Химия енер жайын тездетип енуктуруу боюнча милдеттер коюлган

Өлкө экономикасы динамикалуу өнүгүп жатканы, акыркы жылдары өнөр жай тармактары боюнча 3 миң жаңы продукциянын түрүн чыгаруу ишке киргизилгени белгиленди Мындан 9-10 жыл мурда эле өлкөнүн химиялык өнөр жайы негизинен минералдык жер семирткичтерди өндүрүү менен берилген. Акыркы жылдары тармакка 8,3 миллиард доллар инвестиция тартылып, 87 негизги өндүрүш объектилери ишке киргизилген ПВХ, жашыл водород, керамзит полипропилен жана BOPP пленкасы сыяктуу 60тан ашык жаңы кошумча нарктагы продукциялар чыгарыла баштады. Бул эл чарбасынын ар турдуу тармактары боюнча продукциянын миндеген жаны турлерун чыгаруу учун зарыл сырьё базасын тузду Натыйжада, тармактын экспорту үч эсеге өсүп, кызматкерлердин саны 50 миңден ашты Ошону менен бирге тармакта али да болсо пайдаланылбай жаткан олуттуу мумкунчулуктер бар экендиги белгиленди. Акыркы тогуз жылдын ичинде елкенун енер жайы орто эсеп менен 6,3 процентке осту, ал эми химия енер жайы 3 проценттен азыраак осту. Химия продуктыларынын импорту төрт эсеге өсүп, жылына 4,5 миллиард долларды түздү «Узкимёсаноат» акционердик коому өз түзүмүндө ири ишканаларга басым жасап жатканы, ал эми тармактагы 5 миңден ашык ишкана менен иш жүзүндө системалуу иш жүргүзүлбөгөнү, алардын көйгөйлөрү, сунуштары изилденбей жатканы айтылды Жыйында өндүрүштүн структурасын өзгөртүүгө, кошумча наркты көбөйтүүгө, энергиянын чыгымдарын азайтууга өзгөчө көңүл бурулду Өлкөдө жылына 1,5 миллион тонна аммиак селитрасы өндүрүлүп, 1,07 миллиард кубометр газ керектелет. Ошол эле учурда өнүккөн өлкөлөр айыл чарбасында карбамид жана сууда эрүүчү жер семирткичтерге, ал эми тоо-кен өнөр жайында кеуектүү нитраттарга өтүү аркылуу нитраттарды керектөөнү азайтып жатышат Өздүк наркы аммиак селитрасы менен бирдей болгон кеуектүү селитраны өндүрүүдө кошумча нарк эки эсеге өсүп жатканы белгиленди. Жооптуу кызматкерлер жана химиялык ишканалардын жетекчилери мындай долбоорлорду кеңейтүү маселесин олуттуу түрдө ойлонушу керектиги баса белгиленди Ошондой эле, «Навоиазотто» 3700 доллардан өндүрүлгөн цианид туздарынан клей өндүрүүдө продукциянын баасы 8000 долларга чейин көтөрүлүшү мүмкүн экени белгиленди. Жооптуу кызматкерлерге кластердин Навоиазотко жанаша жайгашкан аймагында жалпы баасы 1 миллиард долларды түзгөн 10 аз тонналык химиялык долбоорлорду ишке ашырууну баштоо тапшырылды Бар болгон геологиялык запастарды толук пайдалануу менен кошумча наркты дагы бир нече эсеге жогорулатууга боло тургандыгы баса белгиленди Каракалпакстан, Сурхандарья, Кашкадарья жана Навои областтарында 550 миллион тонна натрий жана калий запасы, ошондой эле 20 миллион тонна бентонит бар. Бул сырьёну терен кайра иштетип, каустикалык сода чыгаруу менен кошумча нарк уч эсеге кебейет Жиззак облусунда жана Каракалпакстанда серпентиниттин аныкталган запастары тиешелүүлүгүнө жараша 1,5 млн жана 500 миң тоннаны түзөт. Аны күкүрт кислотасы менен иштеткенде тоннасына 5000 долларга жеткен магний кычкылын алууга болот. Серпентинитти андан ары терең иштетүү электротехника өнөр жайы үчүн маанилүү сырьё болгон никель, хром жана кобальтты алууга мүмкүнчүлүктөрдү түзөт Жооптуу кызматкерлерге химия енер жайы учун зарыл болгон сырьёлордун, анын ичинде фосфориттин, галиттин, мирабилиттин, серпентиниттин запастарын