Ирандын маалымат каражаттары Иран-АКШ келишиминин долбоорун жарыялашты

Ирандын жарым расмий Mehr News агенттиги Тегеран менен Вашингтондун ортосунда иштелип жатканы айтылган 14 беренеден турган келишим долбоорун жарыялады. Расмий бийликтер тарабынан тастыктала элек долбоордо Ирандын тоңдурулган активдерин бошотуудан Ормуз кысыгын ачууга, санкцияларды алып салуудан Ирандын ракеталык программасын сүйлөшүүлөрдөн четтетүүгө чейин көрүнүктүү беренелер камтылган Mehr News агенттиги жарыялаган долбоорго ылайык, АКШ менен Ирандын ортосундагы 60 күндүк сүйлөшүү учурунда Иранга тиешелүү 24 миллиард доллар тоңдурулган активдерди эркиндикке чыгаруу пландалууда Долбоордогу маалыматка караганда, сөз болгон ресурстун жарымы сүйлөшүүлөр башталганга чейин Иранга берилиши күтүлүүдө Долбоордун биринчи статьялары бардык фронттор боюнча согуштук аракеттерди дароо жана биротоло токтотууну камтыйт. Бул Ливандагы иш-аракеттерди камтыйт деп айтылат Ошондой эле АКШ Ирандын ички иштерине кийлигишпөөгө жана Иран Ислам Республикасынын суверенитетин урматтоого милдеттендирери белгиленген Долбоордогу эң таң калыштуу беренелердин бири Ормуз кысыгынын кайра ачылышы болду. Буга ылайык Вашингтон башкаруусу 30 күндүн ичинде деңиз блокадасын жоюуга, Ирандын айланасындагы аскерий элементтерин чыгарууга жана ушул эле мөөнөт ичинде Иран аныктай турган эрежелердин алкагында Ормуз кысыгын эл аралык деңиз кыймылына ачууга макул болот Долбоордун текстинин жарыяланышы АКШ президенти Дональд Трамп келишимди “чоң келишим” катары баалагандан кийин болду. Трамп келишимдин аймакка тынчтык жана коопсуздук алып келерин жактап, Ормуз кысыгы ачылып, мунай ташуулары кадимки абалга келерин жарыялады Катардын премьер-министри, Британиянын премьер-министри Кейр Стармер жана көптөгөн эл аралык лидерлер да келишимдин негизин колдогон билдирүүлөрдү жасашты Долбоордун эң курч темаларынын бири келечектеги сүйлөшүүлөрдүн көлөмү болду. Mehr агенттигинин маалыматына ылайык, тараптардын сүйлөшүүлөрү байытылган уран запасы, уранды байытуу боюнча иш-чаралар, санкцияларды алып салуу жана экономиканы реструктуризациялоо маселелери менен гана чектелмекчи Ирандын баллистикалык ракета программасы жана Тегеран колдогон аймактык куралдуу топтор сүйлөшүүлөрдүн күн тартибинен чыгарылат. Бул макаланын өзгөчө Иран үчүн маанилүү дипломатиялык утуш катары кабыл алынганы белгиленди Долбоорго ылайык, Ирандын мунайына, мунай-химиялык продуктыларына жана ага байланыштуу экспорттук товарларга карата санкциялардын токтотулушу пландалууда. Ушундайча Ирандын энергия экспортунан түшкөн кирешесине коюлган чектөөлөрдү алып салуу жана Тегеранга анын кирешелерине толук мүмкүнчүлүк берүү максатталган Долбоордун экономикалык жактан эң таң калыштуу беренелеринин бири Иранды реструктуризациялоо үчүн каралган чоң инвестиция пакети болду. Буга ылайык, АКШ жана анын союздаштарынан Иран үчүн кеминде 300 миллиард долларлык реконструкция жана экономикалык өнүгүү планын даярдоосу талап кылынат. Бул көрсөткүч Жакынкы Чыгышта акыркы жылдарда күн тартибине келе турган эң чоң экономикалык колдоо пакеттеринин бири болушу мүмкүн деп эсептелүүдө Долбоорго ылайык, тараптар андан соң Ирандын өзөктүк программасы жана санкцияларды алып салуу боюнча кеңири жыйынтыктоочу келишимге жетишүү үчүн 60 күндүк расмий сүйлөшүү мезгилине киришет. Жолугушууда АКШнын биринчи жана экинчи даражадагы санкциялары, Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңеши менен Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттиктен келип чыккан чектөөлөр да талкууланат Долбоорго ылайык, Иран өзөктүк куралды жайылтпоо келишиминдеги милдеттенмелерин ырастап, өзөктүк курал жасабастыгын жарыялайт. Сүйлөшүүлөр уланып жатканда, жоболордун долбоорунда АКШнын аймакка жаңы аскер күчтөрүн киргизбөө жана Иранга каршы жаңы санкцияларды киргизүү камтылган Мехр маалымат агенттиги жарыялаган 14 беренеден турган долбоор азыркы этапта көз карандысыз булактар ​​тарабынан тастыктала элек. Иран жана Америка расмийлери тексттин мазмунуна байланыштуу расмий билдирүү жасаган жок. Ушул себептен долбоордогу беренелер сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүнө жараша өзгөрүп, жыйынтыктоочу келишимге түрдүү жоболор киргизилиши мүмкүн экени айтылат