Өзбекстан менен Болгария: көп жылдык достук жана стратегиялык өнөктөштүк

Биздин өлкөлөр географиялык жактан алыс жайгашканына карабастан, элдерибизди бириктирген маданий жана тарыхый байланыштар, өз ара урматтоо жана кызматташууга умтулуу менен бирге бизди жакындатат. Жалпы максаттарга карай бул кадам аралыктарды кыскартат жана жаңы мүмкүнчүлүктөрдү түзөт Бул документ расмий келишим катары гана эмес, эки аймактын ортосундагы маалыматтык байланыш үчүн бекем негиз катары кызмат кылат. Келечекте Өзбекстан менен Болгариядагы негизги жаңылыктар, маданий жана экономикалык окуялар ортомчуларсыз эки өлкөнүн аудиториясына түз, так жана ыкчам жеткирилет. Кошумчалай кетсек, азыркы ааламдашкан дүйнөдө, жалган кабарлардын көбөйүшү менен, эки негизги улуттук агенттиктин кызматташуусу расмий жана ишенимдүү маалыматты гана жайылтууну камсыз кылат Белгилүү болгар акыны жана жазуучусу Иван Вазовдун достук жана адамдык байланыштар жөнүндөгү сөздөрү биздин элдерибиздин ортосундагы достук мамилелерди чыңдоо үчүн абдан ылайыктуу: "Достук ушунчалык ыйык сезим, ал алыстарды жеңип, жүрөктөрдү бириктирип, эң татаал жолдорду да жарык кылат. Чыныгы достук бар жерде жат адам болбойт" Кылымдар бою Улуу Жибек жолу Чыгыш менен Батыштын цивилизациясын байланыштырган уникалдуу тарыхый көпүрө катары кызмат кылып келген. Соода жана маданий алмашуунун бул байыркы жолу аркылуу элдер товарларды гана эмес, билимди, маданиятты, каада-салттарды жана идеяларды да бөлүшүшкөн. Борбордук Азиянын чок ортосунда жайгашкан Өзбекстан менен Европанын маанилүү өлкөлөрүнүн бири болгон Болгариянын ортосундагы мамилелер ошол тарыхый диалогдун рухунун заманбап уландысы болуп саналат Азыркы татаал жана тез өзгөрүп жаткан эл аралык шартта өлкөлөрдүн ортосундагы мамилелердин бекемдиги экономикалык кызыкчылыктар менен гана эмес, өз ара ишеним, саясий диалог жана руханий жакындык менен да аныкталат. Өзбекстан менен Болгариянын ортосундагы мамилелер ушул сапаттары менен өзгөчөлөнүп турат Өзбекстан менен Болгария эгемендүүлүктүн алгачкы жылдарынан тартып саясий, экономикалык, маданий жана гуманитардык чөйрөлөрдө бекем өнөктөштүктү курууга өзгөчө көңүл буруп келет. Акыркы отуз жылдан ашык убакытта жогорку деңгээлдеги сапарлар, көптөгөн эки тараптуу макулдашуулар, парламенттер аралык диалог, бизнес форумдар, маданий иш-чаралар алардын мамилелеринин ырааттуу өнүгүшүнө өбөлгө түздү Атап айтканда, акыркы жылдары Өзбекстанда жүргүзүлүп жаткан масштабдуу реформалар жана өлкөнүн ачык жана прагматикалык тышкы саясаты Европа өлкөлөрү менен кызматташуу үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү түздү. Болгария Евробиримдиктин мүчөсү катары Борбор Азия менен мамилелерди ырааттуу кеңейтүүгө өзгөчө маани берет Өзбекстан менен Болгариянын кызматташтыгынын тарыхына көз чаптырсак, бул мамилелер мамлекеттер ортосундагы расмий дипломатиялык байланыштарга гана эмес, элдердин ортосундагы чын ыкластуу достук, маданий жакындык, өз ара түшүнүшүү сыяктуу