Трамп Ормуз планын 50 сааттан кийин токтотту: Бул убакыттын ичинде эмне болду?

АКШнын президенти Дональд Трамп Ормуз кысыгында тыгылып калган коммерциялык кемелерди багыттоо максатын көздөгөн аскердик операция жарыялангандан эки күндөн кийин гана токтотуларын билдирди Трамп жекшемби күнү "Эркиндик долбоору" деп аталган операция эртеси эртең менен башталарын жарыялаган. Максат АКШ, Израил жана Ирандын ортосундагы согуш башталгандан бери Тегеран иш жүзүндө жапкан маанилүү суу жолун кайра ачуу болгон Дүйнөдөгү мунай жана жаратылыш газынын болжол менен 20 пайызы өткөн кысыктагы кемелерге Ирандын коркутуулары мунайдын баасынын чоң өсүшүнө жана дүйнөлүк экономика үчүн тынчсызданууларга алып келди Бирок, 50 сааттан кийин Трамп Truth Social социалдык медиа платформасындагы билдирүүсүндө операция «кыска убакытка» токтотулганын жарыялады Бул чечим Коргоо министри ошол эле күнү Америка Кошмо Штаттары "бүт дүйнө үчүн күч, айкындык жана максат менен алдыда келе жатат" дегенден кийин кабыл алынды Би-Би-Синин текшерүү кызматы BBC Verify "Эркиндик долбоорунун" эки күндүк хронологиясын түздү Трамп GMT 23.35те Truth Social каналындагы постунда төмөнкүлөрдү айтты: "Иран, Жакынкы Чыгыш жана Америка Кошмо Штаттарынын кызыкчылыгы үчүн биз бул өлкөлөргө алардын кемелерин бул чектелген суу жолдорунан аман-эсен алып чыгып, бизнесин ээн-эркин улантууга мүмкүнчүлүк бере турганыбызды билдирдик." Мен өз өкүлдөрүмө кемелерди жана алардын экипаждарын Ормуз кысыгынан аман-эсен алып чыгуу үчүн колубуздан келгендин баарын жасай турганыбызды билдиргиле дедим Эл аралык деңиз уюму Балтика жана Эл аралык деңиз кеңешинин маалыматы боюнча аймакта миңге жакын кеме жана 20 миң деңизчи тыгылып калган Трамп бул "гуманитардык ишарат" Жакынкы Чыгыш убактысы боюнча дүйшөмбү күнү эртең менен башталат деп билдирди Ал ошондой эле: «Менин өкүлдөрүм Иран менен абдан позитивдүү сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатканын толук билем жана бул сүйлөшүүлөр ар бир адам үчүн абдан оң жыйынтыкка алып келиши мүмкүн», - деди Дүйшөмбү күнү Түркия убактысы боюнча түн жарымынан кийин АКШнын Борбордук Командачылыгы (CENTCOM) күчтөрүнүн «Эркиндик долбооруна» колдоо көрсөтө баштай турганын жарыялады Centcom билдиргендей, операцияга башкарылуучу ракеталык эсминецтер, 100дөн ашык аба жана деңиз күчтөрү жана 15 миң аскер катышат Жакынкы Чыгыштагы кеме коркунучтарын көзөмөлдөгөн британ аскер бөлүгүнүн UKMTO маалыматына ылайык, АКШ кемелерге Омандын жээгиндеги “коопсуздук аймагынан” өтүүнү сунуштады Ошол күнү кечинде CENTCOM "биринчи кадам катары АКШ желеги илинген эки коммерциялык кеме Ормуз кысыгы аркылуу ийгиликтүү өтүп, жолун аман-эсен улантканын" жарыялады Трамп операциянын биринчи күнүндө АКШ армиясы ирандык жети "тез кайыгын" атып түшүргөнүн айтты. Бирок ирандык маалымат каражаттары бул дооматты четке какты. Tasnim News агенттиги аскерий булактарга таянуу менен эки кичинекей жүк ташуучу кеме сүзүлүп, беш карапайым тургун набыт болгонун кабарлады Ошол эле күнү Бириккен Араб Эмираттарынын (БАЭ) Тышкы иштер министрлиги Ормуз кысыгында мамлекеттик ADNOC мунай компаниясына тиешелүү танкер урулганын жарыялады. Түштүк Корея Бириккен Араб Эмираттарынын жээгинде кемеде жарылуу болгонун билдирди Бириккен Араб Эмираттары Фуджейра мунай портунда Ирандан чыккан деп айтылган кол салуудан кийин өрт чыкканын жарыялады, бирок Иран бул дооматты четке какты Шейшемби күнү Пентагондо өткөн пресс-конференцияда АКШнын Коргоо министри Пит Хегсет жана Башкы штабдын башчысы генерал Дэн Кейн “Эркиндик” долбооруна көңүл бурушту Хегсет: «Дүйнөнүн төрт бурчунан жүздөгөн кемелер өтүү үчүн кезекке турушат» десе, Кейн: «Коммерциялык кемелер өттү жана жакынкы күндөрдө дагы көп кемелер өтөт деп күтөбүз»,-деди Операциянын канча убакытка созулары тууралуу так график жок болсо да, Хегсет бул операция "көлөмү чектелген жана узактыгы боюнча убактылуу" экенин айтты "Эркиндик долбоору башталды, соода кайра агып чыгат жана Америка дагы бир жолу бүткүл дүйнө үчүн күч, айкындык жана максат менен жетектейт. Биздин эркибиз кебелбес", - деди Хегсет Ошол эле күнү АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубио Ак үйдө журналисттерге берген маегинде АКШ бул операцияны «дүйнө үчүн жакшылык» катары жасап жатканын жана бул аймактагы бийликти ушундай жол менен проектирлей алган жалгыз өлкө экенин айтты Хегсет менен Рубионун билдирүүлөрүнөн бир нече саат өткөндөн кийин, Трамп "Эркиндик долбоорун" жапты Вашингтон убактысы боюнча саат 18.52де (01.52 UTC) Truth Social каналындагы постунда ал чечим "өз ара макулдашуу менен" кабыл алынганын жана Иран менен келишимге карай "чоң прогресске" жеткенин айтты «Эркиндик долбоору (кемелердин Ормуз кысыгы аркылуу өтүүсү) келишимдин бүткөрүлүп, кол коюлушу мүмкүнбү же жокпу, көрүү үчүн кыска мөөнөткө токтотулат». деди ал Хегсет ошол эле күнү «жогорку максаттуу стратегия» деп мүнөздөгөн операция ушундайча токтотулду Трамптын билдирүүсүнөн төрт саат мурун Ормуз кысыгында француз CMA CGM жүк ташуучу компаниясына таандык кеме сүзүлгөн. Окуяда кээ бир экипаж мүчөлөрү жарадар болгону менен кеме зыянга учурады Lloyd's List деңиз басылмасына ылайык, кеме ээлери жана камсыздандыруучулар "Эркиндик долбоору" кысык аркылуу өтүүнү кайра баштоо үчүн "жетиштүү так же ишенимдүү коргоону камсыз кылбайт" деп айтышкан Басылманын маалыматына ылайык, коопсуздукка байланыштуу күчөгөн тынчсыздануулардан улам Ормуз кысыгы аркылуу өткөн кемелердин саны азаюуда