Азербайжандын энергетикалык дипломатиясы аймактык кызматташтыкты глобалдык өнөктөштүккө айландырган ийгиликтүү үлгү - КОММЕНТАРИЙ

Азербайжандын энергетикалык саясаттагы жетишкендиктери акыркы он жылдыктарда өлкөнүн эл аралык аброюн бекемдөөдө маанилүү роль ойноду. Бул ийгиликтердин негизи энергиянын мол ресурстарын эффективдүү пайдалануу, ошондой эле көрөгөч жана ийкемдүү дипломатиялык ишмердүүлүк. Айрыкча дүйнөлүк океанга чыга албаган мамлекет катары Азербайжандын энергетикалык ресурстарын дүйнөлүк рынокко экспорттоодогу ийгилиги азыркы доордун эң ийгиликтүү экономикалык жана дипломатиялык тажрыйбаларынын бири катары каралышы мүмкүн Гейдар Алиев атындагы Кожаели маданий борборунун төрагасы, түркиялык саясий эксперт Билал Дүндар AZERTAc агенттигине мындай пикирин билдирди Анын айтымында, эгемендүүлүктүн алгачкы жылдарында Азербайжандын алдында турган негизги көйгөйлөрдүн бири өлкөнүн бай мунай жана газ ресурстарын эл аралык рынокторго коопсуз жана туруктуу жеткирүү болгон. Бирок бул үчүн жаратылыш ресурстарынын болушу гана жетишсиз болгон "Азербайжандын энергетикалык ресурстарын дүйнөлүк рынокко чыгаруу үчүн анын географиялык абалын эске алуу менен кеңири аймактык кызматташтык тармагын түзүү абдан маанилүү болгон. Улуттук лидер Гейдар Алиев тарабынан аныкталган энергетикалык стратегия дал ушул реалдуулуктарды эске алуу менен түзүлгөн. Азербайжандын энергетикалык саясаты башынан эле кызматташуу, өз ара пайда жана аймактык туруктуулук принциптерине негизделген. Натыйжада коңшу мамлекет менен узак мөөнөттүү өнөктөштүк мамилелерди түзүүгө мүмкүнчүлүк түзүлдү. Азербайжандын энергетикалык дипломатиясынын негизги артыкчылыгы - бул саясаттын экономикалык кызыкчылыктары менен чектелбегендигинде, ошол эле учурда энергетикалык долбоорлор саясий диалогду жана өз ара ишенимди бекемдөө үчүн маанилүү платформа болуп калды», - деди Билал Дүндар Анын айтымында, Баку-Тбилиси-Жейхан негизги экспорттук мунай куурунун ишке ашырылышы энергетикалык дипломатиянын эң маанилүү ийгиликтеринин бири болуп саналат. Бул долбоор бир гана Азербайжандын эмес, бүтүндөй аймактын экономикалык жана геосаясий көрүнүшүн өзгөрттү. Кийинки мезгилде Баку-Тбилиси-Эрзурум газ кууру, ТАНАП жана ТАП долбоорлорунун ишке ашырылышы менен Азербайжан аймактын энергетикалык борбору статусун дагы да бекемдеди Билал Дүндар бул долбоорлордун ийгиликтүү ишке ашырылышы ар башка кызыкчылыктардагы мамлекеттерди орток максаттардын айланасында бириктирүү мүмкүн экенин көрсөткөнүн айтты. Энергетикалык дипломатия аркылуу Азербайжан аймактагы кызматташтык чөйрөсүн чыңдоого, экономикалык интеграцияны тереңдетүүгө жана мамлекеттер ортосундагы ишенимди арттырууга маанилүү салым кошту: "Бүгүн Европанын энергетикалык коопсуздугу жөнүндө сөз болгондо Азербайжандын ролун өзүнчө белгилеп кетүү керек. Акыркы жылдарда Азербайжан энергетикалык коопсуздук маселелери дүйнөдө актуалдуу болуп бараткан кырдаалда өзүн ишенимдүү камсыздоочу катары тастыктады. Бул Азербайжандын көп жылдык энергетикалык саясатынын жана ийгиликтүү дипломатиялык саясатынын натыйжасы