маанилүү факторлорго да негизделгенин көрүүгө болот Күчтүү саясий жана дипломатиялык негиз Өзбекстан менен Болгариянын ортосундагы мамилелер терең тарыхый тамырларга ээ. Адистердин айтымында, азыркы Өзбекстандын аймагында болгарлардын байыркы ата-бабалары менен биздин ата-бабаларыбыздын ортосундагы байланыштар Улуу Жибек Жолунун доорунан башталган. Бул жакындык миграция, соода жана маданий байланыштар менен айкалышып, өз ара кызыкчылыкка жана урматтоого негизделген Заманбап мамилелер 1992-жылдын 6-январында Болгария Республикасы Өзбекстандын көз карандысыздыгын тааныгандан кийин башталган. Андан көп өтпөй, ошол эле жылдын 12-сентябрында биздин мамлекеттердин ортосунда расмий дипломатиялык мамилелер түзүлгөн. Мамилелердин системалуу жана үзгүлтүксүз өнүгүшүн камсыздоо үчүн 1999-жылдын апрель айынан бери Ташкентте Болгариянын элчилиги иштеп келет. Өзбекстандын Болгариядагы элчисинин резиденциясы Анкарада жайгашкан жана эки тараптуу мамилелерди өнүктүрүүдө маанилүү көпүрө болуп саналат Белгилей кетсек, эки өлкөнүн ортосунда түзүлгөн ар тараптуу келишим жана укуктук база 38 маанилүү документти камтыйт. Бул эл аралык-укуктук база саясий, экономикалык, соода жана маданий-гуманитардык чөйрөлөрдө кызматташуунун укуктук негизи катары кызмат кылат Жогорку жана жогорку денгээлдеги визиттер: саясий диалогдун бекем темптерин сактоо Өзбекстан менен Болгариянын ортосундагы мамилелердин маанилүү өзгөчөлүгү - жогорку жана жогорку деңгээлдеги үзгүлтүксүз жолугушуулар аркылуу саясий диалогду бекемдөө Акыркы жылдары биздин мамлекеттердин жетекчилеринин ортосундагы диалог эл аралык деңгээлде ырааттуу уланып жатат этап. Тактап айтканда, 2017-жылдын 20-сентябрында Нью-Йорк шаарында БУУнун Башкы Ассамблеясынын 72-сессиясынын алкагында Өзбекстан Республикасынын Президенти Шавкат Мирзиёев Болгариянын лидери менен жолугушуп, эки тараптуу мамилелерди түп тамырынан бери активдештирүү жолдорун талкуулады Өкмөттөр аралык байланыштар да тез өнүгүп жатат. 2014-жылдын 6-9-апрелинде Болгариянын Премьер-министри Пламен Орешарски Вьетнамга жасаган иш сапарынын алкагында Самарканд аэропортуна техникалык токтоп, ал жерде биринчи вице-премьер-министрге ыйгарылган жогорку деңгээлдеги протоколдук сыйлыктарга ээ болду Болгариянын лидеринин 2025-жылдын 9-11-июнунда биздин өлкөгө жасаган иш сапарынын алкагында эки тараптуу кызматташтыкты кеңейтүү боюнча документтер, анын ичинде Тышкы иштер министрликтеринин ортосундагы кызматташтык программасы жана Ташкент жана София шаарларынын ортосунда өнөктөштүк мамилелерди орнотуу боюнча макулдашуулар менен алмашылды Болгария Өзбекстандын БУУ жана ЕККУ алкагында Борбор Азиядагы туруктуу өнүгүүгө жана аймактык коопсуздукка көмөктөшүү демилгесин колдоп келет. Ошондой эле «Жаңы Өзбекстан-2030» Стратегиясынын алкагында жүргүзүлүп жаткан реформаларды, анын ичинде жарандык коом институттарын жана массалык маалымат каражаттарын колдоо аракеттерин жогору баалайт Парламенттер аралык жана ведомстволор аралык кызматташуу Парламенттер аралык байланыштар да ырааттуу өнүгүп жатат. Болгариянын парламентинде Болгария-Өзбекстан достук тобу активдүү иш алып барат. Олий Мажлис палаталарынын биргелешкен токтомунун негизинде Өзбекстан-Болгариянын Улуттук Ассамблеясы менен кызматташуу боюнча парламенттер аралык тобу түзүлдү Бул кызматташтыктын алкагында өз ара сапарлар жүргүзүлүүдө. Түздөн-түз жолугушуулар акыркы жылдарда дагы тез-тез болуп калды. 