Соңку жаңылыктар: АКШ менен Иран макулдашууга жетишти | Чет элдик кабарлар

Пакистандын премьер-министри Шахбаз Шариф АКШ менен Ирандын ортосунда келишим түзүлгөнүн жарыялады. Шериф мындай деди: "Интенсивдүү сүйлөшүүлөрдөн кийин биз Америка Кошмо Штаттары менен Иран Ислам Республикасынын ортосунда Тынчтык келишимине жетишилгенин кубанычтуу кабарлайбыз. Эки тарап тең бардык фронттордо, анын ичинде Ливанда да аскердик операциялар токтоосуз жана биротоло токтотуларын жарыялашты. Расмий кол коюу аземи жума күнү, 19-июнда Швейцарияда өтөт Биз АКШ менен Иран Ислам Республикасына жаңжалды дипломатиялык жол менен чечүүгө умтулгандыгы үчүн ыраазычылык билдиргибиз келет. Биз ошондой эле бул ортомчулук аракетине катышкан бир туугандарыбызга жана Катар Мамлекетинин улуу жетекчилигине бул келишимге жетишүүгө көрсөткөн колдоосу үчүн чын жүрөктөн ыраазычылык билдиребиз. Бул контекстте Сауд Арабия Королдугунун жана Түркия Республикасынын көрөгөч лидерлерине бул маселеге кошкон чоң салымдары үчүн өзгөчө ыраазычылык билдиргим келет Келишим күчүнө киргенден кийин бул аптада медиаторлор бир катар жолугушууларды өткөрүшөт. "Бул ишке ашыруу алдындагы жолугушуулар техникалык талкуулардын жана расмий кол коюу аземинин негизин түзөт." АКШнын президенти Дональд Трамп Иран менен келишим процессинин аяктаганын айтты. Трамп социалдык медиа эсебинен жасаган билдирүүсүндө АКШнын Иран портторуна болгон блокадасынын жоюла турганын белгилеп: «Бардык тараптарды куттуктайбыз. Ормуз кысыгынын эч кандай акы же чектөөсүз деңиз кыймылына толук ачылышын расмий түрдө жактырамын жана ошол эле учурда АКШнын Аскер-деңиз флоту киргизген блокаданы тез арада алып салууга буйрук берем.” Трамп: “Дүйнөнүн кемелери, кыймылдаткычтарыңарды иштеткиле. Май агып баштасын» Трамп социалдык медиа эсебиндеги экинчи билдирүүсүндө Иран менен түзүлгөн келишимдин аймакка тынчтык жана коопсуздук алып келерин белгилеп: «Көптөгөн президенттер Иран менен тынчтык орнотууга аракет кылышты, менден мурун алардын баары ийгиликсиз болду. Аймактык лидерлер биринчи жолу чыныгы тынчтыкка жетишүүгө жардам бере ала турган президентти табышты», - деди ал Ирандын тышкы иштер министринин орун басары Казем Гарибабади АКШ менен келишим түзүлгөнүн ырастап, өз ара түшүнүшүү меморандумуна 19-июнда Швейцарияда кол коюла турганын билдирди Ирандын Tasnim агенттигинин маалыматына ылайык, тышкы иштер министринин орун басары Гарибабади АКШ менен жетишилген келишим тууралуу билдирүү жасады Гарибабади : «Өз ара түшүнүшүү меморандумунун тексти бүттү жана Исламабад меморандумунун расмий кол коюу аземи жума күнү Швейцарияда болот. Эки делегациянын башчылары сүйлөшүүлөрдүн келечектеги механизмдерин аныктоо үчүн сүйлөшүүлөрдү жүргүзүшөт. Ага чейин АКШ тараптын согушту токтотуу, блокаданы алып салуу жана активдерди бошотуу боюнча милдеттенмелери ырасталат. 