro ýaragyny islemeýändigini hemişe aýdýandygyny, ýöne bu hakykat däldigini aýdyp, Rubio "60% baýlaşdyrylan uranyň bardygyny bilýäris. Olar muny amala aşyrdylar. Munuň hiç hili raýat peýdasy ýok. Nol. Şonuň üçin bu ýerde Eýranyň ýadro ýaragyny islemeýändigini görkezýän bir şertnama baglaşmak mümkinçiligi bar. Rubio ABŞ-nyň saýlawy Diplomatik çözgüdiň tarapdarydygyny mälim edip, "Bu mesele boýunça gowy habar alarys diýip umyt edýärin" -diýdi Liwan bilen Ysraýylyň arasynda hemişelik ýaraşyk üçin işlejekdiklerini aýtdy Liwan bilen Ysraýylyň arasynda ot açyşlygyň bes edilmegi barada soralanda Rubio "Liwan hökümeti bilen Ysraýyl hökümetiniň arasynda göni mesele ýok. Ysraýyl Liwan topragyny talap etmeýär. Liwan bilen Ysraýylyň arasynda parahatçylyk şertnamasy bolup biler we şeýle bolmaly. Mesele Ysraýyl bilen Liwan däl. Mesele Hizbullah" -diýdi Rubio, Liwan we Ysraýyl hökümetlerini Amerikanyň araçylygy astynda stoluň başyna getirmegi maksat edinýändiklerini mälim etdi we "thisöne munuň üçin Liwan döwletiniň diňe bir erki däl, eýsem güýji hem bolmaly. Hizbullaha garşy durmak we ýaragsyzlandyrmak ukyby bolmaly" -diýdi Rubio Tähranyň Eastakyn Gündogardaky ähli problemalara jogapkärdigini aýtdy we "Hizbullah, Eýranyň sebiti durnuksyzlaşdyrmak strategiýasynyň giňeldilmegi" diýdi. Rubio, Liwan bilen Ysraýylyň biri-biri bilen gürleşmegini dowam etdirjekdigini we hemişelik ýaraşyk meselesinde öňegidişlige synanyşjakdygyny aýtdy Ol, Eýranyň ýadro ýaragy bolan halatynda ýokarlanjak derejeleri bilen deňeşdirilende ýangyjyň bahasynyň pesdigini aýtdy ABŞ-da benziniň ortaça gallon bahasynyň näçe wagt 4,5 dollardygyny we Amerikan halkynyň näçe wagt çydamalydygyny soranlarynda, Rubio: "Eýranda ýadro ýaragy bar bolsa we bogazy ýapyp, benziniň bahasyny 8-9 dollara çenli ýokarlandyran bolsa, biz oňa garşy hiç zat edip bilmeris. Sebäbi ýadro ýaragy bolardy. Hiç kim muny bes edip bilmezdi" "Epic Rage operasiýasy gutardy" Rubio ABŞ-nyň Eýranyň ýadro programmasy üçin adaty galkan döretmek baradaky tagallalaryny puja çykarandygyny aýtdy we "Olaryň meýilnamasy müňlerçe raketadan, pilotsyz uçardan we raketadan ybarat adaty galkan döretmekdi. Şeýlelik bilen, hiç kimiň hüjüm etmezligini üpjün eder. Bu galkanyň aňyrsynda ýadro programmasyny isleýşi ýaly öňe sürmek islediler. Emma bu galkan indi ýok" -diýdi Operasiýanyň ilkibaşdan maksatdygyny mälim eden Rubio, "Epic Fury" operasiýasynyň gutarandygyny we "Bu tapgyry tamamladyk" -diýdi. Rubio "Biz indi Erkinlik Taslamasynyň basgançagynda. Butöne gepleşikler diňe bir baýlaşdyrmak bilen çäklenmän, has çuňňur gizlenen ýadro materialyna näme boljakdygy barada-da pikir alyşmaly. Bu mesele hökman çözüler" -diýdi BMG karar taslamasynyň ownuk üýtgeşmeler bilen gaýtadan iberiljekdigini habar berdi Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň BMG-nyň ozal Russiýa we Hytaý tarapyndan weto goýlan Hormuz bogazy baradaky karary taslamasyna täzeden giriziljekdigini habar bermek bilen, tekstdäki käbir ownuk üýtgeşmeler bilen Rubio: "Bu, BMG-nyň global problemalary çözüp biljek işleýän edara bolmagy üçin hakyky synag bolar" -diýdi Eýranyň Hormuz bogazyny bikanun ýapmagy, söwda gämilerini partlatmagy we suwda mina goýmagy üçin Eýranyň ýazgarylmagyny isleýändiklerini mälim eden Rubio: "Biziň isleýän zadymyz, muny ýazgarmak. Eýranyň gämileri partlamagyny bes etmegi, minalary arassalamagy we ynsanperwer kömeginiň geçmegine rugsat berilmegini isleýäris" -diýdi "Hormuz bogazy Eýrana degişli däl" Eýranyň halkara suw ýoluny petikländigini aýdan Rubio: "Hormuz bogazy Eýrana degişli däl, Eýranyň bogazy ýapmaga hukugy ýok. Bu ýagdaýy kadalaşdyryp bolmaz". ABŞ-nyň Döwlet sekretary "Bu mesele boýunça bütin dünýä bize goşulmaly. Bu diňe biziň işimiz bolmaly däl. Biz bu ýurtlary hem öz içine alarys diýip umyt edýäris. BMG-de bir zat etmäge mümkinçilik bereris" -diýdi "Prezidentiň isleýän ýoly ylalaşyk" Duşuşyk täzeden başlan halatynda operasiýa "Taslama azatlygy" diýlip atlandyrylarmy ýa-da bolmazmy diýen sowala Rubio "Operasiýa epiki gahary tamamlandy we maksatlara ýetildi. Goşmaça ýagdaýyň döremegine begenmeýäris. Parahatçylyk ýoluny saýlaýarys. Prezidentiň isleýän ýoly ylalaşyk." Rubio "Biziň habarymyz, Eýranyň ykdysadyýeti üçin uly betbagtçylyk, nesiller üçin dowam etjek weýrançylyk bilen ýüzbe-ýüz bolmagydyr. Bu ýurduň baýlygyna nesiller üçin zyýan ýetirjek we öz hereketleri bilen özlerine ýüklenen weýrançylyk. Olar özlerini ýok etmezden ozal birleşmeli" -diýdi Rubio. -WASHINGTON