Улуттук боштондук күнү: коомдук ишеним жана куткаруучу лидерликтин үлгүсү

Жогорку Кеңештин депутаты 15-июнь - Улуттук боштондук күнү - азыркы Азербайжан мамлекеттүүлүгүнүн тарыхындагы маанилүү күндөрдүн бири, ал улуттун тагдырындагы бурулуш учур катары эсте калды. Бул дата улуттук биримдикти чыңдоо, коомдук-саясий туруктуулукту калыбына келтирүү жана эгемендүү мамлекеттик курулуш процессин ийгиликтүү улантуу жагынан өзгөчө мааниге ээ Улуттук лидер Гейдар Алиевдин республиканы жетектеп турганда жүргүзгөн көрөгөч саясаты кийинки жылдарда болуп көрбөгөндөй өнүгүү үчүн бекем пайдубал түздү. Улуу жол башчы Гейдар Алиев 1969-жылы бийликке келгенден кийин экономиканы, өнөр жайды, айыл чарбаны, илимди жана билим берүүнү өнүктүрүүгө өзгөчө көңүл буруп, республиканын союздук деңгээлдеги ордун бекемдөөгө жетишкен. Ошол жылдары жүздөгөн жаңы өнөр жай ишканалары түзүлүп, миңдеген жаштардын чет мамлекеттердин абройлуу жогорку окуу жайларында билим алуусу үчүн шарттар түзүлүп, улуттук кадрдык потенциалды калыптандыруу багытында маанилүү кадамдар жасалган. Улуу Жол башчынын демилгеси менен улуттук-адептик баалуулуктарды коргоо жана эне тилибизди өнүктүрүү багытында ишке ашырылып жаткан иш-чаралар келечектеги эгемендүүлүктүн идеологиялык негиздерин калыптандырууга маанилүү салым кошту. Дал ошол мезгилде кийинчерээк жүргүзүлүп жаткан максаттуу иштер эгемендүү Азербайжан мамлекетинин түптөлүшү жана өнүгүшү үчүн зарыл болгон адам ресурстарын, экономикалык потенциалды жана улуттук өзүн-өзү аңдоону калыптандырууда чоң роль ойногон 1990-жылдардын башында өлкөдө кырдаал өтө татаал болчу. Мамлекеттик башкаруу системасында олуттуу көйгөйлөр бар болчу, саясий кризис күндөн-күнгө тереңдеп бараткан. Армениянын аскердик агрессиясынын натыйжасында биздин жерлерибиз оккупацияланып, жүз миңдеген адамдар өз мекенинен көчүп кеткен. Экономика дээрлик шал болуп, өнөр жай ишканалары иштебей, жумушсуздук көбөйүп, социалдык абал оорлоду. Мыйзамсыз куралдуу топтордун ишмердүүлүгү жана ар кайсы аймактарда сепаратисттик тенденциялардын күчөшү өлкөнүн келечегине олуттуу коркунуч келтирген. Мына ушундай шартта элибиз азыркы кризистен чыгуунун жолун саясий эрки күчтүү, мамлекеттик ишинин бай тажрыйбасына ээ болгон Улуу лидер Гейдар Алиевдин бийликке келишинен гана көрдү. Улуттук лидер 9-июнда Бакуга келгенден кийин өлкөдөгү стабилдүүлүктү камсыз кылуу үчүн маанилүү кадамдарды жасай баштады. 15-июнда Улуу лидер Гейдар Алиевдин Азербайжан Республикасынын Жогорку Кеңешинин төрагалыгына шайланышы менен өлкөнүн коомдук-саясий турмушунда жаңы этаптын пайдубалы түптөлдү. Бул дата кийин биздин өлкөдө Улуттук боштондук күнү катары белгиленет 1993-жылы 3-октябрда өткөн президенттик шайлоодо элдин абсолюттук көпчүлүгүнүн ишенимине ээ болгон Улуттук лидер Гейдар Алиев мамлекет башчысы болуп шайланган. Муну менен өлкөдө саясий стабилдүүлүктү калыбына келтирүүгө, мамлекеттүүлүктү бекемдөөгө жана масштабдуу реформаларды ишке ашырууга бекем негиз түзүлдү Улуу лидер Гейдар Алиевдин жетекчилиги астында ишке ашырылган көрөгөч саясаттын натыйжасында саясий туруктуулук камсыз кылынып, өлкөбүздүн өнүгүүсүнө ишенимдүү пайдубал түзүлдү. 1994-жылдын 20-сентябрында кол коюлган «Кылым келишими» Азербайжанга чет элдик инвестицияларды тартууга, энергетика тармагын өнүктүрүүгө жана экономикалык активдүүлүктүн жогорулашына шарт түздү. Ошону менен бирге укуктук мамлекет куруу багытында маанилүү кадамдар жасалды, 1995-жылдын 12-ноябрында кабыл алынган Конституция демократиялык башкаруунун принциптерин жана адам укуктарын камсыз кылуунун бекем укуктук негизин түздү. Тышкы саясаттын улуттук кызыкчылыктарга негизделген курсу Азербайжандын эл аралык аброюн арттырды, өлкөбүз эл аралык аренада ишенимдүү өнөктөш катары таанылды. Ошону менен бирге армия куруу тармагында