60 күндүк сүйлөшүүлөр АКШнын бул милдеттенмелерин аткаруусунан көз каранды." Ирандын тышкы иштер министринин орун басары Гарибабади келишимге кол коюлгандан кийин 60 күндүн ичинде санкциялар, өзөктүк программа жана экономикалык өнүгүү механизми сыяктуу маселелердин талкуулана турганын билдирди Келишимдин Ливанды да камтыганын белгилеген Гарибабади : «Бүгүн кечинде Ливан да болгон түрдүү фронттордогу согуш жана аскердик операциялардын дароо жана биротоло токтотула турганы жарыяланат»,-деди. деди ал Келишим текстинде «Ирандын бардык маанилүү көз караштарынын» орун алганын белгилеген Гарибабади келишим текстинин 19-июндагы кол коюу аземинен мурда коомчулукка жарыялана турганын белгиледи Израилдин Ливанга кол салуусунан кийин Иран куралдуу күчтөрүнүн каршы чабуулга даярданганын белгилеген Гарибабади, бул чечкиндүүлүктүн АКШнын президенти Дональд Трамптын Израилге каршы позицияда болушуна жана келишим текстиндеги кээ бир маселелердин алдыга жылышына жардам бергенин белгиледи Гарибабади Ирандын куралдуу күчтөрү келишимге карабастан “душмандын пландарына каршы турууга дайым даяр” деп билдирди Президент Эрдоган келишим тууралуу мындай деди: Мен АКШ менен Ирандын ортосунда жетишилген макулдашууну биздин аймакта тынчтыкты камсыз кылуу үчүн маанилүү окуя катары көрөм жана аны кубаттайм Бүткүл дүйнө көптөн бери керек болгон бул кабар биздин аймакта туруктуу тынчтык жана ишеним чөйрөсүн орнотууга алып келет деп чын жүрөктөн үмүттөнөм Кол коюу күнүнө чейинки мезгилде чыңалууну күчөтө турган риторика, провокация жана аракеттерге жол бербөө жана мүмкүн болуучу саботаждан этият болуу керектигин баса белгилегим келет Бул натыйжага жетүү үчүн өзгөчө АКШ жана Иран жетекчилигинин өзгөчө ортомчулук аракеттерине рахмат. Пакистанга ыраазычылык билдирем Ошондой эле Катар менен Сауд Аравиясынын дипломатиялык демилгелерге көрсөткөн колдоосу үчүн ыраазычылык билдиргим келет Түркия катары аймагыбызда тынчтыкты, ырааттуулукту жана бейпилдикти орнотуу үчүн бардык аракеттерди колдоону улантып, дипломатия жана эл аралык укуктун негизинде туруктуу чечимдерге салымыбызды кошобуз Тышкы иштер министри Фидан социалдык медиа эсебинен келишимге байланыштуу баа берди: “Биз АКШ менен Ирандын ортосундагы согушту токтотуу боюнча жетишилген келишимди кубаттайбыз Сөз болуп жаткан келишим аймакта туруктуу тынчтыкты жана ырааттуулукту орнотуу үчүн маанилүү кадам болуп саналат. Толуктоочу сүйлөшүүлөр конструктивдүү уланат деп ишенебиз Бул маанилүү кадамды таштаган тараптарды жана процесске салым кошкон башка өлкөлөрдү, өзгөчө ортомчу ролду ойногон Пакистан менен Катарды куттуктайбыз Жетишилген келишимге саботаж жасоо аракеттерине жол бербөө жана аймактык тынчтыкты жана коопсуздукту сактоо үчүн бардык тиешелүү өлкөлөрдүн кыраакы жана жоопкерчиликтүү мамилеси чоң мааниге ээ Биз Түркия катары президентибиздин жетекчилигинде бул процесске эң башынан эле чоң колдоо көрсөтүп, аракет кылдык. Аймакыбызда тынчтыкты, бейпилдикти жана стабилдүүлүктү орнотуу үчүн колдообуз үзгүлтүксүз уланат»,- деди Кабарларга караганда, Трамп Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху менен телефон аркылуу сүйлөшүүсүндө Иран менен келишимге кол коюу чечкиндүүлүгүн билдирген Yedioth Ahronot гезити Нетаньяху Трамп менен жолугушуу үчүн коопсуздук кабинети менен жолугушуусун үзгүлтүккө учуратканын жазды Жолугушууда Трамптын Нетаньяхуга Иран менен келишим түзүүгө чечкиндүү экенин жана бүгүн кечинде кол коюлушу мүмкүн экенин билдиргени белгиленди Бир тараптан Израилдин коргоо министри Йизраэль Кацтын АКШнын коргоо министри Пит Хегсет менен телефон аркылуу сүйлөшкөнү маалымдалды Е4 өлкөлөрү деп аталган Улуу Британия, Франция, Германия жана Италия, АКШ менен Ирандын согушту токтотуу келишиминен кийин Тегерандын өзөктүк программасы боюнча таштай турган кадамдарына