WUF13: Бакунун тарыхый ийгилиги шаар куруунун глобалдык күн тартибин түзүүдө - АНАЛИЗ

Акыркы жылдары эл аралык иш-чараларды ийгиликтүү өткөрүү менен Азербайжан глобалдык кызматташтык жана көп тараптуу диалог үчүн маанилүү аянтча болуп калды. Бириккен Улуттардын Уюмунун Шаарды өнүктүрүү боюнча дүйнөлүк форумунун (WUF13) 13-сессиясынын Бакуда өткөрүлүшү бул ийгиликтердин сериясынын эң маанилүү этаптарынын бири катары тарыхка кирди. Форум Азербайжандын жаңы тарыхында катышуучулардын саны жана анын масштабы боюнча гана эмес, ошондой эле саясий, экономикалык жана эл аралык резонанс жараткандыгы боюнча өзгөчө орунду ээлейт WUF13 176 өлкөдөн 57 000ден ашык катышуучуларды чогулткан Дүйнөлүк Урбан Форумунун эң ири сессиясы болду. Бул көрсөткүч форумдун дүйнөлүк маанисин ырастоо менен бирге, эл аралык иш-чараларды уюштуруу жаатында Азербайжан алган тажрыйбанын жана ишенимдин айкын мисалы болуп саналат. COP29дан кийин өлкөдө өткөрүлгөн экинчи ири эл аралык иш-чара катары WUF13 Бакуну кайрадан дүйнөнүн көңүл чордонуна алып келди жана шаарды урбанизация, туруктуу өнүгүү жана келечектеги шаарлар боюнча глобалдык талкуулар үчүн негизги дарек кылды Баку дүйнөлүк тилектештиктин борбору катары Азыркы мезгилде шаарлар адамзаттын алдында турган эц маанилуу милдеттер чечилген жерлерге айланды. Климаттын өзгөрүшү, урбанизация, миграция, турак-жай, социалдык инклюзия жана туруктуу өнүгүү сыяктуу маселелер дүйнөнүн бардык өлкөлөрүнө тиешелүү. Дал ушундай мезгилде Бакуда WUF13 өтүп, Азербайжандын бул глобалдык диалогго активдүү катышуусу жана салымы көрсөтүлдү Форумдун алкагында ар кайсы мамлекеттердин башчылары, министрлер, эл аралык уюмдардын өкүлдөрү, эксперттер, илимпоздор, шаар куруу боюнча адистер жана жарандык коом институттары чогулуп, келечектеги шаарлар тууралуу пикир алмашышты. Бакы бул талкуулар болгон жерден да маани-луу болуп калды. Шаар түрдүү маданияттарды, көз караштарды жана тажрыйбаларды бириктирген глобалдык көпүрө катары кызмат кылган Бүгүн, эл аралык мамилелер системасында конфликттер жана геосаясий чыңалуу күчөп турган учурда Бакунун көп тараптуу кызматташуу жана конструктивдүү диалог үчүн аянтча катары иш алып барышы өзгөчө мааниге ээ. Форум Азербайжандын түрдүү тараптарды бир үстөлдүн тегерегине чогултууга жана жалпы максаттар үчүн кызматташуу чөйрөсүн түзүүгө жөндөмдүү экенин көрсөттү Азербайжандын эл аралык аброюнун көрсөткүчү WUF13 сыяктуу абройлуу иш-чараны өткөрүү үчүн шаардын тандалышы кокусунан эмес. БУУ-Хабитат жана эл аралык өнөктөштөр кабыл алуучу өлкөнү тандоодо коопсуздук, логистика, инфраструктура, уюштуруучулук потенциал жана эл аралык ишеним сыяктуу бир нече критерийлерди эске алышат. Бул шайлоодо Бакунун жеңиши дагы бир жолу Азербайжандын эл аралык аброю жогорку деңгээлде экенин далилдеди Акыркы жылдары Азербайжан маанилүү глобалдык иш-чараларды өткөрүү менен ишенимдүү өнөктөш катары өзүнүн