Анар Рзаев: "2030-жылы Бакуда унаа тыгыны бир топ азаят" - МАЕК

Акыркы жылдары Бакуда жол кыймылын башкаруу, коомдук транспортту модернизациялоо жана шаардык мобилдүүлүктү жогорулатуу багытында ишке ашырылып жаткан долбоорлор борбордун күн тартибиндеги негизги темалардын бирине айланды. Калктын жана автоунаалардын санынын көбөйүшү, өзгөчө борбордук көчөлөрдө жана проспектилерде байкалган тыгындар, коомдук транспорттордо жүргүнчүлөрдүн агымынын көбөйүшү, ошол эле учурда альтернативалык кыймылга болгон кызыгуунун кеңейиши шаар транспортунда жаңы ыкмаларды колдонууну талап кылды Бул контекстте акыркы жылдары Бакуда автобус тилкелерин уюштуруу, коомдук транспорт паркын жаңылоо, жөө жүргүнчүлөр үчүн долбоорлорду кеңейтүү, велосипеддерди жана башка микромобилдик унааларды жайылтуу багытында бир катар кадамдар жасалды. Ишке ашырылган долбоорлор борбор калаанын транспорт системасын туруктуу, коопсуз жана ийкемдүү моделге өткөрүүгө багытталган Санариптик өнүгүү жана транспорт министрлигине караштуу Азербайжандын жер үстүндөгү транспорттук агенттигинин (AYNA) Башкармалыгынын төрагасы Анар Рзаев “Репорт” маалымат агенттиги жана “Хазар” телевидениеси менен болгон кеңири маегинде жарандарды кызыктырган ушул жана башка актуалдуу маселелерди тактап, аткарылган иштер жана алдыдагы пландар боюнча суроолорго жооп берди “Хазар ТВ”: “2025-2030-жылдарга Баку шаарынын жана анын айланасындагы райондордун транспорт инфраструктурасын жакшыртуу боюнча мамлекеттик программасы” алкагында көптөгөн долбоорлор ишке ашырылууда. Бул долбоорлор аяктагандан кийин борбор калаада жол жүгү азаят деп күтүлүүдө. 2030-жылы Бакуда тыгындар болот деп ойлойсузбу? Бул өтө татаал жана көп кырдуу программа. Программа шаарды транспорт менен камсыздоо жана мобилдүүлүктү жогорулатууга байланышкан бардык негизги багыттарды камтыйт. Ал жол инфраструктурасын, коомдук транспортту, жөө жүргүнчүлөр үчүн жеткиликтүүлүктү өнүктүрүүнү жана транспорттун альтернативдүү түрлөрүн түзүүнү камтыйт Жалпысынан программа үч негизги багыттан турат. Биринчи багыт – жол-транспорт инфраструктуралык долбоорлор. Экинчи багыт – коомдук транспортту кеңейтүү жана жеткиликтүүлүктү жогорулатуу. Үчүнчү багыт жөө жүргүнчүлөр кыймылын өнүктүрүү, альтернативдүү транспорттун түрлөрүн киргизүү, көчөлөрдү жашылдандыруу жана жарыктандыруу сыяктуу маселелерди камтыйт Жалпысынан 25 жол инфраструктуралык долбоорлор пландалууда. Бул долбоорлордун негизги бөлүгүн үч негизги айланма жолдор түзөт Биринчи долбоор Билгах-Новхани-М4 айланма жолу. Бул жол альтернативалык жол аркылуу Баку менен Шамахыны бириктирет. Учурда ал жолдо курулуш иштери уланууда. Маршрут Новханиден башталып, Масазыр көлүнүн айланасынан өтөт, андан кийин Баку инженердик университетинин тушундагы М4 шоссе жолуна кошулат Экинчи айланма жол Бинагади, Сулутепе жана Хожасен аймактарын Бүйүкшор көлүнүн багытынан баштап бириктирет. Жол Баку-Сумгаит автожолуна бириктирилип, шаар ичинде альтернативалык транспорт агымын түзөт Үчүнчү долбоор – Зия Бунядов проспектиси менен Сырткы айланма жолдун ортосунда жаңы байланышты түзүү. Бул каттам Бүйүкшор көлүнүн капталынан башталып, Билажари тарапка барып, сырткы айланма жолго кошулат Бул үч ири долбоордун негизги максаты – шаардын борборуна транзиттик жүк ташуунун алдын алуу. Учурда көптөгөн унаалар борборду жөн гана шаардын бир бөлүгүнөн экинчисине көчүү үчүн колдонушат. Жаңы айланма жолдор ал агымды борбордон башка жакка буруп, альтернативдүү жолдорду түзүшөт Башка жол долбоорлору шаар ичиндеги “тартмаларды” жоюуга кызмат кылат. Маселен, “Excelsior Hotel” жанында орун алган тыгын маселесин чечүү үчүн жаңы тоннелдерди куруу пландалууда. Бул тоннелдер