жараша санкцияларды алып салууга даяр экендиктерин жарыялашты Биргелешкен билдирүүдө лидерлер “Иран эч качан өзөктүк куралга ээ болбошу керек. Бул максатта АКШ, Иран жана Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттик (МАГАТЭ) менен иштешүүгө даярбыз»,-деди Британиянын премьер-министри Кейр Стармер АКШ менен Ирандын ортосунда тынчтык келишимине жетишилгенине ыраазы экенин жана азыр Ормуз кысыгын ачууга жана ачык кармоого көңүл буруу зарыл экенин билдирди Стармер АКШ менен Ирандын ортосунда тынчтык келишимине жетишүү жөнүндөгү жазуу түрүндөгү билдирүүсүндө: «АКШ менен Ирандын ортосунда бүгүн келишимге жетишүүнү кубаттайм. Бул согушту токтотуу, аймактык ырааттуулукту камсыз кылуу жана Ормуз кысыгын кайра ачуу үчүн жасалган абдан маанилүү кадам»,-деди АКШнын президенти Дональд Трампты, Пакистан, Оман сыяктуу арачыларды жана чечүүчү жолго салым кошкон бардык тараптарды куттуктаган Стармер: «Биз көптөн бери чыңалуунун азайышын талап кылып келебиз. Бул биз көргүбүз келген өнүгүү. Эми Ормуз кысыгын кайра ачуу жана анын биротоло толук ачык бойдон калышын камсыз кылуу үчүн өз ара түшүнүшүү меморандумунун толук аткарылышына жана өзөктүк келишимдин деталдуу элементтерин жыйынтыктоого көңүл буруу зарыл», - деди ал Стармер техникалык сүйлөшүүлөргө ар кандай колдоо көрсөтүүгө даяр экендиктерин баса белгилеп: «Биздин приоритетибиз туруктуу жана ишенимдүү тынчтыкты камсыз кылуу. Муну колдоо үчүн эл аралык өнөктөштөрүбүз менен иштешебиз»,-деди Ормуз кысыгында навигация эркиндигинин дароо камсыздалышы керектигин белгилеген Стармер, бул жердеги кеме өтмөктөрүндө болгон көйгөйлөрдүн бир нече айдан бери Улуу Британияда жана дүйнөдөгү адамдарды экономикалык жактан таасир эткенине көңүл бурду Стармер да Франция менен бирге өтмөктөрдүн коопсуздугу үчүн эл аралык атайын топ түзүү аракетине бир канча убакыттан бери жетекчилик кылгандарын эске салып, эгер талап болсо Ормуз кысыгында кызмат кылууга даяр экендиктерин баса белгиледи Ирандын өзөктүк программасы боюнча алган милдеттенмелерин толугу менен ишке ашыруунун маанилүү экенин баса белгилеген Стармер: «Улуу Британиянын узактан берки жана чечкиндүү позициясы Ирандын эч качан өзөктүк куралга ээ болбошу»,-деди. билдирүү жасады Катардын премьер-министри жана тышкы иштер министри шейх Мохаммед бин Абдулрахман Аль Тани, АКШ менен Ирандын ортосундагы өз ара түшүнүшүү меморандуму жөнүндө келишимди кубаттай тургандыктарын жарыялашты Ал Тани өз билдирүүсүндө: "Америка Кошмо Штаттары менен Иран Ислам Республикасынын ортосунда өз ара түшүнүшүү меморандуму боюнча жетишилген макулдашууну кубаттайбыз. Бир тууган өлкө Пакистан Ислам Республикасына жана бардык аймактык жана эл аралык тараптарга бул түшүнүшүүгө жетишүү үчүн ылайыктуу шарттарды түзүүгө салым кошкондугу үчүн ыраазычылык билдиребиз",-деди Ал Тани тараптардын алдыдагы сүйлөшүүлөргө позитивдүү жана конструктивдүү түшүнүү менен катышуусун күткөндөрүн белгилеп, мунун жетишилген прогресстин бекемделишине жана дагы да уланышына салым кошо турганын айтты Катардын бул аракеттерди колдоону уланта турганын баса белгилеген Аль Тани : «Катар мамлекети диалог жана тынчтык жолдор менен аймактык жана эл аралык коопсуздук менен ырааттуулукту бекемдөөгө багытталган бардык демилгелердин чечкиндүү колдоочусу болууну улантат»,-деди *Кабардын сүрөттөрүн АА берди