имиджин бекемдеди. Саясий жана экономикалык форумдар, эл аралык спорттук мелдештер, дүйнөлүк климатка жана өнүгүүнүн күн тартибине арналган иш-чаралар өлкөбүздүн уюштуруучулук мүмкүнчүлүктөрүн дүйнөгө көрсөттү. WUF13 бул ийгиликтердин жаңы туу чокусу болду Форумдун Бакуда өтүшү Азербайжандын урбанизация жаатындагы эл аралык процесстерге кошкон салымын таануунун көрсөткүчү. Акыркы жылдары өлкөбүздө ишке ашырылып жаткан ири масштабдуу инфраструктуралык долбоорлор, шаар куруунун заманбап ыкмалары, “акылдуу шаар” концепцияларын колдонуу жана туруктуу өнүгүү принциптерин алдыга жылдыруу эл аралык кызыгууну жаратууда. Өзгөчө басып алуудан бошотулган аймактарда жүргүзүлүп жаткан реконструкция жана “акылдуу шаар” долбоорлору көптөгөн өлкөлөр үчүн практиканын кызыктуу мисалы катары каралууда Дүйнөлүк урбанизация күн тартибине салым WUF13 иш-чара гана эмес, келечектеги өнүгүү багыттары аныкталган маанилүү эл аралык платформа. Бул жерде кабыл алынган ыкмалар жана талкууланган идеялар жакынкы жылдардагы шаарларды өнүктүрүү стратегияларына таасирин тийгизет Азербайжан форум аркылуу өз тажрыйбасын эл аралык коомчулук менен бөлүшүүгө мүмкүнчүлүк алды. Ошол эле учурда дүйнөнүн ар кайсы аймактарынан келген эксперттердин жана чечим кабыл алуучу адамдардын тажрыйбаларын изилдөөгө кеңири мүмкүнчүлүк түзүлдү. Бул өз ара алмашуу урбанизация чөйрөсүндө инновациялык ыкмаларды жайылтууга жана кызматташуунун жаңы мүмкүнчүлүктөрүн калыптандырууга кызмат кылат Бакуда өткөн сессияда туруктуу шаарларды куруу, социалдык инклюзия, экологиялык туруктуулук, санариптик трансформация жана адамга багытталган шаар куруу сыяктуу маселелер кеңири талкууланды. Бул темалар XXI кылымдын негизги өнүгүү приоритеттери болуп саналат жана Азербайжандын стратегиялык өнүгүү максаттары менен дал келет Экономикалык жана инвестициялык мүмкүнчүлүктөр Мындай масштабдуу иш-чаралардын мааниси саясий жана дипломатиялык натыйжалар менен эле чектелбейт. WUF13 Азербайжандын экономикалык потенциалын жана инвестициялык мүмкүнчүлүктөрүн көрсөтүү жагынан да маанилүү роль ойноду Миңдеген чет элдик коноктордун Бакуга сапары аларга өлкөнүн заманбап инфраструктурасы, транспорт системасы, туристтик мүмкүнчүлүктөрү жана бизнес чөйрөсү менен таанышууга мүмкүндүк берди. Форумдун күндөрүндө Баку дүйнөнүн түрдүү өлкөлөрүнүн делегацияларынын жолугушууларынын жана талкууларынын борбору болуп калды. Бул келечектеги инвестициялык долбоорлор, өнөктөштүк жана бизнес мамилелер үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү түздү Эл аралык окуялар да өлкөнүн экономикалык активдүүлүгүнө оң таасирин тийгизүүдө. Мейманканалар, транспорт сектору, тейлөө чөйрөлөрү жана башка чөйрөлөр кошумча экономикалык жанданышат. Ошол эле учурда өлкөнү эл аралык таанытуу узак мөөнөттүү келечекте туризмдин жана инвестициялык агымдын өсүшүнө түрткү берет Заманбап Баку презентациясы WUF13 эл аралык