301 işçiniň ölen Soma käniniň betbagtçylygynyň 12 ýyllygy: Näme boldy, jogapkärler jezalandyryldymy? | T24

Häzirki wagtda Türkiýäniň taryhynda iň uly magdan betbagtçylygyndan 12 ýyl geçdi. Ygtyýarnamasy TKİ-a degişli Soma Kömür İşletmele A.Ş. 2014-nji ýylyň 13-nji maýynda sagat 15.30 töwereginde A.Ş. tarapyndan dolandyrylýan Eynez / Karanlykdere ýerasty kömür käninde 301 magdan işgäri öldi. Maşgalalar, hünärmen guramalar we zähmet guramalary ýubileý güni ýatlama dabaralaryny geçirýärler, uzak wagtlap dowam edýän kazyýet işiniň soňky wakalary ara alnyp maslahatlaşylýar Hususylaşdyrylandan soň Soma Kömür İşletmele A.Ş. Kompaniýa tarapyndan dolandyrylýan magdanda ýüze çykan ýangyn çalt betbagtçylyga öwrüldi. Şol gün magdandaky 787 işçiniň 301-si öldi Betbagtçylykdan öň duýduryşlar bardy, ýöne jogap ýok. Soma şäherindäki iş hadysalarynyň köpelmegi bilen 2014-nji ýylda Mejlisde bu meseläni derňemek üçin derňew topary döretmek barada haýyş edildi. 29-njy aprelde Türkiýäniň Milli mejlisiniň gün tertibine gelen bu teklip AKP deputatlarynyň sesleri bilen ret edildi. Teklip ret edilenden 14 gün soň, Soma betbagtçylygy 2014-nji ýylyň 13-nji maýynda bolup geçdi Magdan känlerine garşy kazyýet işi 2015-nji ýylda başlandy. Ilki bilen 5 tussag bilen birlikde 51 adamyň kazyýet işine garalmagy ýerli kazyýet bilen Courtokary Kazyýetiň arasynda yza çekildi. 2018-nji ýylda çykarylan ilkinji karar bilen 37 adam aklandy; Seresapsyzlyk sebäpli 14 günäkärleniji ölüm we ýaralanmak üçin azatlykdan mahrum edildi. Kazyýet Soma Kömür İşletmele A.Ş. Dolandyryjylar geňeşiniň başlygy Can Gürkany 15 ýyl, baş müdir Ramazan Doğruny 22 ýyl 6 aý, iş dolandyryjysy Akin Çelik bolsa 18 ýyl 6 aý azatlykdan mahrum etdi Appokary kazyýetiň 12-nji jenaýat palatasy 2020-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda bu karary ýatyrdy we günäkärlenýänlere "mümkin niýet bilen öldürendigi" üçin jeza berilmelidigini aýtdy. Bu karar günäkärlenýänleriň, esasanam Can Gürkanyň müňlerçe ýyl azatlykdan mahrum edilmegini aňladýardy. Şeýle-de bolsa, theokary kazyýetiň 12-nji jenaýat palatasynyň agzalary üýtgedi; Appokary kazyýetiň baş prokuraturasy 8-nji ýanwarda bu karara garşy çykdy we täze agzalar 10 günüň içinde takmynan 6 müň sahypalyk faýly gözden geçirdiler we mümkin bolup biljek karary aýyrdylar Kazyýetde geçirilen kazyýet işiniň netijesinde Can Gürkan 20 ýyl azatlykdan mahrum edildi, dag inersenerleri Adem Ormanoğlu we Efkan Kurt hersi 12 ýyl 6 aý azatlykdan mahrum edildi; Haluk Ewinç aklandy. Appokary kazyýetiň 12-nji jenaýat palatasy ýerli kazyýetiň bu kararyny 2022-nji ýylyň 4-nji aprelinde tassyklady Jümleler has gysga ýerine ýetirilişe öwrüldi. Iň ýokary höküm alan Gürkan, ölen her bir magdançy üçin ortaça alty gün türmede oturandan soň 2019-njy ýylda boşadyldy. Baş müdir Ramazan Doğru, Iş dolandyryjysy Akin Çelik we kömekçisi Ysmaýyl Adaly hem hyzmat eden wagtlaryny göz öňünde tutup 2021-nji ýylyň fewral aýynda boşadyldy; Şu güne çenli bu işde tussag edilenler ýok Beýleki tarapdan, kazyýet işine gatnaşýan maşgalalaryň aklawçylary Selçuk Kozağaçly we Can Atalay, Gezi Park işi sebäpli henizem tussag edilýär Maşgalalaryň ençeme ýyl bäri talap edip gelýän döwlet işgärlerini jogapkärçilige çekmek meselesi aýratyn kazyýet işi boldy. Soma Baş prokuraturasy 2023-nji ýylyň 25-nji dekabrynda Energetika we Zähmet ministrlikleriniň býurokratlary, inspektorlar we TKİ işgärleri ýaly 28 döwlet işgärine garşy aç-açan kazyýet işini açandygyny habar berdi. Ilkinji diňlenişik 2024-nji ýylyň 8-nji maýynda geçirildi 2025-nji ýylyň aprelinde ýerli kazyýet günäkärlenýänleriň käbirini aklamak we hökümiň yglan edilmegini olaryň käbiri üçin yza süýşürmek kararyna geldi. Maşgalalar bu karara şikaýat etdiler Izmir Sebit Kazyýetiniň 11-nji Jenaýat Palatasy şikaýat döwründe ýerli kazyýetiň aklamak kararlaryny "kanuny taýdan dogry däl" diýip ýatyrdy. Şeýle-de bolsa, bu karar günäkärlenýänleriň jezasyna sebäp bolmady. Kazyýet, "wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda" aýyplanýanlara garşy kazyýet işi üçin adaty 8 ýyllyk çäklendirmäniň möhletiniň gutandygyny kesgitledi we kazyýet işlerini ýatyrmak kararyna geldi Kararda çäklendirmeleriň 2020-nji ýylda käbir günäkärlenýänler üçin, käbirleri üçin 2022-nji ýylda gutarandygy mälim edildi. Mundan başga-da, kazyýet "göni zyýan" şertine laýyk gelmeýändigi sebäpli çagalaryny we ýanýoldaşlaryny ýitiren maşgalalaryň şikaýat arzalaryny ret etdi. Izmir Sebit Kazyýetiniň bu karary gutarnykly 26 ýaşly ogluny magdanda ýitiren Soma 301 magdançylar birleşiginiň prezidenti Ysmaýyl Çolak: "Ermenekdäki suwuň aşagynda gark bolan adamlar, Şirwanda ýeriň aşagynda adamlar öldi, Amasýadaky magdanda kömürturşy gazyndan zäherlenmeler sebäpli adamlar öldi. Iş hadysalary henizem dowam edýär. 301 adamyň ölümi hiç zady üýtgetmedi." TMMOB ýubileý beýanynda, Iş saglygy we howpsuzlyk geňeşiniň maglumatlaryna salgylanyp, Türkiýede her ýyl takmynan "7 Soma betbagtçylygynyň" bardygyny aýtdy maşgalalar, içerki Galan kanuny bejeriş çäreleriniň çäginde Konstitusiýa kazyýetine ýüz tutmagyny dowam etdirjekdigini aýdýar Gutapjyklar, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň brauzerinde ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk böleklerdir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Kukiler web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylara göz aýlamak işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändiklerini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular degişli kompaniýalar tarapyndan gyzyklanma profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz