ОПЕК+ мұнай нарығының бағытын айқындайды: 7 маусымдағы кездесуден Қазақстан не күтеді?

Асқар Исмаиловтың пікірінше, ішкі жанармай бағасына әсер шектеулі болады Қазақстанда бензин мен дизель бағасына айтарлықтай әсер болмайды. Өйткені ішкі нарық белгілі бір деңгейде реттеледі. Бағалар мұнай өңдеу зауыттарының жүктемесіне, жөндеу жұмыстарына, логистикаға, қор көлеміне, импортқа, акциздерге және мемлекеттің шешімдеріне байланысты қалыптасады. ОПЕК+ Қазақстанның жанармай нарығына тікелей емес, өндіріс, өңдеу экономикасы және бюджетке қатысты күтулер арқылы әсер етеді, – деді ол Расул Рысмамбетов те әлемдік мұнай бағасының өсуі жанармай арқылы инфляцияны міндетті түрде үдетпейді деп есептейді Меніңше, егер бұл дүрліктіретін өсім емес, қалыпты өсім болса, ондай әсер болмайды. Бізде жанармай жеткілікті, логистика мәселесі де бақылауда. Импорт сәл қымбаттауы мүмкін, бірақ бұл – екінші деңгейлі факторлар. Қазір негізгі факторлар Қазақстанның өз ішінде жатыр, – деді сарапшы Бұл маңызды ескерту. Егер мұнай бағасы күрт секірмей, бірқалыпты өссе, ішкі бағалар да оған бірден жауап бермеуі мүмкін. Бірақ өсім валюта бағамының құбылуымен, жеткізілімдегі іркілістермен, мұнай өңдеу зауыттарындағы жөндеу жұмыстарымен немесе жекелеген отын түрлерінің тапшылығымен қатар жүрсе, бағаға қысым күшеюі ықтимал Инфляция: қымбат мұнай неге әрдайым теріс фактор емес? Импортқа тәуелді елдер үшін қымбат мұнай көбіне инфляцияның күшеюін білдіреді: жанармай, көлік, логистика және тауар бағасы өседі. Қазақстан үшін жағдай күрделірек. Бір жағынан, әлемдік бағаның өсуі кейбір шығындарды арттыруы мүмкін. Екінші жағынан, қымбат мұнай экспорттық кірісті және теңгені қолдайды, демек импорттық инфляцияны тежеуге көмектеседі Егер мұнай бағасы тым қатты төмендесе, теңге әлсіреуі мүмкін. Мұндай жағдайда импорттық тауарлар қымбаттап, инфляция валюта бағамы арқылы үдей түседі. Сондықтан Қазақстан үшін орташа деңгейден жоғары мұнай бағасы тым төмен бағадан гөрі қолайлырақ болуы мүмкін Рысмамбетовтің пікірінше, 2026 жылдың екінші жартысында инфляциялық қысым ОПЕК+ шешіміне қарамастан сақталуы мүмкін. Әсіресе экономика нарықтық бағаларға көшу бағытын жалғастырса Егер базалық мөлшерлеме төмендейтін болса, жыл екінші жартысында инфляция аздап үдеуі мүмкін. Қазір ең маңыздысы – экономиканы ырықтандыру. Егер бағалар нарық қағидаларына жақындай бастаса, бұл жалпы нарықтағы бағаның өсуіне алып келеді. Сондықтан инфляция жеделдеуі мүмкін және бұған дайын болу керек, – деп есептейді ол Қазақстан экономикасы үшін үш сценарий Егер мұнай бағасы өссе, Қазақстан үшін бұл жағымды сценарий: экспорттық кіріс көбейеді, Ұлттық қор мен төлем балансы қолдау табады, бюджетке түсетін қысым азаяды. Бірақ геосаяси факторлардың әсерінен тым күрт өсу әлемдік инфляцияны күшейтіп, логистикаға қосымша тәуекелдер туғызуы мүмкін Егер мұнай арзандаса, Қазақстан экспорттан аз табыс табады, бюджет қысымды сезінеді, ал теңге әлсіреуі ықтимал. Мұндай жағдайда импорттық инфляция қаупі күшейіп, ақша-несие саясаты қатаңдауы мүмкін Егер мұнай бағасы қазіргі деңгейде сақталса, Қазақстан үшін ең теңгерімді нұсқа осы болады: баға бюджетке қолайлы деңгейде қалады, бірақ әлемдік экономика үшін қатты күйзеліс тудырмайды Мұнай бағасы өссе, бұл біз үшін жақсы. Түссе жаман. Ал қазіргі диапазонда өзімізді қалыпты сезініп отырмыз, – деп түйіндеді Рысмамбетов Басты тәуекел – баға емес, саясаттың тұрақтылығы 7 маусымдағы ОПЕК+ шешімі, ең ықтимал сценарий бойынша, нарық үшін күтпеген соққы болмайды. Көбірек ықтимал нұсқа – тәртіп пен өтем тетіктеріне басымдық бере отырып, квоталарды біртіндеп арттыру. Қазақстан үшін бұл жалпы алғанда тиімді: ел мұнай қымбат болып тұрған кезеңде өндіріс көлемін ұлғайту мүмкіндігіне ие болады Алайда бұл артықшылықтың артында маңызды шарт бар. Қазақстан тек өндірісті арттырып қана қоймай, ОПЕК+ ішіндегі сенімді де сақтауы керек. Егер ел қайтадан квотадан асып кетіп, өтем кестесін орындамаса, серіктестер тарапынан қысым күшеюі мүмкін Ішкі экономика тұрғысынан да қорытынды біржақты емес. Қымбат мұнай бюджет пен теңгені қолдайды, бірақ инфляция, тапшылық және шикізаттық кіріске тәуелділік мәселесін автоматты түрде шешпейді. Оның үстіне, қосымша мұнай табысы тұрақты ресурс ретінде қабылданса, болашақтағы бюджеттік тәуекелдер артуы ықтимал Сондықтан 7 маусымнан кейін Қазақстан үшін басты сұрақ «мұнай қымбаттай ма, әлде арзандай ма?» деген мәселе емес. Негізгі сұрақ – ел қымбат мұнайды қысқа мерзімді жеңілдік құралы емес, тұрақты макроэкономикалық саясат жүргізу мүмкіндігі ретінде пайдалана ала ма? ОПЕК+ Қазақстанға қосымша мүмкіндік беруі мүмкін. Бірақ сол мүмкіндікті тұрақтылыққа айналдыру – енді ішкі экономикалық саясаттың міндеті