аркылуу унаалар түз Агаоглу көчөсүнө, АДА университети тарапка багытталып, негизги тоннелдеги жүк азаят Шаардын эң олуттуу “кысыктарынын” бири “20-январь” аймагы. Мамлекеттик программада бул көйгөйдү чечүү үчүн бир нече долбоорлор бар. Бул жерде тегерек жолдор негизги ролду ойнойт. Максаты - борбордон унаа агымын башка нукка буруу жана альтернативалык жолдорду түзүү Айрым долбоорлор боюнча курулуш иштери башталып, алгачкы этабын жыл аягына чейин бүтүрүү пландалууда. Ошондой эле жол түйүндөрүндө жана жаңы туташтырууларда даярдык иштери уланууда Бул жерде айта кетким келет, бардык жол түйүндөрү «санариптик эгиз» технологиясын колдонуу менен алдын ала симуляцияланган. Бул долбоорлор реалдуу шарттарда кандай иштей турганын алдын ала текшерүүгө мүмкүндүк берет. Анткени бир Түйүндөгү көйгөй бүт маршруттун иштешине таасир этиши мүмкүн Маселен, Баку-Сумгаит жолунда эң олуттуу көйгөйлөрдүн бири Хырдалан айланасында байкалууда. Тоннел бош болсо да, Хырдаланга кайтууну каалаган унаалар үчүн тилке жетишсиз болгондуктан, негизги кыймыл багыты жабык. Бул көйгөйдү чечүү үчүн кошумча тилке куруу пландалууда Мамлекеттик программанын экинчи негизги багыты – коомдук транспорт. Жүргүнчүлөрдү массалык түрдө ташуунун мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү максатын көздөйт. Учурда бул жүк негизинен метро менен автобустарга түшүп жатат. Бирок, дүйнөнүн көптөгөн өнүккөн шаарларында шаардык темир жол системасы да коомдук транспорттун негизги бөлүгү болуп саналат Буга байланыштуу программанын алкагында 10 жаңы метро станциясын куруу, шаар четиндеги темир жол линияларын калыбына келтирүү жана автобус паркын олуттуу кеңейтүү пландаштырылууда Маселен, метрополитендин «Кызыл» линиясын узартуу пландалууда. Хожасан-Автовазал маршрутунун кеңейиши, өзгөчө Хырдалан жана Масазыр багыттарынан жүргүнчүлөрдүн көп агымын ташууга жардам берет. Ошону менен бирге Хырдалан багытындагы темир жолду өнүктүрүү бул жүктү азайтууга мүмкүндүк берет Кошумчалай кетсек, 2026-жылы В4 метро станциясын ачуу пландалууда.Кийинки этаптарда башка жаңы станциялар ишке берилет Программанын үчүнчү багыты - жөө жүргүнчүлөр үчүн жеткиликтүүлүк. Буга чейин акыркы жылдары бир катар долбоорлор ишке ашырылган. Ислам Сафарли көчөсүн жөө жүргүнчүлөр үчүн өткөрүү, “28 Май” метросунун айланасында жасалган иштер жана Хагани бакчасын жөө жүргүнчүлөр үчүн ачуу бул долбоорлордун бир бөлүгү. Учурда «Ганчлик» метросунун айланасында ушундай эле долбоор ишке ашырылууда Мына ушул кадамдардын баарынын натыйжасында шаардын борборундагы унаа тыгыны бир топ азаят деп күтүлүүдө. Албетте, унаалардын саны да көбөйүүдө жана бул белгилүү бир басымды жаратууда. Ал эми негизги максат - шаарга жеке унаа менен келбей тургандай альтернативалык жол менен камсыз кылуу Биз программа толук ишке ашырылгандан кийин - өзгөчө 2030-жылга чейин Бакунун борбордук бөлүгүндө транспорт кыймылынын жыштыгы бир топ азаят деп ишенебиз “Хазар ТВ”: Анар мырза, Хырдалан районунун айланасындагы “жаңжал чекити” тууралуу айтып өттүңүз. Көз карандысыз эксперттер ал аймакта унаалардын үзгүлтүксүз жүрүшү үчүн 20-январь тараптан келе жаткан унаалар Хырдаланга түз кире тургандай жол салуу керектигин сунуштоодо. Бул боюнча АЙНАга сунуш түшкөнү маалымдалды. Бул вариант каралышы мүмкүнбү? Ал жерде роутер керекпи? Хырдалан району боюнча ар кандай чечим варианттары каралды. Бирок бул жерде негизги маселелердин бири - каражаттарды эффективдүү пайдалануу. Мамлекеттик программада Хырдалан шаарына М4 автожолунан үч альтернативдүү кире бериш жолду түзүү каралган. Башкача айтканда, шаарга кирүү Баку-Шамахы жолунун багытынан жаңы байланыштар аркылуу камсыздалат, бул М 1 шоссе, Баку-Сумгаит