Дүйнө 39 күн бою футбол менен дем алат - Белгилүү комментатордун кызыктуу макаласы

ДЧ-2026 башкача болот: 3 үй ээси, 48 команда, 104 оюн Бүгүн Баку убактысы боюнча саат 23:00дө 23-футбол боюнча дүйнө чемпионаты Мексика-Түштүк Африка оюну менен башталат. 19-июлга чейин созула турган дүйнөлүк чемпионат формат жагынан да, географиялык жактан да болуп көрбөгөндөй жаңычылдыктары менен эсте калат 2026-жылдагы дүйнө чемпионаты биринчи жолу 48 команданын катышуусунда өтөт, мурда 32 команда. ФИФА бул кеңейүү атаандаштыкты күчөтүп, көп өлкөлөргө дүйнөлүк футболдун эң чоң сахнасында ойноого мүмкүнчүлүк берет деп эсептейт. Катышуучулардын санынын көбөйүшү турнирдин форматына да таасирин тийгизди. Эми командалар 4төн катышуучу менен 12 тайпага бөлүнүп күч сынашат. Топтун жеңүүчүлөрүнөн жана экинчи орун ээлеринен тышкары, үчүнчү орунду алган сегиз мыкты команда плей-оффко жолдомо алат. Натыйжада дүйнө чемпионатынын программасына жаңы этап – 1/16 финал кошулду Өзбекстан, Иордания, Кабо-Верде жана Кюрасао курамалары өз тарыхында биринчи жолу дүйнөлүк чемпионатка катышат. Кюрасаодун дүйнөлүк чемпионатка жолдомо алганы өзгөчө көңүл бурууга арзыйт. Кариб деңизинде жайгашкан бул арал мамлекети дүйнө чемпионатында ойной турган аянты эң аз жана калкы аз өлкө болот Кошумчалай кетсек, кээ бир командалар узак тыныгуудан кийин дүйнө чемпионатына кайтып келүүдө. 1974-жылдан кийин Конго Демократиялык Республикасы менен Гаити, 1986-жылдан кийин Ирак, 1998-жылдан кийин Австрия, Норвегия жана Шотландия дүйнөлүк чемпионатта таймашат. Түрк улуттук командасы 2002-жылдан бери биринчи жолу дүйнө чемпионатына катышат Тарыхта биринчи жолу дүйнөлүк чемпионат бир убакта үч өлкөдө – АКШ, Канада жана Мексикада өтөт. Ошентип Мексика дүйнөлүк чемпионатты үчүнчү жолу өткөргөн биринчи өлкө болуп калат (мурда 1970 жана 1986-жылдары). Канада биринчи жолу дүйнөлүк чемпионаттын уюштуруучусу Турнирдин оюндары 16 шаарда өтөт, анын 11и АКШда, 3ү Мексикада, 2си Канадада жайгашкан. Дүйнө чемпиондугунун алкагында жалпысынан 104 беттеш болот. Алардын 78и АКШда өтөт. Канада менен Мексика 13төн беттеш өткөрөт. Мелдеш өтө турган стадиондордун ичинен буга чейин бир гана стадиондо дүйнөлүк чемпионат өткөн. Кеп Мехикодогу легендарлуу "Ацтека" стадиону жөнүндө болуп жатат. Эң кызыгы, 1994-жылы АКШда өткөн дүйнөлүк чемпионаттын стадиондорунун бири да бул жолу пайдаланылбайт Дүйнөлүк чемпионат океандын ары жагында өткөндүктөн, оюндардын көбү Баку убактысы боюнча түнү же эртең менен башталат. Маселен, Түркия курама командасынын Австралия менен 14-июндагы беттеши саат 08:00дө, Парагвай менен 20-июндагы беттеши саат 07:00дө, 26-июндагы АКШ менен беттеши саат 06:00дө башталат. Өзбекстан курама командасынын Колумбия менен беттеши 18-июнда саат 06:00дө, Португалия менен 23-июнда саат 21:00дө, Конго ДР менен 28-июнда саат 03:30да башталат Мурункулардай эле бул дүйнө чемпионатында дагы көптөгөн жаңы рекорддор катталат, буга чейинки жетишкендиктер жаңырат. Португалия курама командасынын лидери Криштиану Роналду алтынчы аракетинде дүйнө чемпиону болуу кыялын ишке ашырууга аракет кылат. Ал ошондой эле алтынчы дүйнө чемпионатында гол киргизүү менен өзүнүн рекордун жакшырта алат. Дагы бир легенда Лионель Месси Аргентина курамасы үчүн дүйнөлүк чемпионаттардагы оюндарынын санын көбөйтүүгө мүмкүнчүлүк алат: учурда анын 26 беттеши бар Оюнчулар тууралуу айта турган болсок, Азербайжандын Премьер-Лигасынын өкүлү болгон оюнчу биринчи жолу дүйнөлүк чемпионатта ойной алат. "Туран Товуздун" 34 жаштагы коргоочусу Родерик Миллер Панама курама командасынын мүчөсү. Белгилей кетсек, совет доорунда “Нефтчинин” эки оюнчусу – Анатолий Банишевский менен Эдуард Марков СССРдин курама командасынын курамында 1966-жылдагы дүйнө чемпионатына катышуу бактысына ээ болгон Коэффициенттерге келсек, дүйнөдөгү алдыңкы спорттук статистика жана аналитикалык компаниялардын бири болгон Opta компаниясынын маалыматы боюнча, Испания курамасынын чемпиондукту жеңүү ыктымалдыгы жогору - 15,98%. Франция (12,88%), Англия (10,84%), Аргентина (10,05%) жана Португалия (7,08%) да бул рейтингдин алдыңкы бештигинде. Алардан кийин Бразилия (6,60%), Германия (5,90%), Нидерланды (3,87%) жана Норвегия (3,47%) турат Түркия курама командасынын чемпион болуу ыктымалдыгы 1,10 пайызды гана түзөт. Анткен менен футбол изилдөө жана аналитика борборунун “CIES Football Observatory” рейтингине ылайык, эки түрк оюнчусу – Кенан Йылдыз дүйнөдөгү эң кымбат 10 футболчунун катарына кирди. (133 миллион евро) жана Арда Гүлер (124,8 миллион евро) бул команданын келечегин чыдамсыздык менен күтүүгө негиз болуп саналат Акыркы жылдары көрсөткөн туруктуу жана жогорку деңгээлдеги оюн Испания курама командасын ДЧ-2026нын негизги фавориттеринин бирине айлантты. Команда Дүйнө чемпиондугунун алдындагы эң престиждүү турнир болгон ЕВРО-2024ту утуп алды. Ал мелдеште испаниялыктар Хорватияны (3:0), Италияны (1:0), Германияны, Францияны жана Англияны (акыркы үч атаандашын бирдей эсеп менен – 2:1) утуп алган Испания курама командасы топту башкарууга жана кыска пастарга негизделген оюн стили менен айырмаланат. Дал ушул өзгөчөлүгү аны жеңүү эң кыйын командалардын бирине айлантты. Акыркы үч жылда бир дагы атаандаш Испанияны расмий оюндардын негизги жана кошумча убактысында жеңе алган эмес. Бул аралыкта команда 2024-жылы жолдоштук беттеште Колумбияга (0:1) жана былтыр УЕФА Улуттар Лигасынын финалында Португалияга пенальтилер сериясында утулуп калган (негизги жана кошумча убакытта 2:2, пенальтиде 3:5) Команданын башкы машыктыруучусу Луис де ла Фуэнтеге оюнчу катары негизги курама командада ойноо бактысы болгон жок. Машыктыруучу катары Испаниянын U-19, U-21 жана U-23 командаларында ийгиликке жетип, 2022-жылы башкы курама командага көтөрүлүп, буга чейин аны менен бирге Европа чемпиону наамын алган Испания курама командасынын негизги артыкчылыктарынын бири - анын кенен жана сапаттуу курамы. Команданын негизин негизинен “Барселонанын” оюнчулары түзөт. Экинчи сезон катары менен Испаниянын чемпиону болгон клубдун 8 өкүлү 2026-жылдагы дүйнө чемпионатына улуттук курамага кирген. Булар запастагы дарбазачы Жоан Гарсиа, коргоочулар Эрик Гарсиа менен Пау Кубарси, жарым коргоочулар Гави менен Педри, чабуулчулар Ферран Торрес, Дани Олмо жана былтыркыдай эле быйыл да "Алтын топ" сыйлыгына негизги талапкерлердин бири болгон 18 жаштагы Ламин Ямал Командада Англиянын чемпиону «Арсеналдан» үч оюнчу бар. Булар дарбазачы Давид Рая, жарым коргоочулар Микель Мерино жана Мартин Зубименди. Эң кызыгы, бул жолу Испания курамасына “Реал Мадридден” эч ким чакырылган жок Ошентип, акыркы жылдардагы ийгиликтүү жыйынтыктар, узакка созулган жеңилбес серия, Луис де ла Фуэнтенин жетекчилиги астында түзүлгөн туруктуу команда модели жана күчтүү курам Испанияны 2026-жылдагы Дүйнө чемпиондугунун негизги фавориттеринин бирине айлантып, 2010-жылдан бери экинчи дүйнөлүк титулга ээ болуу мүмкүнчүлүгүн арттырды ДЧ-2026да тайпалардын курамы (командалар "Opta" рейтинги боюнча орун алган): А тайпасы: Мексика, Түштүк Корея, Чехия, Түштүк Африка В тайпасы: Швейцария, Канада, Босния жана Герцеговина, Катар С тайпасы: Бразилия, Марокко, Шотландия, Гаити D тайпасы: Түркия, АКШ, Парагвай, Австралия Е тайпасы: Германия, Эквадор, Кот-д'Ивуар, Кюрасао F тайпасы: Нидерланды, Япония, Швеция, Тунис G тайпасы: Бельгия, Египет, Иран, Жаңы Зеландия H тайпасы: Испания, Уругвай, Сауд Арабиясы, Кабо-Верде I тайпа: Франция, Норвегия, Сенегал, Ирак J тайпасы: Аргентина, Австрия, Алжир, Иордания К тайпасы: Португалия, Колумбия, Конго ДР, Өзбекстан L тайпасы: Англия, Хорватия, Гана, Панама Расим МОВСУМОВ, спорт комментатору