Türk alymy Europeanewropanyň arhiwinde Timuridleriň “ýitirilen” mirasyny öwrenýär

Bu barada ESUNESKO-nyň medeni diplomatiýasynyň başlygy professor Selin Şenokak habar berdi Onuň sözlerine görä, ýolbaşçylyk edýän “Ata-babalaryň yzyndan” taslamasynyň çäginde XIV-XV asyrlaryň Timur döwründen galan möhüm ýadygärlikler Oksford, Edinburg, Pari Paris, Berlin we Wenanyň arhiwlerinde tapyldy. Gözlegçiniň belleýşi ýaly, bu eserler gymmatly taryhy resminamalar we Türküstanyň medeni we ruhy ýadynyň aýrylmaz bölegidir Selin Şenokak Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýewiň Timurid döwrüniň mirasyny öwrenmäge gönükdirilen yzygiderli syýasatynyň şeýle gözleglere täze itergi berýändigini aýtdy Alym "Özbegistanyň taryhynyň diňe bir ýurduň içinde däl, eýsem mirasynyň dargadylan görnüşde görkezilen Europeanewropanyň köp sanly kitaphanasynda we arhiwinde-de saklanýandygyna ynanýarys. Bu ýüzlerçe däl, on müňlerçe kitap we golýazma degişlidir" -diýdi alym Bar bolan maglumatlara görä, Amir Temuryň “Tuzukoti Temuri” eseri, şeýle hem Çagatai dilinde ýazylan Alişer Nawoýyň irki diwanlary Oksford we Berlindäki meşhur gözleg we kitaphanalarda saklanýar. Mundan başga-da, Europeanewropa arhiwlerinde ilkinji türk hökümdary Satuk Bugra Hanyň Yslam dinini kabul edendigi barada bir eser bar. Bu ýadygärlikler Russiýa imperiýasy we Sowet Soýuzy döwründe Türküstandan alyndy Alymyň pikiriçe, soňky ýyllarda Europeanewropanyň birnäçe uniwersiteti özbek we çagataý dillerini öwrenmek üçin bilim programmalaryny hödürleýär. Europeanewropa döwletleri arhiwlerinde saklanýan taryhy mirasyň gymmatyny barha ykrar edýärler. 2025-nji ýyldaky sanawyň çäginde 1000-e golaý eser eýýäm dürli kitaphanalarda hasaba alyndy. Taslamanyň esasy maksady Özbegistanyň gözlegçileri bilen hyzmatdaşlykda “Türküstanyň sanly kitaphanasy” döretmekdir Fransiýada doglan we 1862-nji ýylda ata-babalary Buharadan giden Şeýh Şakir Effendiniň maşgalasyndan bolan Selin Şenokak üçin bu gözleg işi aýratyn ähmiýete eýe Selin Şenokak: "Geçiren her bir okuwym, atamyň ömründe amala aşyryp bilmedik arzuwyny amala aşyrmak üçin bir ädimdir. Niýetini durmuşa geçirmek meniň borjum. Özbegistan meniň üçin daşary ýurt däl, ata-babalarymyň, Watanymyň ýurdy" -diýdi Selin Şenocak