Трамп: Биз Иран менен келишимге абдан жакынбыз, мен кол салууларды жокко чыгардым

АКШнын президенти Дональд Трамп Иран менен согушту токтотууну көздөгөн келишимдин жакындап калганын айтып, өлкөгө кол салууларды жокко чыгарганын жарыялады Бейшемби күнү Ак үйдүн Овал кеңсесинде журналисттерге маалымат берген Трамп: «Иран менен согушта чоң келишимге жетиштик»,-деп, Иран жетекчилигинин да келишимди жактырганын айтты Ирандын Тышкы иштер министрлигинин басма сөз катчысы Исмаил Бекай мамлекеттик телеканалга мындай келишим тууралуу кабарлар "спекулятивдүү" экенин жана "эч нерсе аягына чыга элек" деп билдирди Трамп буга чейин эки өлкө жаңжалды токтото турган келишимге жакындап калганын билдирген. Жарыялоого бир нече саат калганда Трамп Иранга "абдан катуу сокку урарын" айткан Америка Кошмо Штаттары менен Израил 28-февралда Иранга каршы кеңири масштабдуу чабуулдарды баштады. Иран булуңдагы Израилге жана АКШнын союздаш өлкөлөрүнө кол салуу менен жооп кайтарды жана дүйнөнү мунай жана жаратылыш газы менен камсыздоо үчүн маанилүү жүк ташуу жолу болгон Ормуз кысыгын иш жүзүндө жапты Апрелде ок атышпоо келишими макулдашылганы менен, АКШ менен Иран маал-маалы менен өз ара чабуулдарды жасашкан. Июнь айынын биринчи жумасында Ормуз кысыгында америкалык Apache тик учагы атып түшүрүлгөндөн кийин эки ирет жооп чабуулдары болгон Ошол эле учурда Трамп Иран менен келишим түзүү мүмкүнчүлүгүн кайра-кайра көтөрүүнү улантты Акыркы билдирүүлөрдөн жана Трамптын чабуулду жокко чыгаруусунан кийин Brent мунайынын баррелинин баасы болжол менен 89 долларга түштү; Бул сутка ичинде 4,4 пайызга азайганын билдирет "Бизде Иран эч качан өзөктүк куралга ээ болбой турган келишимибиз бар; башынан эле бул бүт процессти башынан өткөрүүнүн максаты болгон. Бул абдан чоң нерсе", - деди Трамп журналисттерге Ал документтер толтурулгандан кийин "Европада кол коюу болот" жана бул "тез арада" болушу керек деди Трамп ошондой эле документтердин «акыркыга бир топ жакын» экенин белгилеп, «Көрөбүз» деди жана Ормуз кысыгы келишимге кол коюлгандан кийин «дароо ачылат» деди АКШ лидери Перс булуңундагы союздаштары жана Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху баш болгон аймактык лидерлер менен жолукканын белгилеп, «Бүт Жакынкы Чыгыш абдан бактылуу» деди Израилдин премьер-министринин кеңсеси жолугушуу болгонун ырастап, Израил «өз ара түшүнүшүү меморандумуна катышуучу эмес» деп билдирди Билдирүүдө Нетаньяхунун Трамптын «байытылган материалды алып салуу, байытуу инфраструктурасын жок кылуу, ракета өндүрүшүнө чектөөлөрдү киргизүү жана Ирандын аймактагы ишенимдүү тараптарга колдоосун токтотууну» камтыган жыйынтыктоочу келишимге жетишүү үчүн иштөө убадасынан ыраазы болгону белгиленди Ирандын Тышкы иштер катчысы Бекай келишимдин текстинин көбү буга чейин эле "аякталганын", бирок АКШ "ашыкча талаптарды" коюп жатканын жана "жаңы талаптарды кошуп жатканын" айтты Ал ошондой эле анын өлкөсү "кызыл сызыктарынан тайбай турганын" баса белгиледи Иран армиясы өлкөгө жаңы кол салуулар боло турган болсо "мурдагыдан да катаал" жооп кайтарарын эскертти "АКШнын Ирандын мунай инфраструктурасына акыркы коркунучтарын эске алганда, мунай жана газ экспорту бардыгы үчүн болот же эч ким үчүн болбойт", — деп айтылат билдирүүдө Ирандын башкы сүйлөшүүчүсү Мохаммед Бакыр Галибаф да “туура эмес стратегиялар жана шашылыш чечимдер көп жылдар бою чыга албай турган чексиз сазды жаратат” деди Бир нече саат мурун Трамп "АКШ бүгүн түнү Иранга катуу сокку урат" деп айтып, Ормуз булуңунун түндүгүндөгү негизги мунай экспорттоочу терминалы болгон Харк аралын жана жакынкы келечекте мунай инфраструктурасынын башка пункттарын басып аларын айткан Харк аралы Ирандын мунай экспортунун болжол менен 90 пайызы өткөн негизги терминал Трамп ошондой эле АКШ мунай жана газ рынокторуна "толук көзөмөлдү" сактай турганын "Венесуэладагыдай" деп жазды Дүйшөмбү күнү АКШнын Apache тик учагы Перс булуңунда кыйрагандан кийин эки өлкө бири-бирине кол салышты Шаршемби күнү АКШнын Борбордук командачылыгы (Centcom) Ирандын түштүгүндөгү аскерий, байкоочу жана радар объектилерин бутага алган чабуулдардын толкуну аяктаганын жарыялады Буга жооп катары Ирандын Революциялык гвардиясы Бахрейн, Кувейт жана Иорданиядагы америкалык базаларга чабуул жасаганын билдирди. Бейшемби күнү Бахрейнде ирандык учкучсуз учактын чабуулунан 11 жаштагы кыз жарадар болуп, үйлөр жана унаалар жабыркаганын жергиликтүү бийлик өкүлдөрү билдирди Иордания 20дай ирандык ракетаны атып түшүргөнүн жарыяласа, Кувейт армиясы "душмандык аба буталарына" туш болгонун билдирди акыркы кол салуулар, абалдын оорчулугун жецилдетууге чакырыктарга алып келди. Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) баш катчысынын басма сөз катчысы Антониу Гутерриш бейшемби күнү "Жакынкы Чыгышта уланып жаткан эскалацияга терең тынчсызданып жатканын" билдирди Түркия, Пакистан, Орусия, Кытай, Индия жана Сауд Арабия да деэскалацияга чакырышты