Саясий ишеним жана стратегиялык өнөктөштүк – энергетикалык жана транспорттук долбоорлордун туруктуулугун камсыздоочу негизги факторлор КОММЕНТАРИЙ

Акыркы жылдарда дүйнөдөгү геосаясий өзгөрүүлөр, энергетикалык рыноктордо калыптанган жаңы реалдуулуктар кызматташтыктын бул форматынын актуалдуулугун арттырды. Бул багытта Стамбулда өткөрүлгөн Азербайжан-Түркия-Грузия тышкы иштер министрлеринин 10-үч тараптуу жолугушуусу аймактык жана эл аралык контекстте өзгөчө мааниге ээ саясий окуя болуп саналат. Стамбул жолугушуусу салттуу дипломатиялык консультациялар менен гана чектелбестен, аймактын келечектеги өнүгүү багыттарын аныктоодо да маанилүү аянтча катары кызмат кылды Мындай ойлорду экономика илимдеринин доктору, профессор Расмия Абдуллаева AZERTAc агенттигине берген билдирүүсүндө айтты Анын айтымында, Азербайжан, Түркия жана Грузиянын үч тараптуу кызматташуусу көп жылдардан бери өзүнүн натыйжалуулугун көрсөтүп келет. Бул кызматташтык саясий чөйрөнү гана эмес, коопсуздук, экономика, энергетика, транспорт жана башка тармактарды камтыйт. Айрыкча Баку-Тбилиси-Жейхан мунай, Баку-Тбилиси-Эрзурум газ куурлары, TANAP жана Баку-Тбилиси-Карс темир жолу сыяктуу стратегиялык долбоорлор үч өлкөнүн ийгиликтүү өнөктөштүгүнүн конкреттүү натыйжалары катары каралууда. Буга байланыштуу Стамбулдагы жолугушуунун негизги максаттарынын бири кызматташуунун учурдагы механизмдерин андан ары тереңдетүү жана кызматташуунун жаңы багыттарын аныктоо болду Эксперт белгилегендей, азербайжан жерлери баскынчылардан бошотулгандан кийин Түштүк Кавказда жаңы геосаясий реалдуулук калыптанган. Регион жаңы этапка кадам таштады, анда конфликт стадиясынан кызматташтык жана интеграциялык мүмкүнчүлүктөр кеңейүүдө. Азербайжан, Түркия жана Грузия аймактагы туруктуу тынчтык жана коопсуздук чөйрөсүн камсыз кылууга кызыкдар тараптар катары иш алып барышат жана алардын орток позициясы аймактык стабилдүүлүктү бекемдөөгө маанилүү салым кошууда Жолугушуунун негизги талкууланган темаларынын бири Орто коридордун өнүгүү келечеги болду. Акыркы жылдарда Европа менен Азиянын ортосундагы соода алакаларынын кеңейиши, дүйнөлүк жеткирүү чынжырларында байкалган кыйынчылыктар жана альтернативалык жолдорго болгон суроо-талаптын өсүшү Ортоңку коридордун стратегиялык маанисин арттырды. Баку-Тбилиси-Карс темир жолу, Баку эл аралык деңиз соода порту жана Түркиянын өнүккөн логистикалык инфраструктурасы биргелешип Европа менен Азиянын ортосундагы маанилүү транспорт жана соода байланышын түзөт Р.Абдуллаева энергетикалык коопсуздук маселеси жыйындын негизги артыкчылыктарынын катарына киргендигин айтты. Учурда Азербайжан Европанын энергетикалык коопсуздугун камсыздоодо маанилүү өнөктөштөрдүн бири катары иш алып барат. Европанын энергия булактарын диверсификациялоо саясаты Азербайжандын энергетикалык ресурстарына болгон кызыгууну дагы да арттырды. Азербайжан учурда жаратылыш газын 16 өлкөгө экспорттоодо. Грузия менен жаратылыш газын сатып алуу-сатуу келишиминин мөөнөтүн узартуу, ошондой эле SOCAR менен БОТАШтын ортосунда «Абшерон» кенинин экинчи этабын газ менен камсыздоо боюнча жетишилген макулдашуу энергетикалык коопсуздукту чыңдоого маанилүү салым кошот Үч өлкөнүн тең ортосунда өз ара саясий ишеним жана стратегиялык өнөктөштүк чөйрөсү бар, бул эң чоң артыкчылык катары каралууда. Бул фактор аймакта ишке ашырылып жаткан ири энергетикалык жана транспорттук долбоорлордун туруктуулугун камсыз кылган негизги факторлордун бири болуп саналат. Профессордун айтымында, Азербайжан-Түркия-Грузия кызматташтыгы аймактык долбоорлордун координациялык аянтчасы гана эмес, геоэкономикалык маанидеги стратегиялык өнөктөштүк механизмине айланып баратат Соңунда Р.Абдуллаева жолугушууда МКТ, жогорку технологиялар, айыл чарба, суу ресурстарын башкаруу жана туризм тармагында кызматташуу маселелери да талкууланганын билдирди. Демек, үч өлкөнүн ортосундагы экономикалык мамилелер жогорку деңгээлде болгону менен, потенциал бир топ кенен. Өзгөчө өнөр жай, логистика, санариптик экономика, туризм жана айыл чарба тармактарында кызматташуунун жаңы механизмдерин калыптандырууга болот. Жалпысынан Стамбулдагы жолугушуунун жыйынтыгы үч өлкөнүн стратегиялык өнөктөштүгүн тереңдетүүгө маанилүү салым кошо алат 2026 © AZERTAC. Автордук укук корголгон. Маалыматты колдонуу гипершилтеме менен көрсөтүлүшү керек