60 günlük düzgün: Trump Eýranda wagty gutarýar | T24

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Eýrana garşy alyp barýan söweşinde möhüm mesele gün tertibinde: Bu söweş Kongresiň razylygy bolmazdan näçe wagtlap dowam edip biler? Trump, konstitusiýa laýyklykda prezidente berlen ygtyýarlyklara esaslanyp, "baş serkerde" hökmünde harby operasiýa başlap biler, ýöne 48 sagadyň içinde resmi taýdan Kongrese habar bermeli. ABŞ-nyň prezidenti, bellenilen möhlete laýyklykda 2-nji martda Eýran söweşi barada zerur maglumatlary berdi. Şeýle operasiýa Kongres agzalarynyň we senatorlaryň razylygy bolmazdan diňe 60 gün dowam edip biler we bu döwür 1-nji maýda tamamlanar Şeýle-de bolsa, şol güne çenli Waşington bilen Tähranyň arasynda çözgüt tapylmasa, Donald Trump Eýrana garşy harby çäreleri dowam etdirmek üçin täze çäreleri görmeli bolar. Ikinji prezidentlik döwründe parlamentden aýlanyp, ýygy-ýygydan höküm sürýän Trumpyň öňünde birnäçe mümkinçilik bar Uruş bolan halatynda Kongres bilen prezidentiň arasyndaky ygtyýarlyklar nädip düzgünleşdirilýär "Uruş güýçleri rezolýusiýasy" atly kanuna. 1973-nji ýylda kanun kabul edilende, şol wagtky prezident Riçard Nikson muny halamady. Şeýle-de bolsa, Niksonyň wetosyny üçden iki ses bilen Kongres ýatyrdy we kanun güýje girdi Bu düzgün, ABŞ-nyň 1950-nji ýyllardan başlap, 1964-nji ýyla çenli Kongres tarapyndan tassyklanmadyk Wýetnam söweşinden alnan sapak hökmünde görülýär. Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny esaslandyryjy atalar 240 ýyl ozal Konstitusiýada uruş meselesini ikä böldi: Prezident ýaragly güýçleriň baş serkerdesi, ýöne söweş yglan etmek güýji diňe Kongresiň ygtyýaryndadyr. Häzirki wagtda resmi taýdan söweş yglan etmek modadan çykdy. Kongres 1942-nji ýylyň 4-nji iýunynda Ikinji jahan urşy döwründe nasist Germaniýasynyň ýaranlary Bolgariýa, Wengriýa we Rumyniýa garşy soňky resmi yglan yglan etdi Uruş güýçleri rezolýusiýasy, resmi taýdan yglan edilmezden, prezidentiň duýgur ýagdaýlarda galmagyna ýol açýan häzirki zaman konfliktlerde Kongresiň sözlerini goraýar. Ondan soň näme boljakdygy, Waşingtondaky kararlara we Eastakyn Gündogardaky näbellilige baglydyr Kanunyň çäginde Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti 60 günlük möhleti ýene 30 gün uzaldyp biler. Goşunlaryň tertipli yza çekilmegini üpjün etmek üçin bu goşmaça döwür göz öňünde tutulýar “DW” bilen söhbetdeşlikde Aspen instituty Doýçland akyl merkeziniň prezidenti Stormy-Annika Mildner munuň iň ähtimal senari diýip pikir edýär: "Trump goşmaça 30 günlük möhleti ulanar öýdýärin. Bahana hökmünde konfliktde öňegidişlikleriň gazanylandygyny, ýaraşygyň dowam edýändigini we söweşiň gutarjakdygyny aýtdy, şonuň üçin bu işi tamamlamak üçin wagt gerek" Şeýle-de bolsa, Hormuz bogazyndaky ýagdaý ýaramazlaşyp, wagtlaýyn atyşyk agyr we birnäçe gezek bozulan halatynda bu delil gowşap biler. Mildner: "Konflikt ýene-de güýçlense, 30 günüň dowamynda bu jedeller eýýäm jedelli kanuny esaslary has jedelli eder" -diýdi Nýu-Yorkork Taýms başga bir mümkinçiligi döredýär: Trump 60 günlük düzgüniň bu söweşde ulanylyp bilinmejekdigini öňe sürüp biler. Trump-dan ýygy-ýygydan tankyt edilýän Barak Obama 2011-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan tassyklanan Liwiýa howa hüjümleri barada şuňa meňzeş gorandy. Obama bu operasiýanyň hemişelik konfliktlere degişlidigini, esasanam gury ýer goşunlary bilen geçirilmändigini aýtdy ABŞ-nyň prezidentleri, umuman, uly harby