2018-жылдын июль айында өлкөбүзгө Болгария-Өзбекстан достук тобунун төрагасы Адлен Шевкед жетектеген делегация иш сапары менен келген. Ноябрь айында Өзбекстан-Болгария Парламенттер аралык тобунун жооптук сапарынын алкагында Улуттук Ассамблеянын жетекчилиги, Тышкы иштер, Экономика жана Туризм министрликтеринин өкүлдөрү, Пловдив жана Кыржали шаарларынын мэрлери менен жолугушуулар болгон 2021-жылдын декабрь айында Олий Мажлис Сенатынын Төрайымы Танзила Нарбаева Софияда өткөн “Европанын демографиялык келечегин калыптандыруу: тез демографиялык өзгөрүү дүйнөсүндө коомдордун өнүгүү жолдору” аттуу жогорку деңгээлдеги министрлердин конференциясынын катышуучуларына видеокайрылуу жасаган Эки өлкөнүн тышкы саясий мекемелери үзгүлтүксүз байланышты кармап турат. Атап айтканда, өз ара консультациялардын жүрүшүндө эки тараптуу маселелер гана эмес, ошондой эле эл аралык күн тартибиндеги актуалдуу маселелер, анын ичинде климаттын өзгөрүшү, санариптик трансформация, жалган маалыматка каршы күрөшүү жана адам укуктары талкууланат 2023-жылдын 23-октябрында Люксембургда өткөн Европа Биримдиги – Борбордук Азия министрлеринин 19-жыйынында Тышкы иштер министри Бахтиёр Саидов Болгариянын вице-премьер-министри жана тышкы иштер министри Мария Габриэль менен жолугушту Эл аралык платформалардагы кызматташтык жөнүндө сөз кылып жатып, Өзбекстан ЮНЕСКОнун башкы директорлугуна эки жолу Болгариянын өкүлү Ирина Бокованын талапкерлигин бир нече мезгилдерде жигердүү колдоого алганын белгилей кетүү керек Экономикалык өнөктөштүк: инвестиция жана соода перспективалары Биздин өлкөлөрдүн инвестициялык потенциалы өнөктөштүк көз карашынан улам барган сайын жагымдуу болууда. Өзбекстанда экономиканы либералдаштыруу, эркин экономикалык аймактарды өнүктүрүү, кичи жана орто бизнести активдүү колдоо буга бекем негиз түзүүдө Эки өлкө тең транспорт жана логистика тармагындагы, өзгөчө Өзбекстанды Кавказ аркылуу Кара деңиз порттору менен байланыштырган Транскаспий эл аралык транспорт жолу боюнча байланыштарды чыңдоого кызыкдар. Болгария өзүнүн өнүккөн инфраструктурасы жана логистикалык борборлору менен Борбордук Азия менен ЕБ ортосунда транзиттик коридор боло алат 2019-жылдын 11-12-сентябрында Ташкентте Соода-экономикалык жана илимий-техникалык кызматташтык боюнча өкмөттөр аралык биргелешкен комиссиянын 5-жыйыны болуп өттү. Жигердүү аракеттердин натыйжасында өз ара соода жүгүртүү туруктуу өсүп, 2025-жылдын акырына карата 94 миллион долларга жеткен, бирок бул эки өлкөнүн экономикалык потенциалын толук чагылдыра