Балабақшада видео түсіру тәрбиешілерге артық жүктеме емес пе?

Парламент Мәжілісінің депутаты А. Аймағамбетов балабақшада Reels түсіру мәселесін көтерді. Сауалнама барысында балабақша тәрбиешілері «таңнан кешке дейін Reels түсіреміз» деп шағымданған. Депутаттың сөзінше, видео түсіруге және оны жариялауға көп уақыт кетеді, алайда бұған ақы төленбейді. Бұл мәселенің бір жағы. Мәселенің екінші жағы бар: балалардың құқы бұзылып жатыр. Екі қыры да маңызды. Ал бала құқығына байланысты жағы өте-мөте маңызды Балабақшалардың баланың фото/видеосын ата-анасының рұқсатынсыз әлеуметтік желілерде жариялауға құқы жоқ. Әңгіме осыдан басталуы керек. Әлеуметтанушы Әйгерім Құсайынқызы «Sharenting» деген ұғым пайда болғанын айтып, былай түсіндіреді: ата-ана өзінің әлеуметтік желідегі парағында баламен серуендеп жүргенін, киім алып, тамақ ішіп жатқанын түсіріп көрсететіндіктен, балабақшалар «ата-анасы жариялап жатыр ғой, баланың түрін біз көрсетсек, не болады екен?» деп ойлауы мүмкін Мұндай цифрлық және құқықтық сауатсыздық кей жағдайда баланың видеосын заңсыз қолдануға алып келеді. Оны ойы бұзықтар пайдалануы мүмкін ғой Онсыз да буллинг, кибербуллинг қарқыны жаман. Жарияланған видео кейін есейгенде дискомфортқа түсірсе ше? Томпақ бала өскесін «бейнемді неге тараттыңыз?» десе, не дейсіз? Ата-аналардың өздерінің баласын оңды-солды түсіріп жариялайтыны, жариялайтынымыз бөлек әңгіме Қозы Көрпеш Жасарал, тілші: Айгерім Құсайынқызы, заңгер: Сондықтан бала жанының бағбандары блогерге айналып барады. Мұны тәрбиешілер құштарлықпен де, мұқтаждықпен де жасайды. Бірі шығармашылық жұмыс деп жұмсартып айтса, екіншісі, басшылықтың тапсырмасы дейді Асхат Аймағамбетов, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Жуырда Мәжілістің әлеуметтік-мәдени даму комитеті мектепке дейінгі 700 дей ұйымда сауалнама жүргізген. Сонда тәрбиешілер жалақының аздығын ғана емес, желіге фото-видео жүктеу сияқты қосымша жұмыстың көбейгенін айтқан. Әрине, олар мұның бәрін ел алдында жария еткісі келмейді. Себебі түсінікті де Тамара Орынбасар, Балабақша құрылтайшысы: Жалпы, бұл секторда бәсекелестік бар. Қазір елде 12 мыңнан астам мектепке дейінгі мекеме жұмыс істейді. Соның 7 мыңға жуығы – жекеменшік. Бірақ, бізді балабақша санынан бұрын, бөбекжайдан қандай баланың қанат қаққаны алаңдатады Айгерім Құсайынқызы, заңгер: Ақсұлу Саңғали, PR маманы: Бұдан цифрлық дәуірдегі қауіпсіздік мәселесі шығады. Иә, балабақшалар ата-ананың келісімімен фото-видеоны желіге жүктейді. Ата-аналар да сондай. Баламен қайда барғанын, кіммен жүргенін, тағысын тағы дегендей. Бірақ бұл балаға қатысты деректерді ашық бөлісу. Яғни, шэрентинг Эльдос Сайлауханов, ақпараттық және киберқауіпсіздік сарапшысы: Қозы Көрпеш Жасарал, тілші: Сарапшылар қазіргі ата-аналар – әлеуметтік желі дәуірінде бала тәрбиелеп отырған алғашқы буын екенін айтады. Мұндай мәселемен бірінші рет бетпе-бет келіп отыр. Сондықтан бұл жолда олардың жаңылуы заңдылық. Бірақ кейінгі кезде кибербуллинг күшейгенін ескерсек, қателесуге хақымыз жоқ Айгерім Құсайынқызы, заңгер: Заңгердің айтуынша, көп жағдайда баланың пікірі ескеріле бермейді. Мәселен, кезінде елге күлкі сыйлаған бейнежазба, есейген шақта баланың алдынан шықса, оны жұрт мазақ етсе, бұған кім жауапты? Сондықтан миллион қаралымнан бұрын, баланың келешегіне алаңдаған абзал. Сарапашылар пікірі осыған саяды Ақсұлу Саңғали, PR маманы: Эльдос Сайлауханов, ақпараттық және киберқауіпсіздік сарапшысы: Рас, қауіпсіз орта құру жайы жиі айтылады. Бірақ, Бас прокуратура дерегіне сүйнсек, былтыр балабақшаларда 63 қылмыс тіркелген. 2024 жылы 59 іс анықталған. Бұл қоғам үшін де, мемлекет үшін де маңызды сигнал Қозы Көрпеш Жасарал, тілші: