Иран менен Америка Кошмо Штаттарынын жана Израилдин ортосундагы ок атууну токтотуу келишими: окуялардын графиги

7-апрелден 8-апрелге караган түнү жетишилген ок атышпоо менен АКШ, Израил жана Ирандын ортосунда уланып жаткан аскерий кагылышуу убактылуу басаңдап, аймакта салыштырмалуу жымжырттык өкүм сүрдү Бир караганда, 39 күнгө созулган согуштук аракеттердин токтотулушу жана тараптардын ортосунда саясий түшүнүшүү күтүүсүз кабыл алынган чечимдей көрүнүшү мүмкүн, бирок муну окуялардын өнүгүшүнүн, чындыгында арткы планда жүргүзүлүп жаткан интенсивдүү жана көп деңгээлдеги дипломатиялык иш-аракеттердин логикалык натыйжасы катары баалоого болот APA келишимге кандайча жетишилгенин көрсөтөт: Ультиматум стратегиясы жана убакыт басымы 4-апрелде Дональд Трамптын Иранга келишимге келүү үчүн 48 саат берүү ультиматуму процесстин бурулуш учуру болду. Бул кадамы менен АКШ 6-апрелге чейин конкреттүү жооп алууну максат кылды.Ошол эле күнү Дональд Трамп "The Truth Social" платформасында: "Биз Иранга ачык билдирүү жөнөттүк - Ормуз кысыгы ачылышы керек. Убакыт тар, чечим дароо кабыл алынышы керек" деп жазды 4-апрелден 5-апрелге чейинки 24 сааттын ичинде аскердик эскалация эң жогорку чегине жетти. Ар кандай маалыматтарга караганда, бир түндө эле 40тан ашык ракета учурулуп, 20дай учкучсуз учактар ​​колдонулган. Аймактагы абадан коргонуу системалары тынымсыз иштеди. Бул мезгилде мунайдын баасы кыска убакыттын ичинде болжол менен 8-10 пайызга кымбаттады Тараптардын билдирүүлөрү чыр-чатактын көзөмөлдөн чыгып кетүү коркунучу реалдуу экенин көрсөттү Дипломатиялык активдүүлүк 5-апрелге караган түндөн баштап жогорку деңгээлге жетти. Кыска убакыттын ичинде 10дон ашык жогорку деңгээлдеги байланыштар жасалганы кабарланды. АКШ, Иран жана ортомчу өлкөлөрдүн ортосунда параллелдүү сүйлөшүү каналдары ачылды. Дональд Трамп: "Сүйлөшүүлөр уланууда жана чоң прогресс болушу мүмкүн" деп жазды Ирандын тышкы иштер министри Аббас Арагчи: «Эгерде өз ара урмат-сый сакталса, келишим түзүлүшү мүмкүн»,- деди Бул этапта дипломатия согуштук эскалациянын алдын алуунун негизги механизми болуп калды Пакистан, Түркия жана Кытайдын ортомчулук миссиясы 6-7-апрелде дипломатиялык процесстин эң маанилүү баскычында Пакистан менен Түркия параллелдүү ортомчулук жана координациялоо функцияларын аткарышты. Тактап айтканда, Исламабад менен Анкаранын ортосунда 7-апрель күнү түштөн кийин интенсивдүү дипломатиялык байланыштар катталды. Маалыматтарга караганда, бул этапта кеминде 5-7 өзүнчө байланыш каналы активдүү болуп, билдирүүлөрдү берүү сааттарда эмес, кээде бир нече мүнөттө жүргүзүлдү Пакистан тарап Вашингтон менен Тегерандын ортосунда түз байланыш платформасынын ролун аткарып, «билдирүү борбору» ролун аткарды. Пакистандын премьер-министри Шахбаз Шариф жана фельдмаршал Асим Мунир процесске түздөн-түз катышып, саясий жана аскердик каналдар аркылуу координацияны камсыз кылышты Дональд Трамп "The Truth Social" платформасында: "Пакистандык лидерлер менен абдан жемиштүү сүйлөшүүлөрдү өткөрдүк. Алар бул процессте негизги ролду ойношот" деп жазды Бул билдирүү Пакистандын ролу стратегиялык координация деңгээлинде техникалык ортомчулукка караганда кеңири экенин көрсөттү Ошол эле учурда Пакистандын ортомчулугу эки баскычтуу моделге негизделди: биринчи этапта эскалацияны токтотууга байланыштуу шашылыш билдирүүлөрдү берүү, экинчи этапта шарттуу ок атышпоо механизмин макулдашуу. Бул моделдин натыйжасында тараптар ортосунда алгачкы ишеним чөйрөсү түзүлдү. Аббас Арагчи: «Кээ бир ортомчулук каналдары реалдуу натыйжаларды берди жана бул диалогду мүмкүн кылды»,-деди Бул билдирүү Пакистандын ролунун кыйыр көрсөткүчү катары каралууда Буга параллелдүү түрдө Түркия көбүрөөк «стратегиялык тең салмактуу» жана «диалогду жайылтуучу» актер катары иш алып барды. Анкара түз билдирүү жөнөтүүнүн ордуна тараптардын ортосунда жалпы координация чөйрөсүн сактоого басым жасады. Түркия дипломатиялык каналдар аркылуу да АКШ менен да, аймактык өлкөлөр менен да карым-катнаштарын күчөтүп, процесстин көзөмөлдөн чыгып кетпешине аракет кылды. Бул этапта Түркиянын негизги ролу чыңалуунун аймактык деңгээлге жайылышын алдын алуу жана дипломатиялык платформаны активдүү кармоо болду Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху: «Аймактык координация жана өнөктөштөрдүн катышуусу коопсуздук жагынан маанилүү»,- деди Бул пикир Түркия жана Пакистан сыяктуу өлкөлөрдүн ролунун Израил тарабынан эске алынганын кыйыр түрдө көрсөтөт Кытай фактору да апрель айынын биринчи жумасында активдүү талкуунун темасына айланды. Ирандын ок атышпоо келишиминде Пекиндин маанилүү роль ойногону келишимден кийин жарыяланды Трамптын дүйнөнү титиреткен билдирүүсү Баку убактысы боюнча 7-апрелде түштө Дональд Трамп тарабынан берилген билдирүү бүткүл дүйнөнү титиреткен. Ал Ирандын жашоосун токтото турганын билдирди "Бүткүл цивилизация бүгүн кечинде өлөт жана эч качан кайтып келбейт. Мен андай болушун каалабайм, бирок ошондой болушу мүмкүн. Бирок, азыр режимди толук алмаштыруу жүрүп жатат. Анда башка, акылдуу, анча радикалдуу көз караштагы адамдар үстөмдүк кылууда. Балким, революциялык бир нерсе болуп кетиши мүмкүн, ким билет?" Трамп билдирди "Бүгүн түнү дүйнө тарыхындагы эң маанилүү учурлардын бири. Акыры 47 жылдык зомбулук, коррупция жана өлүм токтойт. Кудай Ирандын улуу элин сактасын", - деп баса белгиледи Трамп билдирүүсүндө Трамптын бул билдирүүсүнөн кийин, атүгүл АКШ Иранга каршы өзөктүк курал колдонот деген божомолдор да айтыла баштады. Бирок көп өтпөй Ак үй бул дооматтарды четке какты Бирок Трамптын билдирүүсү менен дээрлик бир убакта АКШ менен Израилдин күчтөрү Ирандын Харг аралына, ошондой эле стратегиялык инфраструктурага – көпүрөлөргө жана башка провинциялардагы энергетикалык объектилерге чабуул жасай башташты Баку убактысы боюнча 8-апрелге караган түнү белгиленген мөөнөткө аз калганда тараптар ортосунда эки жумалык ок ​​атышпоо жарыяланды. Келишимдин мөөнөтү 14 күн деп аныкталган. Негизги шарт - Иранга каршы аскердик операцияларды токтотуу жана Ормуз кысыгында кеме каттамдарын калыбына келтирүү Дональд Трамп: "Эки жумалык ок атышпоо келишимине жетишти. Бул чоң кадам" деп жазды Беньямин Нетаньяху: "Израиль ок атышпоону колдойт, бирок коопсуздук биринчи орунда" Аббас Арагчи: «Эгер кол салуулар токтосо, Иран да операцияларын токтотуп, Ормуз кысыгы аркылуу коопсуз өтүү мүмкүн болот»,-деп баса белгиледи Муну менен бүткүл дүйнө убактылуу болсо да жеңил дем алды Келишимдин энергетикалык рынокторго жана мунайдын баасына тийгизген таасири Чыңалуу мезгилинде мунайдын баасы бир нече күн бою кескин өстү. Ок атышпоо келишими жарыялангандан кийин мунайдын баасынын 10-20 пайызга төмөндөшү байкала баштады. Дональд Трамп муну "энергетикалык рыноктордо турукташууда жана бул жакшы белги" деп баалады Биньямин Нетаньяху "Стабилдүүлүк - энергетикалык коопсуздуктун негизи" деп жазса, Аббас Арагчи "Энергия жолдорунун коопсуздугу - эки тараптын жоопкерчилиги" деп жазган Негизгиси сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, акыркы макулдашууга жетишүү 8-апрелдеги ок атышпоо кыска мөөнөттүү туруктуулукту алып келгени менен, узак мөөнөттүү перспективалар белгисиз бойдон калууда Кызыгы, АКШ да, Иран да өздөрүн 39 күнгө созулган согуштун жеңүүчүсү деп эсептешет. Бирок бул учурда негизги маселе эмес. Эң негизгиси - процессти улантуу, сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, акыркы макулдашууга жетишүү Тараптардын ишеним деңгээли төмөн жана келишим шарттуу. Бул азыркы ок атууну токтотуунун көбүрөөк тактикалык пауза экенин жана алдыдагы 14 күн процесстин келечегин аныктай турган негизги фаза болоорун көрсөтүүдө АКШ менен Ирандын түз сүйлөшүүлөрү 10-апрелде Пакистандын борбору Исламабадда башталат. Сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында акыркы келишимге жетишилбесин бүт дүйнө чыдамсыздык менен күтүп жатат