Президент Йотова: Азербайжан менен Болгариянын стратегиялык өнөктөштүк деңгээлине көтөрүлгөн мыкты мамилелери бар - ЭКСКЛЮЗИВ МАЕК

Болгария Республикасынын Президенти Илиана Йотованын Бүткүл дүйнөлүк шаарды өнүктүрүү форумунун 13-сессиясынын (WUF13) алкагында АПАга берген маеги "WUF13 алкагында өткөн лидерлер сессиясында Болгариянын атынан катышуу мен үчүн сыймык болду" Дүйнөнүн ар кайсы шаарлары социалдык, экономикалык жана климаттык кыйынчылыктар күчөп турган учурда Бакуда WUF13 форумун өткөрүүнүн маанилүүлүгүн кандай баалайсыз? Мен Азербайжанды БУУнун колдоосу астында өтүп жаткан бул масштабдуу форумду уюштурганы үчүн куттуктагым келет. Ушунча көп мамлекет жана өкмөт башчыларын, дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүнүн өкүлдөрүн чогултуу чоң амбицияны жана күчтү талап кылат. WUF13 алкагында өткөн лидерлер сессиясында өз өлкөм Болгариянын атынан чыгуу мен үчүн сыймык болду WUF13го Болгариянын жергиликтүү бийлик органдарынын өкүлдөрү, анын ичинде Муниципалитеттердин улуттук ассоциациясынын төрагасы жана Велико Тырново шаарынын мэри Даниел Панов катышты. Форум тез урбанизациянын көйгөйлөрүн чечүү боюнча мыкты тажрыйбаларды жана идеяларды бөлүшүү үчүн эң сонун аянтча болуп саналат Бүгүнкү күндө шаарлар геосаясаттын практикалык көрүнүшү болуп калды жана алардын кантип курулганы жашоонун сапатын гана эмес, коомдун туруктуулугун, өлкөлөрдүн туруктуулугун жана саясий системаларга болгон ишенимди да аныктайт. Келечек экономикалык өсүш менен гана өлчөнө бербеш керек. Эл жашагысы келген, үй-бүлөсүн багып, иштеп, кыялдарын ишке ашыргысы келген шаарларды түзө алабызбы, ошону менен өлчөнөт. Шаар чоң жана заманбап болгону үчүн эмес, өзүн эч ким сезбегени үчүн улуу деп эсептелет. Технология адамдарга кызмат кылышы керек, аларды алмаштырбайт. Жасалма интеллект, санариптик системалар жана “акылдуу шаарлар” адамзатка пайда алып келип, теңсиздикти азайтып, жашоону коопсуз, жеткиликтүү жана татыктуу кылганда гана чыныгы баалуулукка ээ болот "Биздин жемиштүү талкуу үчүн президент Илхам Алиевге ыраазычылык билдиргим келет" Быйыл Азербайжан менен Болгариянын ортосунда дипломатиялык мамилелердин түзүлгөнүнө 34 жыл толду. Президент Илхам Алиевдин 2015-жылы Софияга жасаган расмий сапарынын алкагында кол коюлган Стратегиялык өнөктөштүк боюнча биргелешкен декларация эки тараптуу мамилелердин өнүгүшүнө кандай таасирин тийгизди? Азыркы мамиленин деңгээлин кандай баалайсыз? Биздин өлкөлөр ортосунда 2015-жылы стратегиялык өнөктөштүк деңгээлине көтөрүлгөн мыкты мамилелер бар. Эки тараптуу мамилелерди мындан ары өнүктүрүү процесстери 2024-жылы президенттер Румен Радев менен Илхам Алиев кол койгон «Стратегиялык өнөктөштүктү бекемдөө боюнча биргелешкен декларацияда» чагылдырылган Мен жогорку деңгээлдеги саясий диалогду баса белгилеп, Бүткүл дүйнөлүк шаарды өнүктүрүү форумунун ачылышынын алдында жемиштүү талкуу үчүн Президент Илхам Алиевге ыраазычылык билдиргим келет Болгария менен Азербайжандын кызматташтыгынын негизги багыттарынын бири энергетика тармагы, энергия булактарын диверсификациялоо жана Европа менен Азияны байланыштыруу болуп саналат «Биздин экономикалык кызматташтыкты өнүктүрүү үчүн потенциал бар» Азербайжан-Болгария экономикалык кызматташтыгынын азыркы абалы тууралуу эмнелерди айтат элеңиз? Биздин эки тараптуу соода-экономикалык кызматташуубузду өнүктүрүү үчүн эбегейсиз зор, бирок пайдаланылбай жаткан потенциал бар. Мен Бакуга болгон сапарымда Сумгаит индустриалдык паркында Болгариянын инвестициясы менен курулган майлоочу майларды кайра иштетүүчү завод менен таанышуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болдум. Мотор жана өнөр жай майларын кайра иштетүү жана I жана II группадагы базалык майларды чыгаруучу фабрика президент Илхам Алиевдин 2023-жылы Болгарияга жасаган иш сапарынын алкагында жактырылган жана ишке ашырылган жалгыз өнөр жай долбоору болуп саналат. Бул ошондой эле Азербайжандагы бул тармакка жасалган биринчи ири инвестиция. Экологиялык курулуш, долбоорлоо