Өзбекстан беш жылда алтындын корун 879 тоннага көбөйтөт

Кийинки беш жылда Өзбекстандын алтын запастарын кошумча 879 тоннага, күмүш корун 510 тоннага жана жездин запасын 676 миң тоннага көбөйтүү иштери башталды. Бул тууралуу президент Шавкат Мирзиёев 9-июнда тоо-кен жана геология тармагына санариптик жана жасалма интеллект технологияларын киргизүү боюнча презентация учурунда сөз болду Өзбекстандын экономикасында тоо-кен жана геология сектору маанилүү роль ойной турганы белгиленди. 2025-жылы бул тармактын ишканалары өнөр жай өндүрүшүнүн жалпы көлөмүнүн 20% түзгөн. Алардын мамлекеттик бюджетке чегерүүлөрү 118,5 триллион сомду түздү Ошондуктан экономиканын коопсуздугун камсыз кылуу, инвестицияны көбөйтүү жана жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу үчүн тармакты технологиялык трансформациялоо, өндүрүштүк жана эмгек ресурстарын натыйжалуу пайдалануу, заманбап санариптик чечимдерди кеңири жайылтуу стратегиялык мааниге ээ Дүйнөдө “туруктуу өнүгүү” жана “санариптик геология” түшүнүктөрү тездик менен өнүгүп жатат. Өзбекстанда да бул багытта белгилүү иштер аткарылды. Тактап айтканда, 2025-жылы негизги тоо-кен ишканалары эксплуатациялык чыгымдарды 7,3 трлн Мындан тышкары, геомониторинг маалымат системасы ишке киргизилип, 2000ден ашык кен байлыктары боюнча маалыматтар санариптештирилди Алдыдагы беш жылда алтындын запастарын кошумча 879 тоннага, күмүш корун 510 тоннага жана жездин запасын 676 миң тоннага көбөйтүү иштери башталганы айтылды Жасалма интеллект технологиялары геологиялык маалыматтарды тез анализдөөгө, минералдык ресурстарды болжолдоого, запастарды так эсептөөгө жана бургулоо иштеринин натыйжалуулугун жогорулатууга мүмкүндүк берет. Бул үчүн геологиялык чалгындоо иштеринин бардык этаптарында AI чечимдерин киргизүү пландаштырылууда Президент тармактагы технологиялык трансформацияны жаңы этапка алып чыгуу жана жасалма интеллект аркылуу өндүрүш процесстерин башкаруу жана талдоо системасын түзүү зарылдыгын белгиледи Тоо-кен жана геология тармактарында карталарды, чалгындоо иштеринин жыйынтыктарын, бургулоо маалыматтарын, лабораториялык анализдерди жана өндүрүш көрсөткүчтөрүн камтыган чоң көлөмдөгү маалыматтар түзүлөт. Аларды бирдиктүү электрондук маалымат базасына чогултуу, ыкчам издөөлөрдү жүргүзүү жана 3D моделдер аркылуу талдоо жаңы депозиттерди аныктоо мүмкүнчүлүгүн жогорулатат Натыйжада өндүрүштүк чыгымдарды 10% кыскартууга, жаңы кендерди ачууга кеткен убакытты эки эсеге кыскартууга жана инвесторлорго берилген сунуштардын санын 4 эсеге көбөйтүүгө мүмкүн болушу күтүлүүдө Презентацияда 2030-жылга чейин геология жана тоо-кен тармагына 30 миллиард доллардан ашык инвестиция тартуу максаты коюлганы, ага жетүү үчүн биринчи кезекте инвесторлор талап кылган сапаттуу жана ишенимдүү санариптик маалымат базасын түзүү зарыл экендиги белгиленди Буга байланыштуу Улуттук геологиялык маалымат базасын түзүү сунушталды. Бул процесстин алкагында Технологиялык трансформация борбору түзүлүп, 36 000ден ашык учурдагы отчеттор жана баштапкы маалыматтар топтому санариптештирилет. Натыйжада геологиялык маалыматтарды калыптандыруу, кендерди моделдөө жана запастарды эсептөө процесси эки эсеге тездетилет Презентацияда ошондой эле геология тармагына жасалма интеллект жана санариптик технологияларды киргизүү боюнча 44 долбоорду ишке ашыруу пландары жана алты ири ишкана: Навои тоо-металлургиялык компаниясы, Алмалык тоо-металлургиялык комбинаты, Навоюран, Өзметкомбинат, Өзбеккөмүр жана Өзбекстан технологиялык металлдар комбинаты тууралуу маалымат берилди Бул долбоорлор беш негизги багытты камтыйт: өндүрүш процесстерин автоматташтыруу, корпоративдик башкарууну санариптештирүү, жасалма интеллект технологияларын киргизүү, эмгек жана өнөр жай коопсуздугун камсыздоо, тоо-кен жана геологиялык операцияларды санариптик трансформациялоо Долбоорлорду ишке ашыруунун натыйжасында эксплуатациялык эффективдүүлүктү 7%ке, машиналар менен жабдуулардын ишенимдүүлүгүн 20%ке, энергияны үнөмдүүлүктү 8%ке жогорулатуу күтүлүүдө. Адам факторуна байланыштуу тобокелдиктер жана каталар да 15% га төмөндөшү мүмкүн Ошондой эле бул чечимдер кийинчерээк патенттелиши керектиги белгиленди Жетекчилерге тоо-кен ишканаларынын бизнес-пландарын түзүүдө өндүрүштүн жана эмгек ресурстарынын натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча чараларды киргизүү, технологиялык жана жасалма интеллект долбоорлорунун өзүнчө программаларын бекитүү тапшырылды