Коркутуу, шантаж жолу менен мажбурлап никеге туруу кылмыш - Акыйкатчы

Адам укуктары боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү Артур Ластаев Мажилисте болгон талкууда күч менен никеге туруу жана аңдып-сууга салуу маселеси мамлекеттин көңүл буруусунда турган маанилүү темалардын бири экенин айтты, деп билдирет BAQ.KZ кабарчысы Акыйкатчынын айтымында, никеге мажбурлоо үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизүү демилгеси биринчи жолу 2023-жылы Адам укуктары боюнча Акыйкатчы институту тарабынан көтөрүлгөн Бул маселе боюнча БУУнун Балдардын укуктары боюнча комитети, Кыйноого каршы комитети жана Аялдарга карата дискриминацияны жоюу боюнча комитеттери да тынчсыздануусун билдиришти. Мындан тышкары, БУУнун Калк фонду 2014-жылдагы Казакстандагы кырдаалга атайын сереп даярдаган», - деди ал Артур Ластаевдин айтымында, демилге иштелип чыкканда Кыргызстан, Өзбекстан жана Түркмөнстандын мыйзамдарында ала качуу үчүн жоопкерчилик каралган. Казакстанда бул маселени жөнгө салуу үчүн Башкы прокуратура, Улутстатком, Соттун администрациясы, Юстиция министрлиги жана Ички иштер министрлиги менен биргеликте тиешелүү түзөтүүлөр иштелип чыккан Жыйынтыгында 2025-жылдын 16-июлунда президент никеге мажбурлоо үчүн кылмыш жоопкерчилигин киргизүү боюнча мыйзамга кол койгон. Кылмыш-жаза кодексине жаңы 125-1-берене киргизилди Акыйкатчы белгилегендей, кабыл алынган нормалар татаал мүнөзү менен коңшу мамлекеттердин тажрыйбасынан айырмаланат. Казакстанда кыз ала качуу фактысы үчүн эле эмес, күч колдоном деп коркутуу, мүлктү жок кылам деп коркутуу, шантаж жолу менен никеге туруу сыяктуу бардык аракеттер үчүн жоопкерчилик каралган Кошумчалай кетсек, мыйзам аялдарды эле эмес, эркектерди да мажбурлап никеге туруудан коргойт Бул эл аралык стандарттарга жана гендердик теңчилик принцибине туура келет. Мындай мамиле гендердик дискриминация тобокелдигинен оолак болуп, ар бир жарандын укугун коргоого багытталган мамлекеттин позициясын көрсөтөт, - деди Артур Ластаев Жыйында аңдып жүргөндөр тууралуу да маселе көтөрүлдү. Акыйкатчынын айтымында, учурда институт аялдардын укуктарын коргоо боюнча монографияны иштеп чыгууну аяктап жатат Иште эл аралык стандарттар талдоого алынып, аларды улуттук мыйзамдарга жана укук колдонуу практикасына киргизүүнүн механизмдери каралган Аялдардын укуктары, зомбулукка каршы аракеттер, гендердик жана экономикалык теңсиздик боюнча институттук механизмдер да камтылган Монографияда ошондой эле социалдык аялуу катмардагы аялдардын, анын ичинде эркиндигинен ажыратылган аялдардын укуктарын коргоо, сот адилеттигине жетүү, социалдык кепилдиктер жана мамлекеттик колдоо механизмдери каралат Артур Ластаевдин айтымында, изилдөөнүн алкагында комплекстүү социологиялык сурамжылоо жүргүзүлгөн. Монографияны жакынкы аралыкта бүтүрүү пландалууда. Кийинчерээк документ Адам укуктары боюнча ыйгарым укуктуу институтунун расмий сайтында жарыяланат Акыйкатчы институту мындан ары да аялдардын укуктарынын сакталышына тынымсыз мониторинг жүргүзүп, аларды коргоо механизмдерин өркүндөтүү боюнча иш алып барарын билдирди Кыз менен качкан жигит эле эмес, анын тегерегиндегилер да жоопко тартылышы мүмкүн экенин буга чейин жазганбыз