албайт. Башкача айтканда, транспорт жана логистика, фармацевтика, тамак-аш өнөр жайы, текстиль, химиялык өнөр жай жана санариптик экономика тармагында кызматташууну кеңейтүүгө кеңири мүмкүнчүлүктөр бар Белгилей кетсек, 30га жакын ишкана катышкан Болгариялык инвесторлор бүгүн Өзбекстанда ийгиликтүү иштеп жатышат. Айрыкча «Приста Ойл», «Бултекс», «Прима Текстиль», «Болгария-Шароб», «Росси» сыяктуу фирмалар взбекстандын рыногунда ездерунун ордун тузуп, биздин елкелердун ендуруштук жана кооперативдик байланыштарын чыцдоого зор салым кошуп жатышат. Болгариянын Европа Биримдигине мүчө мамлекет катары тажрыйбасы Өзбекстан үчүн европалык рынокко чыгуу жана техникалык стандарттарды жана инновациялык башкаруу моделдерин кабыл алуу жагынан маанилүү Маданий жана гуманитардык байланыштар: элдердин ортосундагы көпүрө Биздин элдерди байланыштырган рухий байланыштар эки тараптуу мамилелердин эң сонун бөлүмү болуп саналат. Учурда Өзбекстанда болгар этникалык коомчулугунун 1000ге жакын өкүлү бирдиктүү, ынтымактуу үй-бүлөнүн мүчөсү катары тынчтыкта ​​жана ынтымакта жашап жатышат. 1998-жылдын февралында биздин өлкөдө «Өзбекстан – Болгария» достук коому түзүлүп, 1999-жылы май айында болгар маданий борбору өз эшигин ачты. Бул комплекстин жетекчиси Н.Тодоров эки элдин достугун чыңдоого кошкон зор салымы үчүн 2002-жылы Өзбекстан Республикасынын «Шухрат» медалы менен сыйланган Эки өлкөнүн аймактарынын ортосундагы түз байланыштар да өнүгүп жатат. Атап айтканда, байыркы, бирок дайыма жаш шаар Бухара жана Варна, ошондой эле легендарлуу Самарканд жана Пловдив шаарларынын ортосунда бир тууган шаарлар-дын мамилелери тузулду, алар буга чейин маданий жана туристтик алмашуунун борборлоруна айланган Маданият тармагындагы кызматташтык да эл аралык деңгээлде өзгөчө таанууга татыктуу. 2018-жылдын 23-августунан 3-сентябрына чейин Болгариянын алты шаарында өткөн эл аралык фольклордук фестивалда 72 өлкөдөн келген 98 престиждүү топтун ичинен Өзбекстандын Маком ансамблинин эң жогорку сыйлык – Гран-при, “Алтын Орфей” сыйлыгын жеңип алганы Балкан аймагындагы өзбек улуттук искусствосу үчүн чоң жетишкендик болуп саналат Кийинки жылдарда Ташкентте жана Самаркандда болгар фильмдерин керсетуу, художниктердин кергезмелеру еткерулду. Элибиздин маданий мурастарына арналган тил курстарын, музыкалык кечелерди, тегерек столдорду ачуу аркылуу элчиликтер жана диаспора уюмдары эки өлкөнүн маданиятын кеңири жайылтууда Билим берүү тармагында Ташкент химия-технологиялык институту менен Софиядагы химия-технология жана металлургия университети, Ташкент мамлекеттик юридикалык университети менен София университети жана Самарканд мамлекеттик медициналык институту менен София медициналык университетинин ортосунда кызматташуу келишимдери бекитилди. Мындан тышкары, Наманган мамлекеттик университети менен Варна техникалык университетинин ортосунда, Дүйнөлүк экономика жана дипломатия университети менен Болгариянын Тышкы иштер министрлигине караштуу