Калластын сапары: Азербайжандын Европа үчүн стратегиялык мааниси өсүүдө

Заманбап эл аралык мамилелер системасында Азербайжан менен Евробиримдиктин (ЕБ) ортосундагы мамилелер жөн гана коңшулук саясаты эмес, глобалдык коопсуздукту жана экономикалык туруктуулукту камсыз кылган стратегиялык өнөктөштүк моделине айланды. Кая Калластын биздин елкеге ​​визити дуйнелук коомчулукка бул мамилелер ишенимдин негизинде енугуп жаткандыгын, тараптардын ортосундагы диалогдун динамикалуу жана жемиштуу мунезун дагы бир жолу демонстрациялады. Бул сапар ошондой эле Евробиримдиктин аймактагы кызыкчылыктары Азербайжандын стратегиялык позициясы менен канчалык деңгээлде дал келерин саясий жактан ырастоо болуп саналат Саясий диалог жана институттук кызматташтык Европарламенттеги айрым деструктивдүү топтордун жана армянчыл чөйрөлөрдүн Азербайжан менен Евробиримдиктин алакаларына зыян келтирип, жасалма чыңалууну жаратуу аракеттери бүгүнкү күндө реалдуу саясаттын дубалдарына каршы күчсүз бойдон калууда. Евробиримдиктин аткаруучу түзүмдөрү, өзгөчө Еврокомиссия расмий Баку менен кызматташуунун артка кайтпастыгын түшүнүп, прагматикалык жана өз ара кызыкчылыктарга негизделген багытты улантууда. Президент Илхам Алиевдин жетекчилигинде ишке ашырылган тең салмактуу тышкы саясаттын натыйжасында Азербайжан жана Евробиримдиктин жетекчилиги кабыл алган документтер бул мамилелердин стратегиялык мүнөзгө ээ болгонун аныктады. Бүгүнкү күндө тараптардын ортосунда иштеп жаткан үч негизги диалог механизми – транспорт, энергетикалык коопсуздук жана коопсуздук диалогу кызматташуунун негизин түзөт. Бул механизмдер талкуу аянтчасы гана эмес, конкреттүү долбоорлорду ишке ашыруу үчүн укуктук жана практикалык негиз болуп саналат Энергетикалык дипломатиянын географиялык кеңейиши Азербайжандын Европанын энергетикалык коопсуздугундагы ролу буга чейин эле “маанилүү өнөктөш” статусунан “чечүүчү факторго” көтөрүлгөн. Каллас Азербайжанды Европа үчүн негизги өлкө катары баалаганы бекеринен эмес. Учурда Азербайжан газын Европанын 10 өлкөсүнө, анын ичинде акыркы убактарда Германия жана Австрия сыяктуу ири өнөр жай борборлоруна жеткирүү Бакунун Европанын энергетикасын диверсификациялоодогу үлүшүн теңдешсиз кылат. Каспий чөлкөмүндө болуп жаткан татаал геосаясий процесстердин фонунда Азербайжан сунуштаган энергетикалык жолдор эң ишенимдүү жана болжолдуу жол деп эсептелет. Бул кызматташтык экономикалык гана пайда болбостон, Европа континентинин кычыраган кыш айларында энергия тартыштыгына дуушар болбошунун стратегиялык кепилдиги Транспорттук түйүн жана аймактык байланыштар “Орто коридор” долбоорунун ишке ашырылышы менен Азербайжандын транспорт тармагындагы ролу ого бетер маанилүү болуп калды. Каспий жана Кара деңиз бассейндерин бириктирген байланыш линиялары, TRIPP долбоору жана Азербайжандын аймактагы транспорттук артерияларды ачуу багытындагы демилгелери Евробиримдик тарабынан кубатталып жатат. Баку Евразиянын логистикалык картасын кайра түзүүдө жана бул картада Европа Биримдиги менен түз кургактык жана деңиз байланыштары чечүүчү роль ойнойт. Бул долбоорлор ошондой эле аймактын дүйнөлүк соода циклине интеграциясын тездетет Аймактык тынчтыктын жаңы реалдуулуктары жана гуманисттик мамиле Азербайжан аймактагы тынчтык күн тартибинин негизги демилгечиси болуу менен бирге, туруктуулуктун экономикалык негиздерин да түзүүдө. Президенттин Евробиримдиктин саммиттериндеги концептуалдык баяндамалары жана тынчтыкка чакырыктары ЕБ тарабынан жогору бааланууда. Бирок эң кызыктуу жана маанилүү жагдайлардын бири Азербайжандын аймактык таасиринин гуманитардык жагы Учурда аймактагы экономикалык мамилелердин акырындык менен калыбына келишинин фонунда Азербайжандын энергетика тармагындагы мүмкүнчүлүктөрү Армениянын энергетикалык коопсуздугуна кыйыр түрдө оң таасирин тийгизүүдө. Армения Жакынкы Чыгыштагы глобалдык туруксуздуктун шартында катуу энергия тартыштыгына жана баалардын кескин жогорулашына дуушар болушу мүмкүн болсо да, бул кризис Азербайжан тарабынан түзүлгөн аймактык энергетикалык тең салмактуулуктун жана ресурстардын жеткиликтүүлүгүнүн аркасында болгон жок. Арменияда энергияга болгон баанын туруктуулугу чындыгында Баку тарабынан аймакта түзүлгөн жаңы экономикалык экосистеманын натыйжасы. Жалпысынан Азербайжан-Европа Биримдиги мамилелери өз ара пайдалуу жана тең укуктуу өнөктөштүк принциптеринде бекемделет. Кая Калластын сапары, кол коюлган стратегиялык документтер жана кеңейип жаткан энергетикалык-транспорттук түйүн Баку менен Брюсселдин ортосунда курулган бул көпүрө эки тараптын гана эмес, бүтүндөй Евразия чөлкөмүнүн коопсуздугунун жана өнүгүүсүнүн кепилдиги экенин көрсөтүп турат. Бул кызматташтык менен Азербайжан өзүнүн улуттук кызыкчылыктарын гана коргобостон, континенталдык көйгөйлөрдү чечүүдө алдыңкы актерго айланат. |