гана эмес. Учурдагы рынокторго канааттануу менен бирге, азербайжан газынын экспортунун жаңы багыттарын аныктоого кызмат кылат, анын географиясынын тынымсыз кеңейиши өлкөнүн энергетика тармагындагы жетишкендиктеринин көлөмүн көрсөтүп турат жана бүгүнкү күндө Азербайжан газы Европанын энергетикалык балансында маанилүү орунду ээлейт жана жаңы өнөктөштөр менен кызматташуу мүмкүнчүлүктөрү талкууланууда Борбордун төрагасынын айтымында, президент Илхам Алиевдин жетекчилигинде жүргүзүлгөн энергетикалык дипломатиянын натыйжасында Азербайжан эл аралык энергетикалык коопсуздук системасынын маанилүү катышуучуларынын бирине айланды. Өлкөнүн демилгеси менен ишке ашырылып жаткан долбоорлор энергетикалык ресурстардын коопсуз жана үзгүлтүксүз ташуу кызматын көрсөтүү менен бирге катышуучу өлкөлөрдүн экономикалык өнүгүүсүнө да салым кошууда Анын айтымында, Азербайжандын энергетика тармагындагы ийгилигинин маанилүү себептеринин бири - бул өлкөнүн өз сөзүнө жана милдеттенмелерине бекем турганы. Эл аралык өнөктөштөр Азербайжанды ишенимдүү жана жоопкерчиликтүү өнөктөш катары баалашат. Дал ушул фактор өлкөнүн энергетикалык долбоорлоруна катышкан мамлекеттердин жана компаниялардын санынын тынымсыз өсүшүнө шарт түзөт Билал Дүндар Азербайжандын энергетика дипломатиясынын учурда жаңы баскычка киргенин айтты. Салттуу энергетикалык долбоорлордон тышкары жашыл энергетика багытында да маанилүү демилгелер көтөрүлүүдө. Каспий деңизинин шамал энергетикасынын чоң потенциалы, Карабакта жана Чыгыш Зангезурда ишке ашырылган кайра жаралуучу булактар энергетикалык долбоорлор, жашыл энергияны Европага экспорттоо перспективалары Азербайжандын энергетикалык стратегиясынын келечекке эсептелгенин көрсөтүүдө "Азербайжан бүгүнкү күндө мунай жана газ экспорттоочу өлкө гана эмес. Өлкө келечектеги энергетикалык картаны түзүүгө катышкан маанилүү өнөктөш. Ошондой эле жашыл энергетика тармагында ишке ашырылып жаткан долбоорлор Азербайжандын эл аралык кызматташууга берген маанисинин көрсөткүчү болуп саналат. Бул демилгелер энергетикалык коопсуздуктан тышкары глобалдык климаттык максаттарга жетүү үчүн кызмат кылат", - деди ал Билал Дүндардын айтымында, Азербайжандын тажрыйбасы ийгиликтүү дипломатиянын, күчтүү саясий эрктин жана өз ара пайдалуу кызматташтыктын аркасында географиялык чектөөлөрдү чоң артыкчылыкка айландырса болорун көрсөтүп турат. Дүйнөлүк океанга чыга албаган Азербайжандын бүгүнкү күндө Евразия мейкиндигинде энергетикалык көпүрөнүн ролун ойноп жатканы мунун эң ачык мисалы: "Азербайжандын энергетикалык дипломатиясы мамлекеттер ортосундагы ишенимди чыңдоого, аймактык туруктуулукту чыңдоого жана глобалдык энергетикалык коопсуздукту камсыздоого кызмат кылган ийгиликтүү модель. Бул модель стратегиялык көз караштын, ырааттуу саясаттын жана бүгүнкү күндөгү эл аралык кызматташуунун натыйжасы болуп саналат. энергетика тармагында Азербайжан бир гана аймактын эмес, бүтүндөй дүйнөнүн маанилүү өнөктөштөрүнүн бири катары иш алып барат» 2026 © AZERTAC. Автордук укук корголгон. Маалыматты колдонуу гипершилтеме менен көрсөтүлүшү керек