Түркия-Германия стратегиялык диалогу 12 жылдан кийин кайра башталат

Түркия менен Германиянын ортосунда акыркы мезгилде өнүгүп жаткан карым-катнаштар бүгүн Берлинде боло турган Стратегиялык диалог жыйыны менен жаңы баскычка өтүүдө. 12 жылдан кийин кайрадан иштей баштай турган Стратегиялык диалог эки өлкөнүн коопсуздук, коргонуу жана коргонуу өнөр жайы тармактарында өзгөчө стратегиялык темаларга көңүл буруусуна шарт түзөт Тышкы иштер министрлигинен алынган маалыматка караганда Түркия-Германия стратегиялык диалог механизминин үчүнчү жыйыны бүгүн Берлинде тышкы иштер министри Хакан Фидан менен Германиянын тышкы иштер министри Йоган Вадефулдун жетекчилигинде өткөрүлөт Механизмдин алкагында түзүлгөн төрт жумушчу топ тең ошол эле күнү чогулуп, эки өлкөнүн тышкы иштер министрлерине отчетторун беришет Бул жумушчу топтордун «эки тараптуу карым-катнаштар, Түркия-Европа Биримдиги карым-катнаштары, коопсуздук жана коргонуу жана аймактык темаларды» камтыганы белгиленди Түркия менен Германия 2013-жылы карым-катнаштарга институттук көз караш жана стратегиялык чен-өлчөм камсыз кылуу жана Түркиянын Европа Биримдигине кошулуу процессине колдоо көрсөтүү максатында Стратегиялык диалог механизмин түзүшкөн Экинчи жана акыркы жыйынын 2014-жылы Стамбулда өткөргөн механизм Анкара-Берлин карым-катнаштарынын узак мөөнөттүү төмөндөшүнөн улам убактылуу токтотулган 2016-жылдагы төңкөрүш аракетинен кийинки окуялар жана Түркиянын 2019-жылы Сириянын түндүгүндөгү аскердик операциясы учурунда Чыгыш Жер Ортолук деңизиндеги чыңалуу Анкара менен Берлиндин ортосундагы диалогго олуттуу зыян келтирди Тараптар бул механизмди жандандыруу чечимин былтыр Анкарада Германиянын канцлери Фридрих Мерц менен президент Режеп Тайып Эрдогандын жолугушуусунда кабыл алышкан Германия Түркия менен өзгөчө 2022-жылы Орусиянын Украинаны басып алуу аракети башталгандан бери жакыныраак диалогду улантууда Президент Дональд Трамптын АКШны Европа коопсуздугунан чыгабыз деп коркутуулары Германиянын Түркия менен коопсуздук жана коргонуу тармагындагы өнөктөштүгүн дагы да өнүктүрүү чечимине келди Германия, Англия менен консорциум өнөктөшү болгон Түркияга Eurofighter Typhoon согуштук учактарын сатууга каршылыгын артка кайтаруу менен бул багытта маанилүү кадам таштады жана бул Анкара-Берлин линиясында жаңы башталышынын конкреттүү кадамы катары мүнөздөлдү Түрк жана немис дипломатиялык булактары эки өлкөнүн карым-катнаштарынын келечектеги багытын аныктоодо жана конкреттүү кадамдар менен колдоо көрсөтүүдө Стратегиялык диалог механизминин жанданышы чоң мааниге ээ экенине көңүл бурушту Булактар ​​эки өлкөнүн эки тараптуу мамилелеринин дээрлик бардык аспектилери боюнча иш алып барган кеңешүү механизмдерине ээ болгону менен, алар үчүн стратегиялык негизди түзүү зарыл экенин белгилешет Өзгөчө өзгөргөн коопсуздук чөйрөсүнүн муну талап кылганын белгилеген булактар ​​Берлинде бүгүн баштала турган процесстин ушул максатка кызмат кыла турганын белгилешти Маалымат булактары, коопсуздук жана коргонуу темаларынын катуу талкуулана турганын, коргонуу өнөр жайында өндүрүш потенциалын көбүрөөк колдонуу боюнча изденүүлөрдүн алдыңкы планга чыга турганын жана быйыл өткөрүлүшү күтүлгөн Коргоо өнөр жайынын бешинчи кызматташтык жыйынынын бул багытта маанилүү жыйынтыктарды бере ала турганына көңүл бурулду Германия акыркы мезгилде Түркиянын коргонуу өнөр жайы менен кызматташууга кызыгуусун конкреттүү түрдө көрсөттү Май айында Стамбулда өткөрүлгөн SAHA EXPO 