Каза болгон тараптардын мураскорлору бир эле доо боюнча сотко бере алышпайт - Жогорку Сот

Азербайжан Республикасынын Жогорку Сотунун жарандык иштер боюнча коллегиясы мыйзамдуу күчүнө кирген жана жарым-жартылай аткарылган соттун чечими болгон учурда ошол эле өтүнүч боюнча ишти кайра кароого жол берилбестиги жөнүндө соттук практиканын бирдейлигин аныктаган чечим кабыл алган Modern.az сайты иштин жагдайы боюнча 17 500 манат материалдык зыян жана 4 000 манат моралдык зыян жалпысынан 21 500 манат өндүрүп алуу боюнча соттун чечими чыгарылып, ал чечим жарым-жартылай аткарылып, бирок 20 250 манат төлөнбөй калганын маалымдайт. Кийинчерээк карызкор да, жабырлануучу да каза болуп, алардын мыйзамдуу мураскорлору пайда болгон. Жабырлануучунун мыйзамдуу мураскору карызкор тараптын мыйзамдуу мураскорлорунан төлөнбөгөн сумманы талап кылган, бирок мурастоо маселелери аткаруу стадиясында таризделбегендиктен, аткаруу органы тарабынан өндүрүштү токтотуу жөнүндө чечим кабыл алынган Андан соң жабырлануучунун мыйзамдуу мураскору жаңы доо арыз менен сотко кайрылып, төлөнбөй калган 20 миң 250 манатты өндүрүп берүүнү талап кылган. Соттор ишти маңызы боюнча карап, доо арызды канааттандырган Ишти кароодо Жогорку Сот биринчи кезекте сотко кайрылуу укугу Азербайжан Республикасынын Конституциясында кепилденгени менен бул укук абсолюттук эмес жана мыйзамда белгиленген процессуалдык эрежелердин чегинде гана ишке ашырыла тургандыгын баса белгиледи. Сот өзгөчө белгилегендей, соттук коргоого укук – бул сотко расмий кайрылуу мүмкүнчүлүгү гана эмес, ошондой эле мыйзамдуу күчүнө кирген мыйзам актыларынын аткарылышын камсыз кылуу жана ал актыларды кайра талашууга жол бербөө Чечимде ошондой эле аткаруу стадиясында карызкор же өндүрүп алуучу каза болгон учурда алардын мыйзамдуу мураскорлорун аткаруу өндүрүшүнө тартуу “Аткаруу жөнүндө” мыйзамдын 31-беренесинин түздөн-түз талабы экендиги баса белгиленген. Сот белгилегендей, мурастык күбөлүктүн жоктугу мурасты иш жүзүндө кабыл алууда жоопкерчиликтен бошотпойт, ал эми мурастык мүлккө ээлик кылуу жана пайдалануу фактысы мурастын кабыл алынышын тастыктаган негизги укуктук көрсөткүч болуп саналат. Демек, аткаруу өндүрүшүндө болбой калган тараптарды алмаштыруу сот аткаруучунун милдети жана бул механизмди колдонбостон жаңы сот өндүрүшүн ачуу мыйзамга каршы келет Жогорку Сот ошондой эле мыйзамдуу күчүнө кирген жана жарым-жартылай аткарылган соттун чечими болгондо, ошол эле арыздын негизинде жаңы доо коюу жарандык процесстик мыйзамдарга ылайык жол берилбестигин жана бул процесстик укуктун нормаларын тикелей бузуу болуп саналаарын өзгөчө белгиледи. Сот мындай учурларда маселени жаңы соттук териштирүүлөр менен эмес, аткаруу механизми, анын ичинде укук мураскорлугун туура колдонуу менен чечүү керектигин түшүндүрдү Жыйынтыгында Жогорку сот апелляциялык инстанциянын чечимин жокко чыгарып, иш боюнча өндүрүштү токтотуу боюнча жаңы чечим кабыл алынган