WUF13 акыркы жылдардагы шаарды туруктуу өнүктүрүү жаатындагы эң маанилүү эл аралык иш-чаралардын бири катары эсте калды

БУУнун Хабитат программасынын (БУУ-Хабитат) алкагында Баку шаарында өткөн Дүйнөлүк Шаарды өнүктүрүү форумунун (WUF13) 13-сессиясы акыркы жылдардагы шаарды туруктуу өнүктүрүү жаатындагы эң маанилүү эл аралык иш-чаралардын бири катары эсте калды Маалыматка ылайык, 176 өлкөдөн 57 миңден ашуун катышуучуну чогулткан форум Азербайжандын глобалдык диалог жана кызматташтык платформасы катары өсүп келе жаткан ролун дагы бир жолу көрсөттү Азербайжан биринчи жолу уюштурган бул престиждүү иш-чара менен Баку шаарлардын келечеги, турак жай саясаты, климаттын туруктуулугу жана инклюзивдик өнүгүү маселелери талкууланган эл аралык борборго айлантты. Бул өңүттөн алганда, Бакуда WUF13 өткөрүү регион үчүн гана эмес, бүтүндөй дүйнөлүк урбанизация күн тартиби үчүн маанилүү окуя катары каралат “Жашоо чөйрөсү бардыгы үчүн: коопсуз жана туруктуу шаарлар жана калктуу конуштар” темасына арналган форумда дүйнөдөгү эң актуалдуу көйгөйлөрдүн бири болгон турак-жай кризиси талкууланган негизги темалардын бири болду. БУУнун эсеби боюнча, учурда дүйнөдө 2,8 миллиардга жакын адам канааттандырарлык эмес жашоо шартында жашайт. Дал ушул себептен WUF13 практикалык чечимдерди талкуулоо жана туруктуу шаарды өнүктүрүүгө жаңы ыкмаларды түзүү үчүн маанилүү аянтча болуп калды Форумдун негизги жыйынтыгы “Баку аракетке чакыруу” документинин кабыл алынышы болду. Документ мамлекеттердин, эл аралык уюмдардын, шаарлардын, жарандык коомдун жана эксперттердин глобалдык турак жай кризисин жоюуга жана жаңы шаардык күн тартибин ишке ашырууга карата биргелешкен көз карашын чагылдырат Айрыкча, документте билдирүүлөрдөн реалдуу аракеттердин этабына өтүүнүн маанилүүлүгү баса белгиленген. Мындан тышкары, эл аралык кызматташтыкты чыңдоо жана климатты каржылоону кеңейтүү негизги артыкчылыктар катары белгиленет. Ошону менен бирге турак жай саясатын инфраструктура, транспорт, социалдык коргоо, экология жана экономикалык өнүгүү маселелери менен интеграциялоонун маанилүүлүгү биринчи планга чыгарылат Жаңы шаардык күн тартиби боюнча министрлер жыйынынын жүрүшүндө катышуучулар Кито шаарында кабыл алынган программадан бери он жыл өткөнүнө карабастан, эл аралык коомчулук азыр аны ишке ашыруунун чечүүчү этабына кирип жатканын айтышты. Жыйында турак-жай куруу иши гана эмес, социалдык адилеттүүлүктүн, адамдык ар-намыстын, туруктуулуктун жана экономикалык мүмкүнчүлүктөрдүн негизи экендиги баса белгиленди Мындан тышкары, форум Азербайжандын туруктуу өнүгүү, шаар чөйрөсүн модернизациялоо жана жаңжалдан кийинки реконструкция багытында жүргүзүп жаткан саясатын эл аралык таануу жагынан да маанилүү болду. Форумдун катышуучулары бошотулган аймактарда жүргүзүлүп жаткан калыбына келтирүү иштерин, заманбап шаар чечимдерин жана аймактарды туруктуу өнүктүрүүнүн ыкмаларын жогору баалашты WUF13 алкагындагы көрүнүктүү демилгелердин бири Азербайжан тарабынан БУУ-Хабитат, Миграция боюнча Эл аралык Уюм жана Баку Климат жана Тынчтык Акция Борбору менен биргеликте иштелип чыккан "Коопсуз кайтып келүү үчүн акылдуу жана туруктуу эсептешүү" (4SRP) демилгеси болду. Бул демилге экологиялык туруктуулуктун, климаттык адаптациянын жана тынчтыкты куруунун принциптеринин негизинде коопсуз жана туруктуу кайтып келүүнү, ошондой эле жаңжалдан кийинки калыбына келтирүүнү камсыз кылуу үчүн эл аралык стандарттарды түзүүгө багытталган Ошентип, WUF13 Баку мамлекеттерди, шаарларды жана эл аралык уюмдарды инклюзивдик, коопсуз жана жашоого ыңгайлуу шаарларды куруу максатынын айланасында бириктирген маанилүү глобалдык диалог платформасы экенин дагы бир жолу тастыктады Форумдун акыркы жыйынтыктары жана “Баку аракетке чакыруу” документи 2026-жылдын июль айында Нью-Йоркто өтө турган БУУнун Башкы Ассамблеясынын Жаңы Шаардык Күн тартиби боюнча жогорку деңгээлдеги орто мөөнөттүү баа берүү жыйынына маанилүү салым кошору күтүлүүдө Жалпысынан алганда, Бакуда WUF13 өткөрүлүшү туруктуу өнүгүү, климатка туруктуулук жана эл аралык кызматташтык чөйрөлөрүндө глобалдык күн тартибин калыптандырууда Азербайжандын ролунун өсүп жатканын дагы бир ырастоо катары каралат Азербайжандын президенти Илхам Алиевдин туруктуу өнүгүү, заманбап шаар куруу, жаңжалдан кийинки реконструкция жана глобалдык кызматташтык тармактарында ишке ашырып жаткан көрөгөч саясаты жана стратегиялык лидерлиги өзгөчө баса белгиленди Ошону менен бирге Азербайжан өкмөтүнө Бүткүл дүйнөлүк шаарды өнүктүрүү форумунун 13-сессиясын жогорку деңгээлде уюштургандыгы, көрсөткөн меймандостугу жана эффективдүү диалог чөйрөсү үчүн ыраазычылык билдирилди Ошондой эле Министрлердин кеңешмесинин жыйынтыгы боюнча “Төрагалыктын корутундусу” документинде шаарлардын туруктуулугу, жеткиликтүү турак жай саясаты, климаттын туруктуулугу жана шаарды инклюзивдик өнүктүрүү багытында эл аралык кызматташтыкты чыңдоонун маанилүүлүгү өзгөчө айтылды. Документте WUF13 алкагында Бакуда өткөрүлгөн талкуулар Жаңы шаардын күн тартибин ишке ашырууга жана дүйнөлүк турак жай кризисин чечүү багытында практикалык иш-аракеттерди илгерилетүүгө маанилүү салым кошкону баса белгиленген Аларды колдонууда сайттагы материалдарга кайрылуу маанилүү. Веб-баракчаларда маалымат колдонулганда, гипершилтеме менен шилтеме милдеттүү болуп саналат