Дипломатиялык институттун ортосунда кызматташуу боюнча меморандумдарга кол коюлду. Бул аракеттер гуманитардык байланыштарды тереңдетип, кадрларды даярдоонун сапатын жогорулатып, эки өлкөнүн жаштарынын өз ара тилектештигин бекемдейт. Эразмус+ программасынын алкагында өзбекстандык студенттерге Болгариянын университеттеринде жана Илимдер академиясында квалификациясын жогорулатуу жана стажировкадан өтүү мүмкүнчүлүгү берилди Белгилей кетсек, адабий байланыштар Өзбекстан менен Болгариянын маданий кызматташтыгынын эң терең жана туруктуу аспектисин түзөт. Тилдерибиз ар башка тил үй-бүлөлөрүнө киргени менен эки элдин адабиятындагы гуманизм, улуттук баалуулуктарды даңазалоо идеялары абдан окшош Жазуу искусствосундагы мамилелер 20-кылымдын экинчи жарымында системалуу түрдө өнүгүп, өзбек жана болгар окурмандарына бири-биринин адабий шедеврлери менен таанышууга шарт түздү. Айрыкча болгар элинин улуттук баатыры, эркиндиктин духуна сугарылган жалындуу акын Христо Ботевдин ырлары езбек тилине которулуп, бир нече жолу басылып чыккан. Болгар адабиятынын дагы бир классикалык екулу Иван Вазовдун елкенун тарыхын, элдин боштондукка чыгуу курешун чагылдырган атактуу «Камырык астында» романы езбек тилине чебердик менен которулган. Бул чыгарма өзбек окурмандарына балкан элдеринин өткөн тарыхы жана руху жөнүндө жандуу жана ар тараптуу түшүнүк берет. Мындан тышкары болгар прозасынын ири өкүлдөрү Элин Пелин менен Эмилиан Станевдин табияттын кооз сүрөттөрүнө, адамдык сезимдерге, философиялык ой жүгүртүүлөргө бай аңгемелери жана повесттери өзбек мезгилдүү басылмаларында жана өзүнчө түрдө окурмандарга тартууланды. коллекциялар Болгарияда Чыгыштын окумуштууларынын жана ойчулдарынын чыгармачылыгы менен катар улуу өзбек акыны жана ойчул Алишер Навоинин чыгармачылыгы илимий жактан да, көркөмдүк жагынан да терең изилденип келет. Акындын газалдарынын болгар тилине котормолору биздин элдерибиздин ортосундагы руханий жакындыкты чыңдады. Мындан тышкары Гафур Гулом, Ойбек, Зульфия сыяктуу көрүнүктүү өзбек жазуучуларынын ырлары жана эпостору, Абдулла Кодирий, Чулпон жана кийинки жазуучулардын аңгемелери Болгариянын адабий алмашуу жыйнактарына киргизилген Жалпысынан Өзбекстан менен Болгария өз ара ишенимге жана урматтоого негизделген бекем мамилелерди сактап келет. Борбордук Азия менен Балкан жарым аралынын негизги геостратегиялык кесилишинде жайгашкан бул мамлекеттер эки тараптуу жана эл аралык уюмдардын алкагында бири-бирин дайыма колдоп келет Ташкент менен Софиянын ортосундагы өнөктөштүктү мындан ары чыңдоо эки өлкөнүн узак мөөнөттүү улуттук таламдарына тыгыз шайкеш келет. Бар болгон мүмкүнчүлүктөрдү сарамжалдуу пайдалануу жана эки тараптын саясий чечкиндүүлүгү Өзбекстан менен Болгариянын ортосундагы мамилелердин жаңы, жемиштүү баскычы жакын арада башталаарын көрсөтүп турат Абдусаид Кучимов, Өзбекстан улуттук маалымат агенттигинин башкы директору, сенатор Кирил Вальчев, Болгариянын информациялык агентствосунун генеральный директору