эки эсе кебейтуу боюнча уч жылдык программаны иштеп чыгуу жана ишке ашырууга киришуу тапшырылды. Серпентинди кайра иштетүү тармагында 200 миллион доллардан кем эмес долбоорлорду ишке киргизүү милдети коюлган Жыл сайын өлкөгө 300 миллион долларга бааланган тиричилик химиясы алынып келинет. Аймакта бул продукциялардын рыногу 2 миллиард долларга бааланат Мисалы, Ангрен эркин экономикалык аймагындагы ишкер белгилүү дүйнөлүк Henkel компаниясы менен кызматташууну түздү. Учурда ишкана бул концернге ээ болду. Шериктештиктин өлкөлөрүнө жергиликтүү продукцияларды жеткирүү пландалууда Мындай долбоорлорду кеңейтүү үчүн жер тилкелери турмуш-тиричилик химиясы тармагындагы демилгелерди ишке ашыруу үчүн борбордун өнөр жай зоналарынын биринен бөлүнөт. Бул максатта пайдаланууга берилген ишканаларды бренд менен бирге жеке секторго даяр кирешелүү бизнес катары сатуу шарты менен 50 миллион доллар бөлүнөт Башка аймактардагы ушундай эле долбоорлорго Өнөр жай кооперациясынын фондунан 15 миллион доллар бөлүнөт. Жалпысынан жооптуу кызматкерлерге кеминде 100 жаңы брендди ишке киргизүү программасын иштеп чыгуу тапшырылды тиричилик химиясы тармагындагы продукция Жолугушууда минералдык жер семирткичтер рыногундагы мүмкүнчүлүктөр да талданды Минералдык жер семирткичтерге болгон дүйнөлүк суроо-талап жыл сайын 5 пайызга өсүп жатат жана 2030-жылга карата 260 миллиард доллардан ашат деп күтүлүүдө. Жаңы айыл чарба технологияларын киргизүү шартында сууда эрүүчү жер семирткичтерге суроо-талап өзгөчө тездик менен өсүп жатат Жооптуу чиновниктер менен акимдер алдыдагы үч жылда жалпы суммасы 2,8 миллиард долларды түзгөн 42 долбоорду ишке ашырууга милдеттендирилди. Натыйжада 2030-жылга чейин азоттук жер семирткичтерди өндүрүүнү 2,8 миллион тоннадан 4 миллион тоннага, фосфаттык жер семирткичтерди 400 миң тоннадан 900 миң тоннага, сууда эрүүчү жер семирткичтерди 100 миң тоннадан 400 миң тоннага чейин көбөйтүү Сууда эрүүчү жер семирткичтер, полимерлер, тиричилик жана органикалык эмес химия тармагында ири долбоорлорду ишке ашыруу нанохимия, жашыл химия, супрамолекулярдык химия, жасалма интеллекттин негизинде химиялык моделдөө сыяктуу заманбап багыттарда адистерге суроо-талаптын өсүшүнө алып келери белгиленди Буга байланыштуу химиялык өнөр жайда билим берүүнү, илимий изилдөөлөрдү, лабораторияларды жана стартаптарды камтыган интеграцияланган системаны түзүү чечими кабыл алынды Бул үчүн Мирзо Улугбек районундагы 60 гектар аянтка химиялык өнөр жай үчүн инновациялык илимий-өндүрүштүк жана билим берүү кластери түзүлөт. Бул кластердин алкагында Түштүк Корея менен биргеликте Химиялык технологиялык инновация борбору курулат. Бул борбор эксперименталдык иштерге байланыштуу чыгымдардын жарымын төлөп берет Жалпысынан химия өнөр жайында 17 миллиард долларлык 350дөн ашык долбоорду ишке киргизүү программасын иштеп чыгуу жана ишке ашырууну баштоо боюнча тапшырмалар берилди Мамлекет башчысы бул амбициялуу максаттарга жетүү үчүн тармакты илимий жактан негизделген, заманбап ыкмаларды колдонуу менен башкаруу керектигин баса белгиледи. Буга байланыштуу жооптуу кызматкерлерге «Узкимёсаноат» акционердик коомун трансформациялоо тапшырмасы берилди Жыйындын жүрүшүндө жооптуу кызматкерлердин жана облус жетекчилеринин отчеттору угулуп, тармактык ишканалардын жетекчилери менен баарлашуу болду