Макрондун Еревандагы "аткаруусу": моюнга алуулар жана ортомчулуктун иллюзиясы

Франциянын президенти Эммануэль Макрондун жакында Арменияга жасаган сапары дипломатиялык этикетке караганда бир тараптан экинчи тарапка берилген “берилгендик антына” көбүрөөк окшошту Макрондун Ереван көчөлөрүндө чуркаган, бийлеген жана ырдаган укмуштуудай сүрөттөрүнүн фонунда айткан комментарийлери, чындыгында, Азербайжан эл аралык форумдардан жылдар бою жарыялап келе жаткан чындыктарды кеч моюнга алды Макрон өз сөзүндө мындан 8 жыл мурун эле Армения сүйлөшүү үстөлүндө иш жүзүндө "Орусиянын спутниги" деп эсептелгенин белгиледи. Бул президент Илхам Алиевдин «Армения эгемендүү мамлекет эмес, форпост» деген көп жылдардан бери айтылып келе жаткан пикиринин эң жогорку ырастоосу. Бул мойнуна алуу менен Франциянын президенти кыйыр түрдө Армения өткөн жаңжалда көз карандысыз тарап болбогонун жана чет элдик диктатка ылайык иш кылганын кабыл алды 44 күндүк согушта Франциянын бир тараптуу позициясы эч кимге жашыруун болгон эмес. Бирок Макрондун “2020-жылы Орусия сизди таштап, Франция бул жерде болгон” дегени Париждин ал кезде бейтараптыгын толугу менен жоготкондугунун расмий билдирүүсү. Бул "колдоо" эми жаңы деңгээлге чыгат: Аскердик келишимдер: Ереванда кол коюлган аскердик технологияларды, коргонуу системаларын жана аскердик техниканы өнүктүрүү боюнча келишимдер Арменияны кайра куралдандырууга кызмат кылат. Акыркы сапарында Армения бир нече аскердик келишимдерге, анын ичинде аскердик техника жана тик учактарга кол койгон. Бул аймакта жылдардан кийин орногон ырааттуулукту коркунучка салган жаңы кадамдар да каралышы мүмкүн Санкция аракети: Франциянын БУУнун Коопсуздук Кеңешинде Азербайжанга каршы санкциялык демилгелери Париждин аймакта тынчтыкты эмес, чыңалууну жактаарын бир нече жыл мурун көрсөттү. Франциянын ичинде да, эл аралык аянтчаларда да бул демилгелер расмий Париждин абдан кейиштүү образын жаратты Макрондун Франция аймактагы “арачы ролун ойноону улантат” деп айтканы саясий парадокс. Аскердик техниканы бир тарапка берип, анын криминалдык элементтерин коргоп («туткундар» деген ат менен), көчөсүндө бийлеген мамлекет башчысы эч кандай шартта бейтарап ортомчу боло албайт Натыйжада Азербайжан өзүнүн аймактык бүтүндүгүн калыбына келтирүү менен аймакта жаңы реалдуулукту жаратты. Макрондун “Сен мага ишене аласың” деген убадасы Арменияны мындан аркы кырсыктарга алып баруучу куру сооротуудан башка эч нерсе эмес. Франциянын мындай ортомчулугу Азербайжан үчүн мүмкүн да, зарыл да эмес Армениянын көз карандысыздыгы Макрон менен көчөдө бийлөө менен эмес, аймактын негизги күчү болгон Азербайжан менен түз жана ортомсуз тил табышы менен мүмкүн Заманбап талдоо жана изилдөө тобу