коомчулукка Баку акыркы жылдары басып өткөн өнүгүү жолун көрсөтүү үчүн уникалдуу мүмкүнчүлүк түздү. Бир кезде негизинен мунай өнөр жайы менен белгилүү болгон шаар бүгүнкү күндө заманбап архитектурасы, өнүккөн инфраструктурасы, жашыл мейкиндиктери жана шаар куруунун инновациялык чечимдери менен айырмаланып турат Форумдун катышуучулары Бакунун тарыхый мурасы менен заманбап өнүгүүнүн ортосундагы гармонияга күбө болушту. Ичеришеер сыяктуу байыркы тарыхый жерлер менен заманбап шаар куруунун айкалышы Бакуну дүйнөдөгү эң кызыктуу шаарлардын бирине айлантат. Бул өзгөчөлүк форумдун катышуучуларынын зор кызыгуусун жаратып, шаардын эл аралык имиджин мындан ары бекемдөөгө кызмат кылды Мындан тышкары Азербайжандын аймактарды өнүктүрүүгө багытталган саясаты, жаңы конуштарды түзүү, транспорттук байланыштарды кеңейтүү жана «акылдуу технологияларды» колдонуу эл аралык эксперттердин көңүлүн бурган негизги темалардан болду Ийгиликтүү уюмдун мисалы WUF13тун жогорку деңгээлде уюштурулушу Азербайжандын эл аралык ири иш-чараларды өткөрүү жаатындагы кесипкөйлүгүн дагы бир жолу көрсөттү. Миңдеген катышуучуларды кабыл алуу, коопсуздукту камсыздоо, логистиканы координациялоо, иш-чараларды үзгүлтүксүз уюштуруу жана тейлөөнүн жогорку стандарттары өлкөнүн бул жаатта калыптанган күчтүү институттук потенциалын ачып берди Бул тажрыйба көп жылдык эл аралык иш-чаралардын натыйжасында калыптанды жана ар бир жаңы иш-чара менен өркүндөтүлүп жатат. WUF13 Азербайжан аймактык гана эмес, дүйнөлүк форумдарды да эң жогорку деңгээлде уюштурууга жөндөмдүү экенин көрсөттү Форумдун ийгиликтүү өтүшү өлкөнүн эл аралык уюмдар үчүн ишенимдүү өнөктөш статусун дагы да бекемдеди. Бул келечекте Азербайжанда башка абройлуу эл аралык иш-чараларды өткөрүүгө кошумча мүмкүнчүлүктөрдү түзөт Азербайжандын дүйнөлүк ролунун жаңы ырастоосу Бакуда WUF13 өткөрүлүшү Азербайжандын эл аралык мамилелер системасындагы ролунун өсүп жаткандыгынын дагы бир далили болуп саналат. Форум биздин өлкө аймактарды географиялык гана эмес, саясий, экономикалык жана дипломатиялык жактан да байланыштырган маанилүү аянтчага айланганын көрсөттү 176 өлкөдөн 57 000ден ашуун катышуучу катышкан жана Бүткүл дүйнөлүк шаарларды өнүктүрүү форумунун тарыхындагы эң чоң сессия катары эсте калган WUF13 Азербайжандын эл аралык аброюнун, уюштуруучулук потенциалынын жана глобалдык процесстерге кошкон салымынын жаркын көрсөткүчү болуп калды. Баку эл аралык кызматташтык, глобалдык тилектештик жана келечекке багытталган өнүгүү идеялары калыптанган маанилүү дүйнөлүк шаарлардын бири экенин дагы бир жолу далилдеди Бул ийгилик гана эмес, ийгиликтуу окуя. Бул Азербайжандын дүйнөлүк масштабдагы ишенимдүү өнөктөш, жоопкерчиликтүү эл аралык актер жана глобалдык күн тартибин түзүүдө өз сөзү бар өлкө катары позициясынын мындан ары дагы бекемделишинин дагы бир көрүнүшү WUF13 мунун эң ачык далилдеринин бири катары тарыхта калат