жүргүзүлүп жаткан реформалар коргонуу потенциалын жогорулатууга, кесипкөй Куралдуу Күчтөрдү калыптандырууга жана коопсуздук тутумун чыңдоого кызмат кылды Улуу лидер Гейдар Алиевдин саясий курсунун Президент Ильхам Алиев тарабынан ийгиликтүү улантылышынын натыйжасында социалдык-экономикалык прогресс жаңы этапка көтөрүлүп, ырааттуу ишке ашырылып жаткан реформалар мамлекетибиздин кубаттуулугун мындан ары жогорулатууга жана калктын бакубаттуулугун жогорулатууга маанилүү салым кошту. Ошол эле учурда эл аралык аброюн чыңдоо, улуттук кызыкчылыкка негизделген тышкы саясатты ийгиликтүү ишке ашыруу, мамлекеттүүлүк салттарын мындан ары бекемдөө өлкөбүздүн туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылган негизги факторлор болуп калды. Армияны эң заманбап курал-жарак жана аскердик техника менен жабдуу, Профессионал аскер кадрларын даярдоону күчөтүү, күжүрмөн даярдыкты жогорулатуу жана башкаруу системасын өркүндөтүү багытында ишке ашырылган ырааттуу чаралардын натыйжасында Азербайжан армиясы аймактагы эң күчтүү аскер күчтөрүнүн бирине айланды. Мына ушундай көрөгөч саясаттын натыйжасында 2020-жылы 44 күнгө созулган Ата Мекендик согушта тарыхый Жеңишке жетип, жерлерибиздин баскынчылардан бошотулушу камсыздалып, өлкөбүздүн аймактык бүтүндүгүн калыбына келтирүү багытында маанилүү жетишкендикке жетишилди. Бул улуу Жеңиш тарыхта улуттук биримдиктин, мамлекеттүүлүктүн бекем салттарынын жана жылдар бою ишке ашырылган максаттуу армия куруу саясатынын жаркын майрамы катары жазылып калды. Согуштан кийинки мезгилде биздин мамлекетибиздин суверенитетин толук калыбына келтируу жолунда чечкиндуу кадамдар жасалды. 2023-жылдын 19-20-сентябрында жүргүзүлгөн жергиликтүү антитеррордук иш-чаралардын натыйжасында мыйзамсыз куралдуу топтор зыянсыздандырылып, сепаратизмге чекит коюлуп, өлкөбүздүн аймактык бүтүндүгү толук камсыз кылынды Бугунку кунде оккупациядан бошонгон жерлерде жургузулуп жаткан масштабдуу курулуш-калыбына келтируу иштери мамлекетибиздин экономикалык ку-батын, саясий эркин жана улуттук енугуу потенциалын буткул дуйнеге дацазалап жатат. Карабах жана Чыгыш Зангезур аймактары азыр эбегейсиз зор курулуш жана кайра куруу аянтчасына айланды. Көп жылдардан бери талкаланган шаарлар менен айылдар калыбына келтирилип, заманбап конуштар курулуп, эң жогорку талаптарга жооп берген инфраструктуралык долбоорлор ишке ашырылууда. Физули, Зангилан жана Лачин эл аралык аэропортторунун ишке берилиши, автомобиль жана темир жолдордун курулушу, тоннелдердин жана көпүрөлөрдүн курулушу аймактын өнүгүүнүн жаңы этабына кадам таштаганын көрсөтүп турат «Улуу Кайтаруу» программасын ийгиликтуу ишке ашыруунун на-тыйжасында ИЖК-лардын туулуп-ескен жерине акырындык менен кайтып келиши камсыз кылынууда. Бошотулган райондордо «Акылдуу шаар» жана «Акылдуу айыл» концепцияларынын негизинде азыркы заманга ылайыктуу турак-жай мейкиндиктери тузулуп, жацы мектептер, ооруканалар, маданий-турмуш жактан тейлее объектилери курулууда. Ошол эле учурда жашыл энергетикалык зоналарды түзүү багытында маанилүү долбоорлор ишке ашырылып, күн, шамал жана суу энергиясынын потенциалы эффективдүү колдонулууда. Мунун баары ошол аймактардын туруктуу өнүгүшүнө, экономикалык активдүүлүктүн жогорулашына кызмат кылууда Улуттук боштондук күнү – бул элдин өз лидерине болгон чексиз ишениминин, улуттук биримдиктин, ынтымактын жана мамлекеттүүлүктүн кебелбес эркинин жаркын майрамы. Тарыхый жеңиштерге жетишүү, ошондой эле Карабакта жана Чыгыш Зангезурда жүргүзүлүп жаткан масштабдуу калыбына келтирүү жана калыбына келтирүү иштери мамлекетибиздин кубаттуулугун жана жүргүзүлүп жаткан саясаттын ийгилигин көрсөтүп турат. Улуттук боштондук күнү элибиздин эсинде ар дайым жашайт, ал мамлекеттүүлүк тарыхыбыздын даңктуу барактарынын бири катары келечек муундарга калтырылат