Франциянын Түштүк Кавказдагы неоколониализм планы – Армения үчүн кандай тобокелчиликти убада кылат?

Франциянын президенти Эммануэль Макрондун Арменияга карнавалга окшош сапары анын армяндардын көз алдында “куткаруучу” имиджин жандандыруу максатында жасалган. Ал эми өлкөсүндөгү саясий легитимдүүлүгү шек жараткан лидер үчүн бул абдан оор көрүнүш болду. Анткени Макрон түзмө-түз Ереван көчөлөрүндө спектакль койгон: бирде музыкалык аспапта ойногонго аракет кылчу, бирде таңкы чуркоого барчу, бирде ресторандарда убактысын өткөрчү. Муну менен Макрон армяндарга “куткаруучу баатыр” катары көрүнгүсү келген Ушундай эле жагдай 6 жыл мурун – 2020-жылы Экинчи Карабак согушу учурунда да болгон. Франциянын президенти согушта Арменияны сактап, Азербайжандын өз жерлерин баскынчылардан бошотуусуна тоскоол болгусу келгени менен анын тымызын пландары ишке ашкан жок. Макрон азыр өзүн Арменияны “сактап калгандай” алып жүрөт. Бирок, президент Илхам Алиев айткандай, “эгер аларда бийлик болгондо, ошол убакта жасамак” Бул маселеге мамлекет башчысы Зангиландагы сөзүндө өзгөчө токтолду "Бүгүн Арменияга келип, жасалма баатырлардай көрүнгөн кээ бир чет элдик лидерлер 2020-жылы өз өлкөлөрүндө бийликте турган ошол эле лидерлер болчу, алар Арменияга келишмек. Болбогон сөздөн башка эч нерсе жок. Алардын иши да, күчү да куру сөз, ошондуктан өз өлкөлөрүндө алардын колдоо көрсөткүчү 10-15 пайызды түзөт. Эми алар Арменияны биздин колубуздан сактап калгандай, Макрондун аты-жөнү ачык эмес болчу", - деп билдирди Макрон Еревандагы шоусу менен туңгуюкка түшкөн рейтингин куткаруудан тышкары Франциянын неоколониалисттик саясатын Түштүк Кавказга жайылтууну көздөөдө жана бул планда кожоюнсуз жашай албаган Армения негизги курал болуп саналат. Карабак жаңжалы бүтүп, Азербайжан менен тынчтык жараянынын жылышынан кийин да Армениянын “кожоюн издөөсү” өлкөнүн мамлекеттүүлүк салттарынын жоктугун дагы бир жолу ачыкка чыгарды. Кечээке чейин Орусияны кожоюну катары көргөн Армения эми Франциянын жүзүн жаңысын тапкандай. Армяндарга үстөмдүк кылган Франциянын негизги максаты - Африкада жоготкон таасирин Түштүк Кавказдагы компенсациялоо Макрондун Ереванга келиши, ал түзгүсү келген имидж Францияны Азербайжан-Армения тынчтык сүйлөшүүлөрүндө «провайдер» кылып, бул процессте «армяндардын куткаруучусу» катары иш алып баруу жана Түштүк Кавказдагы таасирин күчөтүү максатын көздөйт. Бирок Франциянын түрдүү аймактарда, анын ичинде Түштүк Кавказдагы ролу кан жана согуш менен аяктаган 2012-жылдан кийин Франция Украина-Орусия чатагында ортомчу катары активдүү роль ойной баштаган. Бирок бул ортомчулук жаңжалды жөнгө салууга да, тынчтыкты да камсыз кылган жок. Тескерисинче, Франция бул процессти геосаясатта күч алуу үчүн колдонду. Франция Малиге (Сервал операциясы) жана Борбордук Африка Республикасына (Сангарис операциясы) «тынчтыкты камсыз кылуу» атынан аскерий кийлигишкен. Тынчтыкка да, көйгөйлөргө да жетишкен жок. Анын ордуна Франциянын мурдагы “колониялык саясаты” континентте күчөдү 2017-жылы бийликке келген Эммануэль Макрондун негизги багыты Африкадагы таасирин сактап калуу жана жаңжалдардан пайда табуу болгон. Акыркы жолу Орусия-Украина согушу башталганга чейин Франция “тынчтык үчүн” ортомчулук кылууга аракет кылган жана, албетте, анын ниети энергетикалык кызыкчылыктардан баштап, Европада “саясий держава” болууга чейинки көптөгөн максаттарына жетүү болгон. Макрондун аракеттеринен майнап чыккан жок, согуш башталды Ушундай эле көрүнүш Түштүк Кавказда да болгон. 30 жыл бою бул өлкөнүн “арачылыгы” болгон Карабак маселеси тынчтык сүйлөшүүлөрү менен эмес, согуш жолу менен чечилди, анткени максат проблеманы чечүү эмес, Армениянын кызыкчылыгын коргоо болгон жана баскынчы өлкө жазасыз калган чөйрөдөн пайдаланып, оккупацияны токтоткон жок, тескерисинче, Азербайжанга каршы жаңы оккупация пландарын даярдап жаткан. Натыйжада 44 күндүк согуш болуп, Азербайжан Франциянын катышуусу менен «арачылык миссиясы» жасай албаган жана жасагысы келбеген нерсени жасады – жаңжалды токтотуп, өз жерлерин бошотту Азыр Азербайжандын демилгеси менен аймакта тынчтык перспективалары пайда болду. Макрон болсо үстөмдүк кылууга аракет кылган Армениянын үстүнөн процесске кирип, тынчтык күн тартибин жок кылууну көздөөдө. Бул Франциянын неоколониа-листтик саясатынын бир белугу. Бул аракеттер аймактагы тынчтык күн тартибине коркунуч жаратпастан, Армения үчүн каалабаган тобокелдиктерди да убада кылууда Макрондун Армения шоусу: Алиев "арманын көзүнө илди" Минск тобунун дипломатиялык ыңгайсыздыгы - теңтөрагалар тарыхты жакшы көрүшөт жыгылды Макронго катуу билдирүү: Франция өзүнүн саясий кызыкчылыктары үчүн эл аралык жоопкерчилигин курмандыкка чалууда Президенттин Зангиландан билдирүүлөрү: Алиевдин эң чоң кыялы Гейдар Алиевдин өмүрү Азербайжанга арналган Фашизмди жеңүүдө Азербайжандын чечүүчү ролу - СУРОТТОР "Мага бир жаман нерсе болорун сездим" Венада "Евровидение-2026" ыр сынагы башталды - ТҮЗ ЭФИР Федоров доллардын курсунун төмөндөшүнүн себебин түшүндүрдү Фарах Зейнеп Абдулла эмне болду? - ФОТО Дагы бир кадимки маршруттук автобустар жаңыланды Ал өзүнүн кызыктуу кийим стили менен таң калтырды - ФОТО Карабак боюнча сөз Пашиняндын ачуусун келтирди: Ажатканада өлтүрүшмөк - ВИДЕО Москвадан Брюсселге катуу айыптоо: Евробиримдик биротоло мүмкүнчүлүгүн жоготту