Түркия менен Сауд Аравиянын ортосунда жаңы доор: Ал паспорттор үчүн визалар алынып салынды

Президент Режеп Тайып Эрдогандын кол коюусу менен жарыяланган Расмий гезиттин чечимине ылайык, 2026-жылдын 6-майында Анкарада кол коюлган «Түркия Республикасынын Өкмөтү менен Сауд Арабия Королдугунун Өкмөтүнүн ортосундагы Дипломатиялык жана атайын паспорт ээлерин визалык милдеттенмелерден өз ара бошотуу жөнүндө макулдашуу» тиркемесинде, №54 жана Эл аралык коргоо мыйзамынын №18 жана №18 беренелери бекитилди. No9 Мыйзамдын 9-беренеси Президенттин Жарлыгынын 2 жана 3-беренелерине ылайык чечим кабыл алынган Расмий гезитте жарыяланган келишимге ылайык, Түркия Республикасынын Өкмөтү менен Сауд Аравия Королдугунун Өкмөтү мындан ары жекече «Тарап» жана жамааттык түрдө «Тараптар» деп аталат. Мындан тышкары, эки өлкөнүн ортосундагы өзгөчө мамилелерди, эки тараптуу мамилелерди өнүктүрүүгө болгон аракеттерди жана эки өлкөнүн жарандарынын өз ара аракеттенүү принцибине ылайык мобилдүүлүк процессин жеңилдетүүгө болгон эки тараптын каалоосун эске алуу менен 12 берене боюнча макулдашууга жетишилди 1-берене: Бул Келишимде айтылган паспорттор төмөнкүлөр: 1. Дипломатиялык же атайын паспорттор Түркия Республикасында жарактуу, түрк жарандары үчүн гана. 2. Сауд Арабия Королдугунда жарактуу дипломатиялык же атайын паспорттор, Саудиянын жарандары үчүн гана 2-берене: 1. 1-статьяда көрсөтүлгөн жарактуу паспорттору бар катышуучу мамлекеттердин жарандары ар бир жүз сексен (180) күндүк мөөнөттүн ичинде экинчи Тараптын аймагына кирүү, транзит менен өтүү, андан чыгуу жана убактылуу болуу үчүн визалардан бошотулат 2. Ушул Макулдашуунун максаттары үчүн "жарактуу паспорт" Тараптардын аймагына кирген учурда алты айдан кем эмес жарактуу паспортту билдирет 1. 1-статьяда көрсөтүлгөн паспортторго ээ болгон катышуучу-мамлекеттердин жарандары ушул Макулдашуунун 2-статьясында көрсөтүлгөн мөөнөттөн ашкан туруктуу жашоого же бир нече жолу жашоого виза алуу үчүн кайрылышат 2. Ушул Макулдашуунун 2-беренесинин жоболоруна ылайык, катышуучу-мамлекеттердин жарандары жашаган өлкөнүн мыйзамдарына жана эрежелерине ылайык келген учурлардан тышкары, алар болгон мезгилде эч кандай ишкердик менен алектене алышпайт 3. Ар бир Тараптын мамлекетинде иштөө, окуу, изилдөө, билим алуу жана үй-бүлөнү бириктирүү сыяктуу иш сапардын максаттарын жөнгө салуучу аннотациялары бар визалар Тараптардын улуттук мыйзамдарынын жоболоруна ылайык келет 1. 1-статьяда көрсөтүлгөн жарактуу паспорттун ээлери болуп саналган Тараптардын жарандары башка Тараптын мамлекетине эл аралык жүргүнчүлөрдү ташууга арналган чек ара дарбазалары аркылуу кире, чыга жана транзит менен өтө алышат 2. Катышуучу мамлекеттердин жарандары 2-статьянын жоболоруна ылайык экинчи Тараптын аймагында колдонулуп жаткан улуттук мыйзамдарды сакташат жана алар болгон учурда экинчи Тараптын аймагында белгиленген эрежелерди жана үрп-адаттарды сакташат Ушул Макулдашуунун 2-беренесинин жоболору Сауд Аравия Королдугуна ажылык же умраны аткаруу максатында келген жана бул максаттар үчүн атайын берилген визаны алган Түркия Республикасынын жарандарына жайылтылбайт Тараптар өз жарандары Тараптардын биринин өлкөсүнө расмий визит менен келгенге чейин дипломатиялык каналдар аркылуу өз ара координациялоону камсыз кылышат 1. Тараптардын компетенттүү органдары ушул Макулдашууга кол коюлгандан кийин отуз (30) күндөн кечиктирбестен дипломатиялык каналдар боюнча 1-статьяда көрсөтүлгөн паспорттордун жарактуу үлгүлөрүн алмашышат 2. Тараптар дипломатиялык каналдар аркылуу ушул Макулдашуунун 1-беренесинде көрсөтүлгөн жаңы же өзгөртүлгөн паспорттордун көчүрмөлөрүн жүгүртүүгө кирген күндөн тартып эки (2) айдын ичинде алмашышат. Ар бир Тарап экинчи Тарапка мындай паспортторду берүүнү жана колдонууну жөнгө салуучу шарттарды билдирет 3. 