жана башкаруу тармагында иш алып барган болгариялык "Torec Engineering" компаниясынын долбоору учурда тестирлөө баскычында. Долбоор президент Илхам Алиев тарабынан стратегиялык деп жарыяланган жана Бакуда өткөн COP29 алкагында кабыл алынган чечимдердин талаптарына толук жооп берген жогорку технологиялык долбоор катары бааланган Президент Илхам Алиев менен болгон жолугушуумда белгилегендей, Болгариянын жогорку технологиялар тармагындагы салттары бар жана биргелешкен долбоорлорду өнүктүрүү үчүн кеңири мүмкүнчүлүктөрдү сунуштайт. INSAIT - Компьютердик илимдер, жасалма интеллект жана технологиялар институту бул тармакта лидер болуп саналат. Бул Чыгыш Европадагы биринчи институт жана жасалма интеллект жана технология жаатында дүйнөгө белгилүү изилдөөчүлөрдү өзүнө тартат. Болгариядагы Еврокомиссиянын жасалма интеллект "гигафабрикасынын" түзүлө турган алты өлкөнүн бири катары тандалган "Биз Азербайжан менен кызматташуунун алкагында түзүлгөн Шуша паркынын ачылышын чыдамсыздык менен күтүп жатабыз" Мен мамилелердин дагы бир багытын белгилегим келет, ал кээде бааланбайт, бирок, менин оюмча, чоң потенциалы бар – билим берүү жана маданий байланыштар. 2017-жылы Баку Славян университетинде болгар тили жана адабияты боюнча билим алып жаткан студенттер менен болгон жолугушуум эч качан эсимден кетпейт. Болгар элинин тилин, тарыхын жана маданиятын изилдеп жаткан жаштар эки элдин жана эки мамлекеттин ортосундагы эң бекем байланыштардын бири. Болгариянын жана Азербайжандын жогорку окуу жайларынын ортосундагы кызматташтыкты мындан ары да енуктуруу учун коп иштер аткарылып жатат Маданият тармагында Бакунун кошкон салымын өзгөчө белгилеп, Велико-Тырноводогу Трапецица сепилинин архитектуралык музей комплексин калыбына келтиргендиги үчүн Гейдар Алиев Фондуна ыраазычылык билдиргим келет. Ушул күздө Азербайжан менен кызматташуунун алкагында түзүлгөн Шуша паркынын ачылышын чыдамсыздык менен күтүп жатабыз. Анда борбордо Велико Тырново атындагы парк же көчө түзсө болот. Бул идеяны мэр Панов айтып, президент Алиев аны кызыгуу менен кабыл алды «Биз Греция-Болгария коннектору аркылуу Европага азербайжан газынын көлөмүн көбөйтүүнү көздөп жатабыз» Азербайжандан Болгарияга газ экспортун көбөйтүү боюнча талкуулар жүрүп жатабы? Президент Алиев менен сүйлөшүүбүздүн негизги темасы энергетика тармагындагы кызматташуу болду. Болгария Азербайжандын энергетикасынын сатып алуучусу болуу менен бирге Европага транзиттик өлкө катары стратегиялык жактан да маанилүү. Болгария Греция-Болгария коннектору аркылуу Европага азербайжан газынын көлөмүн көбөйтүүгө ниеттенүүдө Президент Румен Радев бир нече убакыт мурун сунуштаган “Тилектештик шакеги” долбоорунун өнүгүү потенциалы чоң. Болгариянын, Румыниянын, Венгриянын, Словакиянын жана Азербайжандын газдаштыруу системасынын беш операторунун ортосунда өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга кол коюлгандан кийин, бул долбоор азербайжан газынын Европа Биримдигине экспортун эки эсеге көбөйтүүгө мүмкүндүк берет Болгария менен Азербайжан да эки “жашыл энергетика” долбоорун ишке ашыруу боюнча активдүү кызматташып жатышат. Булар Каспий-Кара деңиз-Европа жашыл энергетика коридору жана Азербайжан-Грузия-Түркия-Болгария багытындагы Кургак жашыл энергетика коридорунун долбоорлору Болгария үчүн Азербайжандын энергетикалык инвестициялары бүгүнкү белгисиздик жана кагылышуулар доорунда маанилүү жана ишенимдүү. Мен ошондой эле SOCARдин Панагюриште муниципалитетинин газдаштыруу долбооруна катышуусун белгилегим келет. Биз SOCAR менен Болгариянын «М-Газ» компаниясынын гибриддик газдаштыруу долбоорунда газдаштыруу тармагына кирүүгө мүмкүнчүлүгү жок социалдык объектилерди газ менен камсыздоо боюнча кызматташууга үмүттөнөбүз Жакынкы келечекте жогорку деңгээлдеги өз ара сапарлар пландаштырылып жатабы? Жакында президент Илхам Алиевди Болгарияда кабыл алабыз деп үмүттөнөм, мен ага чакыруу жөнөттүм. Ал ошондой эле Болгариянын жаңы премьер-министри Румен Радевди Бакуда күтүп жатат