ЭККМКнын директору: «Евразияга бөлүнүү сызыгы эмес, ишеним мейкиндиги керек»

ЭККМКнын директору Элдор Арипов форумду ачып жатып, Термез диалогу Өзбекстан Республикасынын Президенти Шавкат Мирзиёевдин Борбордук жана Түштүк Азиянын ортосундагы байланышты чыңдоо демилгесинин практикалык ишке ашырылышы экенин баса белгиледи Бул стратегиялык идея, деп эске салды спикер, эл аралык коомчулуктун бир добуштан колдоосуна ээ болуп, БУУнун Башкы Ассамблеясынын 2022-жылы кабыл алынган атайын резолюциясында бекитилген. Документ Евразия мейкиндигинде туруктуу өнүгүүнүн маанилүү фактору катары таанылып, трансрегионалдык жакындашуунун узак мөөнөттүү эл аралык укуктук негизин түзгөн Институттун жетекчисинин айтымында, Термез диалогу бул күн тартибин алдыга жылдыруунун практикалык механизми болуп калды. Анын маңызы өз ара пайдалуу, жакшы коңшулаштык жана алдын алуу дипломатиясынын принциптерине негизделген мамлекеттер аралык мамилелерди ырааттуу өнүктүрүүдө жатат Арипов платформанын өзгөчөлүгүнө өзгөчө көңүл бурду. Ал белгилегендей, Термез диалогу инклюзивдик жана мамлекеттик органдардын, эл аралык уюмдардын, дипломатиялык корпустун, эксперттик коомчулуктун, бизнес чөйрөлөрүнүн жана жарандык коом институттарынын өкүлдөрүн бириктирет Платформанын биринчи жылына баа берип жатып, Элдор Арипов биргелешкен аракеттер азыртадан эле сезилерлик натыйжаларды берип жатканын белгиледи. Анын айтымында, Термез диалогу практикалык демилгелерди өнүктүрүүдө жана өкмөттөрдөн жарандык коом институттарына чейинки бардык деңгээлдеги ишенимди бекемдөөдө натыйжалуулугун далилдеди Термез диалогунун экинчи отурумунун күн тартибине кайрылып, институттун директору ал кызматташуунун конкреттүү механизмдерин иштеп чыгууга багытталганын жана өз ара аракеттенүүнү жаңы деңгээлге көтөрө ала турган негизги багыттарды камтыгандыгын белгиледи Биринчи кезекте, талкуу саясий диалогго жана экономикалык байланышты чыңдоого багытталган. Бул тема Азиядагы өз ара аракеттенүү жана ишеним чаралары боюнча кеңешменин (CICA) биргелешип өткөргөн өзүнчө сессиясында талкууланды Бул өнөктөштүк, деп белгиледи эксперт, жалпы мамилеге негизделген: Термездеги диалог прогресс жана конструктивдүү диалог аркылуу туруктуулукту чыңдоого багытталган, ал CICA миссиясына шайкеш келет Сессия сооданы кеңейтүү, транспорттук коридорлорду өнүктүрүү жана энергетикалык кызматташуу маселелерин региондун экономикалык байланышын чыңдоонун негизги багыттары катары карайт Ошол эле учурда Арипов мырза экономика өсүштүн кыймылдаткычы гана эмес, коопсуздуктун булагы катары да кызмат кылат деп эсептейт. Экономикалык кызыкчылыктар жана өндүрүш чынжырлары аркылуу мамлекеттердин ортосундагы байланыш чыр-чатактын жана чыңалуунун ыктымалдыгын азайтат. Дал ушул мамиле Термез диалогунун алкагында ырааттуу түрдө өнүктүрүлүп жатат Күн тартибинин өзүнчө блогу климаттын туруктуулугуна арналган. Борбордук жана Түштүк Азия климаттын өзгөрүшүнө эң аялуу аймактардын бири болуп саналат, ал эми экологиялык көйгөйлөр трансчегаралык мүнөзгө ээ жана координацияланган аракеттерди талап кылат Муну менен катар маданий-гуманитардык кызматташтык маанилүү роль ойнойт, деп кошумчалады спикер. Региондордун байланышы жалпы тарыхка, руханий салттарга жана көп кылымдык маданий байланыштарга таянат. Буга байланыштуу аймактардын ортосунда калыптанып калган тарыхый байланыштарды калыбына келтирүү жана чыңдоо негизги милдет болуп саналат Жыйынтыгында Элдор Арипов форумдун жыйынтыктары жыйынтыктоочу Коммюникеде чагылдырылып, Борбордук жана Түштүк Азиянын ортосундагы кызматташтыкты чыңдоого салым кошот деген ишенимин билдирди. "Бүгүнкү күндө Евразияга бөлүнүүнүн жаңы сызыктары эмес, ишеним мейкиндиги, биргелешкен өнүгүү жана ачык диалог керек. Бул Термез диалогу дал ушул бириктирүүчү миссияны аткарууга багытталган", - деп жыйынтыктады ал Учурдагы жолугушууну Өзбекстан Республикасынын Президентине караштуу Стратегиялык жана регионалдык изилдөөлөр институту жана Өзбекстан Республикасынын Тышкы иштер министрлиги CICA менен өнөктөштүктө уюштурууда Форумга Борбордук жана Түштүк Азиядан, Европадан, КМШдан, Түштүк Кавказдан, Азия-Тынч океан аймагынан, Жакынкы Чыгыштан жана Америкадан саясий, бизнес жана эксперттик чөйрөлөрдүн, ошондой эле эл аралык жана аймактык уюмдардын 150дөн ашык өкүлдөрү катышат Диалогдун өнөктөштөрү жана катышуучуларынын арасында БУУнун Борбордук Азия үчүн превентивдүү дипломатия боюнча Регионалдык борбору, БУУнун Ооганстандагы миссиясы, ошондой эле алдыңкы аналитикалык борборлор, изилдөө институттары жана тынчтык куруу уюмдары, анын ичинде Эл аралык суу Менеджмент институту, Прогрессивдүү реформалар борбору, Конрад Аденауэр фонду, Berghof Foundation, PeaceNexus, Search for Common Ground, Джорджтаун университети жана башка уюмдар