Кытайга барган АКШ лидерлери - ТИЗМЕ

АКШ президенти Дональд Трамптын 13-15-май күндөрү Кытайга сапары күтүлүүдө. Эл аралык басылмалардын маалыматына караганда, АКШ-Кытай алакалары, соода согушу, технологиялык атаандаштык жана аймактык коопсуздук маселелери визиттин негизги темасы болот Modern.az агенттиги Вашингтон менен Пекиндин лидерлеринин өз ара сапарлары дүйнөлүк саясаттагы эң маанилүү дипломатиялык окуялардын катарына киргенин билдирди Ричард Никсон Кытайга келген АКШнын биринчи президенти болгон. Ал 1972-жылы Пекинге барып, Мао Цзэ-дун жана Чжоу Энь-лай менен жолугушкан. Ал сапар АКШ-Кытай мамилелериндеги бурулуш учур катары каралып, «кансыз согуш» доорунун эң маанилүү дипломатиялык кадамдарынын бири катары каралат 1975-жылы Жералд Форд да Кытайга барып, мамилелерди нормалдаштыруу боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн 1984-жылы Рональд Рейган Пекинде сүйлөшүүлөрдү өткөргөн. Сапардын негизги күн тартибинде экономикалык кызматташтык жана коопсуздук маселеси болду. Жорж Герберт Уокер Буш Кытай менен эң жакын мамилеси бар америкалык лидерлердин бири катары эсептелет. Президент болгонго чейин Пекиндеги АКШнын миссиясын жетектеп, 1989-жылы Кытайга барган 1998-жылы Билл Клинтон Кытайга келген АКШнын кийинки президенти болгон. Сапардын жүрүшүндө адам укуктары, экономикалык карым-катнаштар жана Тайван маселеси талкууланган негизги темалардын бири болду Жорж Буш президент болуп турганда Кытайга бир нече жолу барган. Ал 2001, 2002, 2005 жана 2008-жылдары Пекинде болгон. Буш 2008-жылы Пекинде өткөн жайкы Олимпиада оюндарынын ачылыш аземине да катышкан Барак Обама 2009, 2014 жана 2016-жылдары Кытайда болгон. Анын сапарларында климаттын өзгөрүүсү, эл аралык коопсуздук жана экономикалык кызматташуу маселелери борбордук орунду ээлеген 2017-жылы Дональд Трамп Пекинде өзгөчө мамлекеттик салтанат менен тосуп алынган. Ал Кытайдын лидери Си Цзиньпин менен жолугуп, соода алакалары, Түндүк Корея жана глобалдык коопсуздук маселелерин талкуулады Жо Байден президент катары Кытайга барбаса да, вице-президенттик кызматында Пекинге бир нече жолу барган Кытай жетекчилеринин АКШга визиттери да эки өлкөнүн ортосундагы мамилелерде өзгөчө мааниге ээ. 1979-жылы Дэн Сяопин Америка Кошмо Штаттарына тарыхый визит менен барган. Ал Вашингтондо Жимми Картер менен жолугуп, эки өлкөнүн ортосундагы расмий дипломатиялык мамилелердин жаңы этабына негиз салды. Дэн Сяопиндин Техас ковбой шляпасындагы сүрөтү ошол доордун символдорунун бири болуп эсептелет 1997-жылы Кытай лидери Циен Цемин АКШга иш сапары менен барган. Ал Ак үйдө расмий азем менен тосуп алынып, АКШ Конгрессинин мүчөлөрү менен жолугушууларды өткөрдү Сюй Цинтао 2006 жана 2011-жылдары АКШга иш сапары менен барган. Жолугушуулардын жүрүшүндө экономикалык кызматташтык, коопсуздук жана өзөктүк маселелер талкуунун негизги темасы болгон Азыркы лидер Си Цзиньпин да АКШга бир нече жолу барган. 2015-жылы Вашингтондо Барак Обама менен мамлекеттик сапарында жолуккан. 2023-жылы ал Жо Байден менен Сан-Францискодогу АТЭСтин саммитинде жолуккан Жыйынтыктап айтканда, АКШ менен Кытайдын лидерлеринин өз ара визиттери эки өлкөнүн мамилелерине гана эмес, дүйнөлүк саясий жана экономикалык тең салмактуулуктун калыптанышына да олуттуу таасирин тийгизип жатканын белгилей кетүү керек