Түркия Улуу Улуттук Жыйынындагы баяндамадан үрөй учурган маалыматтар! Ата-энелердин көңүлү... 13 жаштагы балдар пластикалык операция жасатууну каалашат!

Түркия Улуу Улуттук Жыйынынын Шанлыурфа жана Кахраманмараш мектеп окуялары жана санариптик тобокелдиктерди иликтөө комиссиясынын мурунку күнкү отурумунда байланыш, информатика жана билим берүү тармагында иштеген академиктер депутаттарга баяндама жасашты. Кожаели университетинин коммуникация факультетинин информатика бөлүмүнүн башчысы проф. док Эмел Баштүрк, Гази университетинин окутуучусу проф. док. Халил Ибрахим Бүлбүл жана Кастамону университетинин окутуучусу проф. док. Селман Тунай Камердин баалоолору балдардын туш болгон тобокелдиктерин аныктады Проф., док. Баштүрктүн баяндамасына караганда Түркия дүйнө жүзү боюнча «интернетти көп колдонгон жана жогорку коркунучтуу өлкө» катары аныкталды. 6-15 жаштагы балдардын 91,3 пайызы интернет колдонсо, пластикалык операцияга кайрылган балдардын жашынын 13кө түшкөнү белгиленди. Ошол эле жаш курактагы балдардын 66,1 пайызы социалдык медиа платформаларында. Социалдык тармактарды колдонуу 11-15 жаштагылар арасында 79 пайызга чейин өсөт. 6-11 жаштагы балдардын 10 пайызы гана санариптик тобокелдиктерден коопсуз сезишет. Баштүрк ата-эне көзөмөлүнүн бул жаш аралыгында эң төмөн экенине көңүл бурду Комиссияда бөлүшүлгөн маалыматка караганда, Түркияда ар бир 5 баланын бири киберкуугунтукка кабылат. Аларга кемсинткен билдирүүлөр, шылдыңдоо, атын атаган жана кемсинткен сөздөр кирет. Жети облуста жүргүзүлгөн изилдөөдө киберкуугунтуктун эң жогорку көрсөткүчү Стамбулда, эң төмөнкү көрсөткүч Газиантепте аныкталган. Киберкуугунтукка кабылган балдардын маанилүү бөлүгү өз тажрыйбасын үй-бүлөлөрү же мугалимдери менен бөлүшпөгөнү аныкталган. Балдардын телефондорун тартып алуу же интернет колдонууга тыюу салуу коркунучунан улам унчукпай тургандары айтылды Профессор, доктор Селман Тунай Камер социалдык медиа платформаларын реалдуу убакыт режиминде көзөмөлдөгөн, коркунучтун мазмунун аныктаган жана тиешелүү мекемелерге кабарлаган улуттук санариптик эрте эскертүү системасын түзүүнү сунуштады. Ал системанын BTK, Коопсуздук башкы башкармалыгы жана Улуттук билим берүү министрлигинин ортосунда бирдиктүү иштеши керектигин белгиледи Комиссия мүчөлөрү “Эгерде бул боюнча мыйзам даярдай турган болсоңуз, анда эмнени киргизет элеңиз?” деп сурашты. Суроого жооп берген академиктер санариптик этиканы, санариптик боорукердикти, ачууну башкарууну жана аң-сезимдүү интернетти колдонууну мектепке чейинки курактан баштап билим берүү системасына киргизүү керектигин белгилешти Комиссиянын мүчөлөрүнүн бири, Кахраманмараштын депутаты жана мурдагы РТҮК мүчөсү Али Өзтунч, телекөрсөтүүдөгү зордук-зомбулук мазмунуна байланыштуу РТУКти өз милдетин аткарбай жатат деп айыптады. Мектептеги кол салуулардан кийин сериалда зомбулук көрүнүштөрү бир жумага азайганын, бирок андан кийин ок атышуу сахналары токтогон жеринен уланганын, бул аймакта олуттуу көзөмөлдүн жоктугун белгиледи Адистер ошондой эле балдар үчүн иштелип чыккан YouTube Kids толугу менен коопсуз аймак катары каралбашы керектигин айтып, "YouTube Kids көрүнгөндөй күнөөсүз эмес" деп эскертишти. Кээ бир мазмунда балдардын өнүгүүсү жагынан көйгөйлөр бар экенин белгилеген академиктер, алгоритмдердин балдарды жаш курагына туура келбеген мазмунга дуушар кыла аларын белгилешти