1-статьяда көрсөтүлгөн жарактуу паспортторго ээ болгон ар бир Тараптын жарандары, эгерде алар экинчи Тараптын аймагында жүргөн учурда алардын жарактуу паспорттору жоголгон же бузулган учурда, алар жараны болгон өлкөнүн дипломатиялык өкүлчүлүгү же консулдугу тарабынан берилген жаңы жарактуу паспорттордун же жол жүрүү документтеринин негизинде ошол Тараптын мамлекетинен чыгып кетишет 4. Ар бир Тараптын жарандарына, 1-статьяда көрсөтүлгөн үлгүдөгү жарактуу паспорттун ээлери, оору же табигый кырсык сыяктуу өзгөчө кырдаалдардан улам экинчи Тараптын аймагынан ушул Макулдашуунун 2-беренесинин 1-пунктунда көрсөтүлгөн мөөнөттө чыга албаган жана мындай жагдайлардын документтери же башка ишенимдүү далили бар болгон жарандарына өздөрүнүн улуттук мамлекетине кайтып келүү үчүн зарыл болгон мөөнөткө же туруктуу мөөнөткө өлкөгө келүүгө уруксат берилет. улутуна же туруктуу жашаган өлкөсүнө кайтып келүүгө. Алар өз өлкөсүндө болуу мөөнөтүн узартууга уруксат алуу үчүн тиешелүү органдарга кайрыла алышат Тараптар ушул Макулдашууга ылайык алардын ортосунда алмашылган маалыматтар жана документтер аларга жүктөлгөн максаттарда гана пайдаланылышын камсыз кылышат. Мындай маалыматтар жана документтер тиешелүү Тараптын жазуу жүзүндөгү макулдугусуз эч кандай үчүнчү жакка берилбейт Ар бир Тарап табигый кырсыктар, улуттук коопсуздук, коомдук тартип же коомдук саламаттыкты сактоо сыяктуу себептерден улам ушул Макулдашуунун колдонулушун толугу менен же жарым-жартылай токтотууга укуктуу. Мындай токтото туруу дипломатиялык каналдар аркылуу экинчи Тарапка жазуу жүзүндө билдирилгенден кийин дароо күчүнө кирет. Бул Макулдашууну колдонуу Тараптардын жазуу жүзүндөгү билдирүүсү аркылуу калыбына келтирилиши мүмкүн Бул Келишимге Тараптардын өз ара жазуу жүзүндөгү макулдугу менен каалаган убакта өзгөртүүлөр киргизилиши мүмкүн. Түзөтүүлөр 12-статьянын биринчи абзацында көрсөтүлгөн мыйзамдуу тартипте күчүнө кирет Тараптар ушул Макулдашууну чечмелөөдөн же колдонуудан келип чыгышы мүмкүн болгон бардык талаш-тартыштарды дипломатиялык каналдар же сүйлөшүүлөр аркылуу тынчтык жолу менен чечишет. Тараптардын ортосундагы талаш-тартыш эч кандай сотко, органга же башка уюмга чечилүүгө берилбейт 1. Тараптар ушул Макулдашуунун күчүнө кириши үчүн зарыл болгон ички укуктук жол-жоболор аяктагандыгы жөнүндө бири-бирине жазуу жүзүндө дипломатиялык каналдар аркылуу кабарлайт. Макулдашуу акыркы билдирүүнү алган күндөн тартып отуз күндөн кийин күчүнө кирет 2. Бул Макулдашуу беш жылдык мөөнөткө күчүндө болот жана эгерде Тараптардын бири экинчи Тарапка анын мөөнөтү аяктаганга чейин кеминде алты ай калганда Макулдашууну токтотуу же узартпоо ниети жөнүндө жазуу жүзүндө билдирбесе, автоматтык түрдө беш жылдык мөөнөткө узартылат Жогоруда айтылгандарды эске алуу менен, төмөндө кол коюучулар, тиешелүү өкмөттөр тарабынан ыйгарым укук берилген, бул Макулдашууга кол коюшту 2026-жылдын 6-майында Анкара шаарында 19/11/1447 хижрий күнгө туура келген эки түп нускада түрк, араб жана англис тилдеринде кол коюлган, бардык тексттер бирдей күчкө ээ. Чечмелөөдө айырмачылыктар болгон учурда англисче текст артыкчылыкка ээ болот