Өзбекстанда 4000 жылдык операциянын издери табылды

Азыркы Өзбекстандын аймагында мындан 4000 жылдай мурда жашаган коло доорундагы баланын баш сөөгүнөн баш сөөгүн ачуу операциясы болгон трепанациянын издери табылды. Бул ачылыш Борбордук Азиядагы хирургиянын эң байыркы далилдеринин бири болуп эсептелет. Табылган тууралуу макала Түркиянын Arkeofili журналында жарыяланды Изилдөөчүлөрдүн айтымында, беш жашында каза болгон деп болжолдонгон баланын скелети акыркы айларда жүргүзүлгөн казуу иштеринде табылган. Ошол эле мүрзөдөн болжол менен үч жашында каза болгон дагы бир баланын сөөгү табылган Эксперттер 5 жашар баланын баш сөөгүнөн таш же сөөк куралдары менен жасалган баш сөөк трепанациясынын так издери көрүнүп турганын белгилешти. Байыркы убакта, мындай жол-жоболор эпилепсия, шакый же психикалык ооруларды дарылоо үчүн жүргүзүлүшү мүмкүн. Бирок, изилдөөчүлөр медициналык жана ритуалдык практиканын ортосундагы чек ошол убакта так аныкталган эмес экенин баса белгиледи Бул табылга Өзбекстандын түштүгүндө, Ооганстан менен чек арага жакын жерде, италиялык жана өзбек археологдору биргелешип жүргүзгөн экспедиция учурунда табылган Казуулар коло дооруна таандык Жаркутан конушуна багытталган. Эксперттер көрүстөн биздин заманга чейинки үчүнчү миң жылдыктын аягына таандык деп эсептешет. Ошол убакта Жаркутан Оксус цивилизациясынын маанилүү шаар борборлорунун бири болгон, ал ошондой эле Бактрия-Маргиана археологиялык комплекси катары белгилүү болгон Изилдөөчүлөр бул цивилизация ири дарыяларды жана оазистерди бойлоп өнүгүп, күчтүү дыйканчылыкка жана бай материалдык маданиятка ээ болгонун белгилешкен. Анын азайышына негизги дарыялардын кургашы менен байланышкан климаттын өзгөрүшү себеп болушу мүмкүн "Жаркутан бизди таң калтырууну улантууда. Мындан 4000 жыл мурун Орто Азияда жаш балага мындай татаал хирургиялык операция жасалганы таң калыштуу", - дейт археолог Энрико Аскалон Ошол эле учурда илимпоздор бул ачылыш бир катар суроолорду жаратып жатканын, анын ичинде ким операция жасаганы, алар кандай медициналык билимге ээ болгон, эмне үчүн 5 жашар бала тандалганын айтышкан. Бул суроолор келечектеги изилдөөлөрдө изилденип калат деп күтүлүүдө Мурдараак маалымдалгандай, эл аралык археологдор тобу Өзбекстандын түштүгүндөгү Тода үңкүрүнөн 9200 жыл мурун жергиликтүү мергенчилер чогулткан таш орок, жапайы арпа жана башка дан өсүмдүктөрүнүн уруктарын, ошондой эле ар кандай өсүмдүктөрдүн калдыктарын табышкан