2026 Эл аралык коргонуу, аэрокосмостук өнөр жай жарманкесине расмий түрдө катышкан мекемелердин бири Германиянын Федералдык Коргоо министрлиги болду Тогуз немис фирмасы да катышкан жарманкеде эки өлкөнүн мамлекеттик жана жеке менчик уюмдарынын ортосунда коргонуу өнөр жай өнөктөштүгү жана түздөн-түз камсыздоо мүмкүнчүлүктөрү талкууланды Фидан менен Вадефулдун өзгөчө коргонуу өнөр жайы жаатындагы биргелешкен долбоорлор боюнча пикир алмашуусу да күтүлүүдө Жандандырыла турган Стратегиялык диалог механизминин да Түркиянын өзгөчө ЕБ менен карым-катнаштары жагынан Германиядан күтүүлөрүн дагы бир жолу жеткирүүсү үчүн маанилүү негиз түзөөрү белгиленди Анкаранын күткөндөрүнүн арасында «Бажы биримдигин жаңыртуу, визаны либералдаштыруу диалогун жандандыруу жана Түркиянын Европа Биримдиги жетектеген коргонуу жана коопсуздук демилгелерине катышуусу» алдыңкы орунда турат Дипломатиялык булактар ​​Фидандын сүйлөшүүлөрдө «Түркия-Европа Биримдиги карым – катнаштарын ар тараптуу, институтташтырылган жана көп катмарлуу кызматташтык түшүнүгүнүн негизинде алдыга жылдыруунун; Бажы биримдигин жаңыртуу үчүн сүйлөшүүлөрдү баштоонун жана визаны либералдаштыруу диалогун жандандыруунун» маанисине басым жасай турганын белгиледи Германиянын Бажы биримдигинин жаңылануусуна бере турган колдоого көңүл бурган булактар ​​бул өнүгүүнүн 50 миллиард доллардан ашкан эки тараптуу сооданы ылдамдатуу жагынан да маанилүү экенин баса белгилешти Германиянын Евробиримдиктеги элчиси Томас Оссовски өткөн аптада Стамбулда катышкан конференцияда Түркия менен бажы биримдигинин жаңыланышына оң көз карашта экендиктерин, бирок кээ бир көйгөйлөрдүн, өзгөчө Кипр маселесинин чечилиши керектигин белгиледи Түркия менен Германия 19-июнда Анкарада JETCO деп аталган биргелешкен Экономика жана соода комиссиясынын жыйынын жана Энергетика форумун өткөрүп, 60 миллиард долларлык максатына жетүүгө аракет кылышат Европа континентинин коопсуздугуна байланыштуу акыркы абалдар да Түркия-Германия стратегиялык диалогунун бир бөлүгү болот Булактан алынган маалыматка караганда, Фидан Вадефулга «Түркиянын стратегиялык салмагын, мүмкүнчүлүктөрүн жана геосаясий абалын көрмөксөнгө салган Европанын коопсуздук стратегиясы толук болбой калат, Түркия Европа Биримдигинин жол башчылыгындагы коопсуздук жана коргонуу демилгелерине, долбоорлоруна жана стратегияларына кошулушу керек» деген билдирүүсүн берет Германиянын акыркы мезгилде Европанын коопсуздугу үчүн түзүлө турган архитектурага Түркиянын активдүү катышуусуна байланыштуу саясатты иштеп чыкканы байкалууда Элчи Осовски Европа Биримдигинин жаңы коопсуздук архитектурасы боюнча ишин күчөткөнүн белгилеп, геосаясий таасирин Жакынкы Чыгыштан Кавказ жана Африкага кеңейткен Түркия менен биргелешип иштөөнүн маанисине көңүл бурду Осовски НАТОнун экинчи чоң армиясына ээ болгон Түркия менен кызматташуунун сөзсүз түрдө болгонун белгилеп: «Америкалык өнөктөштөрүбүз Жакынкы Чыгышка өтө көп көңүл буруп, өзүбүздү жана өнөктөштөрүбүздү кайра куралдандыруу үчүн жаңы материалдар жана жаңы жабдууларды сатып алуу керек болуп жаткан учурда Түркия албетте артыкчылыктуу өнөктөш болушу керек»,-деди ЕБ мүчө өлкөлөрдүн коргонуу өнөр жай өндүрүшүн тездетүү жана диверсификациялоо үчүн SAFE (Европа үчүн коопсуздук аракети) деп аталган 250 миллиард евролук жаңы каржылоону жарыялады Белгилүү шарттарда талапкер өлкөлөргө ачык болгон Түркиянын SAFEге кайрылуусу Греция менен Кипр Республикасынын каршылыгынан улам кабыл алынган жок