operasiýalardan öň halkyň, esasanam Kongresiň goldawyny islediler. Mysal üçin, Jorj W. Buş 2003-nji ýyldaky Yrak söweşinden öň Kongresiň goldawyna eýe bolupdy. ABŞ-Ysraýylyň Eýrana bilelikdäki hüjümi wagtynda Trumpyň muny etmezligi oppozisiýa demokratlarynyň iň tankytlaýan meselelerinden biri boldy Mart aýynyň başyndan bäri Kongresiň iki palatasynda jemi bäş ses geçirildi. Bu karar taslamalary, Trumpyň pozisiýasyny çylşyrymlaşdyrmaga gönükdirildi. Muňa garamazdan, garaşylşy ýaly kanun taslamalary Senatda we Wekiller palatasynda respublikan köplügiň sesleri bilen ret edildi. Käbir sesleriň arasy az boldy Mildner bu ýagdaýa şeýle baha berýär: "Kongresiň urşy bes etmek kararlaryndan başga çäkli mümkinçilikleri bar. Iň täsirli gurallaryň biri maliýeleşdirmegi bes etmek bolar. Emma muňa garamazdan, syýasy taýdan durmuşa geçirmek gaty kyn." ABŞ harby güýçleri jemgyýet bilen berk baglanyşykly. Harby maliýe serişdeleriniň kesilmegi partiýalaryň arasynda yza gaýdyp biler Şeýle-de bolsa, Kongresdäki öňki bäş ses 60 günlük döwürden soň geçiriljek altynjy sesiň aňsat boljakdygyny aňlatmaýar. Nýu-Yorkork Taýms gazetiniň habaryna görä, köp Respublikanlar geljekde ses bermek isleglerine täzeden baha berjekdiklerini habar berdiler Ahuta ştatynyň respublikan senatory Jon Kurtis neşiriň birinji sözleminde öz pozisiýasyny açyk aýtdy: "Kongresiň razylygy bolmazdan 60 günlük penjireden uzak dowam etjek harby operasiýany goldamaryn" Şeýle-de bolsa, Germaniýanyň Aspen institutynyň prezidenti Mildner beýle ygtyýarnamanyň mümkin däldigini görýär: "Respublikanlaryň köpüsi üçin operasiýanyň dowam etdirilmegini işjeň goldamakdan başga-da, urşy bes etmek baradaky kararlara" ýok "diýmek has aňsat. Ikinjiden, dowamlylygy, çykdajylary we töwekgelçilikleri babatynda aç-açan jogapkärçiligi göz öňünde tutýar. Bu, esasanam orta saýlawlaryň öňüsyrasynda ägirt uly syýasy hüjüm meýdany döredýär." 3-nji noýabrda geçiriljek aralyk saýlawlarda Wekiller palatasynyň 435 orny we Senatyň 100 ornunyň 35-si gaýtadan kesgitlener. Aralyk saýlawlar, köplenç prezidentiň administrasiýasyny jezalandyrmak üçin bir pursatdy. Şu ýyl hem geçirilen pikir soralyşyklar Trumpyň respublikanlarynyň Kongresiň iki palatasynda köplügini ýitirip biljekdigini görkezýär Dünýäniň iň gadymy we iň täsirli pikir merkezlerinden biri bolan Waşingtonda ýerleşýän Brookings institutynyň bilermeni Jonatan Katz DW-ä beren habaryna görä, dalaşgärler saýlawlara, esasanam jedelli ştatlarda we saýlaw okruglarynda ýakyndan gözegçilik edýärler: "Şol bir wagtyň özünde, orta saýlawlardan öň Trumpyň harby operasiýasyna garşy ses bermek töwekgelçilikli syýasy ädim bolar. Respublikan Kongres agzalary biwepalyk hasaplaýan partiýa agzalaryna hüjüm etmek bilen tanalýan prezident bilen garşylaşman, dymmagy makul bilýärler." Prezidentiň pes meşhurlygynyň sebäplerinden biri, ýaşaýyşyň gymmatlygy. Eýran söweşi sebäpli birden ýokarlanan ýangyç bahalary muny hasam agyrlaşdyrdy. Indi Trump-a wepaly MAGA (Amerikany beýik et) hereketiniň bazasyndan uruş barada berk tankyt edilýär. Şonuň üçin prezidente edilýän basyş gaty uludyr: Kongres näçe ädim ätse-de, orta aralyk saýlawlaryndan öň abraýyny gaçyrmak üçin çözgüt tapmaly; Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändiklerini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Şeýle hem, beýleki sahypalary ulananyňyzda brauzeriňizi yzarlaýar. Meýdanyňyzyň profilini döredip bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz