OECD узакка созулган Жакынкы Чыгыштагы жаңжал экономикаларды рецессияга түртүшү мүмкүн деп эскертет

Экономикалык Кызматташтык жана Өнүгүү Уюмунун (OECD) экономисттери дүйнөлүк экономика 2026-жылга салыштырмалуу күчтүү негизде киргенин, ага жасалма интеллектке инвестиция, жагымдуу финансылык шарттар жана соода чыңалуусу жумшартылганын белгилешет. Бирок Перс булуңундагы чыр-чатактын курчушуна байланыштуу көз караш кескин начарлады Ормуз кысыгы аркылуу жүк ташуунун үзгүлтүккө учурашы жана энергетикалык инфраструктуранын бузулушу мунайдын, жаратылыш газынын, жер семирткичтердин жана башка стратегиялык товарлардын баасын көтөрдү. Бул инфляциялык басымды күчөтүп, керектөөчүлөрдүн жана бизнестин ишенимин алсыратып, дүйнө жүзү боюнча экономикалык активдүүлүккө терс таасирин тийгизди OECDнин базалык сценарийине ылайык, глобалдык экономикалык өсүш 2026-жылы 2025-жылдагы 3.4%дан 2.8% га чейин басаңдап, 2027-жылы 3.1% га чейин калыбына келет деп болжолдонууда. G20 өлкөлөрүндөгү инфляция бир жыл мурунку 3.4%дан 2026-жылы 4%га чейин көтөрүлөт деп күтүлүүдө Бирок, OECD узакка созулган кризис алда канча оор кесепеттерге алып келиши мүмкүн деп эскертет "Эгерде үзгүлтүккө учурауулар 2027-жылга чейин улана берсе, глобалдык өсүш 2026-жылы болгону 2,1% жана 2027-жылы 1,8% гана басаңдап, кээ бир экономикаларды рецессияга же жакындап калышы мүмкүн" деп айтылат докладда Импорттук энергияга көз каранды өнүгүп келе жаткан экономикалар өзгөчө аялуу болуп саналат. OECD маалыматы боюнча, бул өлкөлөр энергия жана азык-түлүккө көбүрөөк чыгымдарды өздөштүрүү үчүн эң аз мүмкүнчүлүккө ээ Докладда Перс булуңунун экономикаларынын глобалдык экономикада маанилүү ролду ойногону белгиленген. Алар мунайдын, суюлтулган жаратылыш газынын, күкүрттүн, жер семирткичтердин, алюминийдин жана гелийдин дүйнөлүк жеткирүүлөрүнүн олуттуу үлүшүн түзөт, акыркылары жарым өткөргүчтөрдү өндүрүүдө жана башка жогорку технологиялык тармактарда кеңири колдонулат Февралдан апрелге чейин дүйнөлүк мунай сунушу болжол менен 13,5%, ал эми Перс булуңунун экономикаларында мунай өндүрүү 45% кыскарган. Аймактан суюлтулган жаратылыш газынын экспорту өндүрүш ишканаларына, өзгөчө Катарда болгон зыяндан кийин токтоп калды OECD ошондой эле дүйнөлүк азык-түлүк рынокторуна коркунучтарды эскертет. Перс булуңунун экономикалары жер семирткичтерди өндүрүүдө колдонулган күкүрт, аммиак жана карбамиддин глобалдык камсыздоосунун олуттуу үлүшүн түзөт. Уюмдун айтымында, бул жеткирүүлөрдүн үзгүлтүккө учурашы акыры айыл чарба продукциясына жана азык-түлүктүн баасына таасир этиши мүмкүн "Кризис канчалык узакка созулса, жетишсиздик жеткирүү чынжырчаларынын диапазонуна таасирин тийгизе баштайт, анткени алмаштыргычтар көп продуктылар үчүн жеткиликтүү эмес", - деп айтылат докладда Баалардын көтөрүлүшү дүйнөлүк экономикага азыртадан эле таасирин тийгизе баштады. Азияда газдын баасы февраль айынын аягына салыштырмалуу 70% дан ашык кымбаттады, ал эми мунай, дизель майы, жер семирткичтер жана химиялык чийки заттар да кыйла кымбаттады. Ошол эле учурда дүйнөлүк жеткирүү чынжырынын үзгүлтүккө учурашы күчөдү. Ормуз кысыгы аркылуу деңиз кыймылы катуу чектелген бойдон калууда, ал эми регион боюнча коммерциялык аба каттамдары чыр-чатакка чейинки деңгээлден бир топ төмөн бойдон калууда OECD ошондой эле жасалма интеллекттин өнүгүшү үчүн мүмкүн болуучу тобокелдиктерди баса белгилейт. Энергиянын кымбатташы жана адистештирилген материалдарды жеткирүүдөгү үзгүлтүктөр маалымат борборлоруна жана AI менен байланышкан башка инфраструктуралык долбоорлорго инвестицияны жайлатышы мүмкүн OECD башкы экономисти Стефано Скарпетта кризис глобалдык экономиканын бирдиктүү стратегиялык транспорттук коридордогу үзгүлтүккө учураган аялуулугун ачыкка чыгарганын айтты "Биздин экономикалардын бир тумчугуучу чекитке карата алсыздыгы жеткирүү чынжырларынын туруктуулугун бекемдөө, өзгөчө энергия менен камсыздоону диверсификациялоо жана энергиянын натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча күч-аракеттерди активдештирүү зарылдыгын көрсөтүп турат" деди ал OECD өкмөттөрдү кенен жана кымбат баалуу энергетикалык субсидиялардан качууга жана анын ордуна колдоону эң аялуу үй чарбаларына жана жашоого жөндөмдүү бизнеске бурууга үндөйт Мурдараак Qazinform маалымат агенттиги Дүйнөлүк Экономикалык Форум да Ормуз кысыгындагы үзгүлтүккө байланыштуу коркунучтардын күчөп баратканы тууралуу эскерткенин кабарлаган. WEF башкы экономисттеринин май айындагы чыгарылышына ылайык, башкы экономисттердин 89% дүйнөлүк экономиканын өсүшү кийинки 12 айда алсырайт деп күтүшсө, 21%ы олуттуу начарлоону болжолдошот