70%-ы тозып кеткен: "Петропавл жылу желілері" мемлекет меншігіне өтті

Бұған дейін Орталық Азия электр энергетикалық корпорациясына (ЦАЭК) тиесілі болған «Петропавл жылу желілері» ЖШС мемлекет меншігіне өтті. Компанияның жалғыз құрылтайшысы Петропавл қаласы әкімінің аппараты болды. Бұл мұндай алғашқы жағдай емес: бұған дейін Екібастұз бен Павлодардағы жылу активтері де мемлекет қарамағына берілген болатын. BAQ.KZ тілшісі энергетикалық инфрақұрылымның мемлекет бақылауына кезекті рет қайтарылуының астарында не жатқанын және бұл коммуналдық саладағы жаңа дағдарыстардың алдын алуға көмектесе ме деген мәселеге үңілді Желілердің тозуы 70%-дан асты Кәсіпорынды мемлекет меншігіне берудің басты себептерінің бірі ретінде жылу желілерінің қанағаттанарлықсыз жағдайы аталады. «Қазақстанның энергия жөндеу, жобалау, инжинирингтік компаниялары мен энергетикалық жабдық өндірушілері қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігінің төрағасы Сергей Агафоновтың айтуынша, бұл мәселе жылдар бойы қордаланып келген Көп жылдар бойы қаржының жеткіліксіз бөлінуінен олардың орташа тозу деңгейі 70 пайыздан асып кеткенін айтсақ та жеткілікті. Егер Петропавлдағы магистральдық жылу желілерінің жағдайын әлі де бақылауда деп айтуға болса, кварталішілік (немесе тарату) жылу желілерінің жағдайы сөзсіз өте күрделі, – деді сарапшы Оның айтуынша, инфрақұрылымның осындай мүшкіл күйі шұғыл шаралар қабылдауды және қомақты қаржы салуды талап етеді Бюджет есебінен құтқару Жылу желілерінің мемлекет меншігіне өтуі өздігінен апаттардың азаюына немесе қызмет сапасының жақсаруына кепілдік бермейді. Агафоновтың пікірінше, қосымша қаржыландырусыз жағдайды түзету мүмкін емес Тек мемлекет тарапынан қосымша субсидиялар бөлінуі мүмкін. Бірақ бұл мәселенің түбегейлі шешімі емес. Мұндай қаржы құюлар мәжбүрлі сипатқа ие және мемлекет үшін қайтарымсыз болады деп есептеймін. Ал негізгі қаржыландыру көзі саналатын тариф бұрынғыдай негізсіз төмен деңгейде қалып қояды, оны қалыптастыру және кейін игеру тетігі де тиімсіз әрі ашық емес күйінде қалады, – дейді ол Сарапшы жылумен қамту сапасы тек инвестиция көлеміне ғана байланысты емес екенін де атап өтті Сапа мәселесіне келсек, мұнда тек инвестиция немесе жоғары тариф жеткіліксіз. Бәсекелестік қажет. Өкінішке қарай, біздің елде жылумен қамту саласында мұндай бәсекелестік ешқашан болған емес. Президент бастамашы болған "Баламалы энергия көздерін пайдалану туралы" заң жақын уақытта бұл үдеріске серпін береді деген үміт бар, – деді Агафонов Меншік иесі ауысқанымен, сарапшы тариф саясатына елеулі өзгеріс болады деп күтпейді Бұл желілердің мемлекетке берілуі тарифтерге айтарлықтай әсер ете қоймайды деп ойлаймын. Өйткені олардың өсуін тежеу саясаты жалғаса беретіні анық. Сондай-ақ тұтынушылар санаттары бойынша тарифтерді саралау тәжірибесі де сақталады. Бұл – жылумен қамту саласындағы тағы бір күрделі мәселе, – деп түсіндірді ол Сонымен қатар оның бағалауынша, коммуналдық инфрақұрылымға салынатын инвестиция көлемі арта түседі Инвестиция көлемі сөзсіз өседі. Бірақ олардың басым бөлігі қайтарымсыз субсидия сипатында болады. Өйткені мемлекет жаңа жылыту маусымы қарсаңында жағдайды шын мәнінде құтқаруға мәжбүр болып отыр, – деді сарапшы Бұл енді жекелеген жағдай емес, үрдіске айналды Сергей Агафоновтың пікірінше, Петропавлдағы жағдай жергілікті деңгейдегі мәселе ғана емес, Қазақстанның энергетика саласында жүріп жатқан жалпы үдерістердің көрінісі Бұл енді бір реттік жағдай емес. Екібастұз бен Павлодардағы ұқсас оқиғалардан кейін жалғасып отырған үрдіс, – деді ол Сарапшы мұны нарық үшін алаңдатарлық белгі деп санайды Бұл нарық үшін өте жағымсыз белгі. Президенттің мемлекет экономикадағы үлесін азайту жөніндегі үндеулеріне қарамастан, экономиканың түрлі салаларында мемлекеттің қатысуы артып келеді, – деді Агафонов Оның пікірінше, мұның басты себебі – салада жүйелі реформалардың болмауы Энергетика саласындағы тариф қалыптастыру жүйесі реформаланбайынша, саладағы бәсекелестікті дамытуға шындап кіріспейінше, энергия ресурстарының бағасы мен нақты құндылығы арасындағы алшақтық сақтала берсе, өкінішке қарай, бұл үдеріс жалғаса береді. Мемлекет әр жолы жағдайды құтқаруға мәжбүр болады. Петропавлдағы жағдайдан шығатын басты қорытынды – осы, – деп түйіндеді сарапшы Осылайша, Петропавлдағы жылу желілерінің мемлекет меншігіне өтуі алдағы жылыту маусымында күрделі іркілістердің алдын алуға көмектесуі мүмкін. Алайда мамандардың пікірінше, тариф қалыптастыру жүйесі мен инвестиция тарту тетіктеріне терең өзгерістер енгізілмесе, мұндай жағдайлар елдің өзге өңірлерінде де қайталануы ықтимал