жолунда, өзгөчө Хырдалан айланасында жүктөмдү олуттуу түрдө азайтат Ошол альтернативалык кире бериштер ишке берилгенден кийин тегеректеги унаа агымы бир топ азаят деген ойдобуз. Ошондуктан, азыркы этапта ошол «чар-чатакты» жок кылуу үчүн жөнөкөй чечим – кошумча тилке түзүү жетиштүү деп эсептелет Жүргүзүлгөн симуляциялар да ушул этапта каражаттарды эффективдүү пайдалануу жагынан бул чечим оптималдуу экенин көрсөтүп турат Жалпысынан алганда, шаардык инфраструктура жана транспорт системасы дайыма өнүгүп жаткан процесс. Балким, келечекте – мисалы, 2035-жылдан кийин – ал жерге кошумча эстакадалык өтмөк куруу зарылчылыгы жаралышы мүмкүн. Бирок азыркы этапта пландаштырылган долбоорлор көйгөйдү чечет деп күтүлүүдө Ошону менен бирге, Хырдалан тегерегине жакын жерде, Мамлекеттик МАИ посту багытында жаңы чоң эстакадалык көпүрөнү куруу пландалып жатканын эске алуу керек. Бул долбоор аркылуу транспорт агымынын олуттуу бөлүгү Баку-Шамахы жолуна багытталат. Ушуга байланыштуу эки чоң эстакаданы бири-бирине өтө жакын аралыкта жайгаштыруу техникалык жактан да, коопсуздук жагынан да ылайыктуу эмес «Репорт IA»: Акыркы жылдары коомдук транспортту популярдуу кылуу багытында бир катар кадамдар жасалды. Бул чаралардын натыйжалары кандай бааланат? Ошол эле учурда айрым маршруттук каттамдардагы эски автобустар жана интервалдар боюнча дагы эле арыздар түшүүдө. Бул көйгөйлөр качан чечилет деп күтүлүүдө жана жакынкы жылдары автобус паркын толук жаңыртуу мүмкүнбү? Бакудагы мобилдүүлүк программасынын Ишке ашыруу 2022-жылдан тарта башталды. Биз пландаштырууда негизги көрсөткүч катары календарлык жылдын башталышын эмес, шаарда жол кыймылы кескин көбөйгөн 15-сентябрды алып жатабыз. Анткени чыныгы эл жыйноо ошол убакта башталат 2022-жылдын сентябрында Бакуда күнүмдүк автобустардын саны 1720 болгон. Алардын 550гө жакыны заманбап автобустар, калганы эски унаалар болгон. Учурда линиядагы автобустардын саны 2350гө жетти 2022-жылы жүргүзүлгөн эсептөөлөр көрсөткөндөй, айрым каттамдардагы жүктүн деңгээли 110-115%га жеткен. Бул айрым учурларда жүргүнчүлөр автобуска түшө албай калганын билдирген. Учурда бул көрсөткүч 90%га чейин төмөндөдү Эсептөөлөргө ылайык, Бакуда коомдук транспорт системасынын оптималдуу иштеши үчүн жалпысынан 2800-2900 автобус керектелет. Негизги максат - жүктөө деңгээлин 70% чейин төмөндөтүү. Бул көрсөткүч эл аралык практикада психологиялык комфорттун чеги болуп эсептелет. Анткени жүргүнчү автобустун жарым бош экенин алыстан көргөндө ага ыңгайлуураак отурууну чечет. Жүк 90% жакындаганда, ичинде орун бар болсо да, автобус толуп калгандай сезилет Быйылкы жылы автобус паркын кеңейтүү пландалып, план боюнча линиядагы автобустардын саны 2030-жылга чейин 2800гө жетет Бул жерде негизги пункттардын бири сапатты өзгөртүү болуп саналат. 2022-жылы шаарда 550 гана заманбап автобус болсо, азыр алардын саны 1100гө жетти. Башкача айтканда, автобустардын жалпы саны көбөйүп, заманбап унаалардын үлүшү да көбөйдү Буга чейин Бакуда болжол менен 1200-1300 эски автобус каттаган. Учурда бул сан 1000дин тегерегинде, ал автобустар да акырындык менен жаңыланышы күтүлүүдө Бул жакынкы жылдары шаарга 1500гө жакын жаңы автобустарды алып келүү керек дегенди билдирет. Бул процесс мамлекеттик программада да чагылдырылган Ал эми интервалдарды кармоого келсек, бул маселе автобустардын кыймылынын шартына тузден-туз байланыштуу. Автобустардын кыймылына тоскоол болбосо, интервалдарды сактоого болот. Дал ушул себептен автобус тилкелери түзүлүп, бул багытта иштер улантылууда Алгачкы этапта автобус тилкелерине болгон мамиле эки ача болсо да, шаарда автобус тилкелеринин тармагы азыртадан эле калыптанган жана автобустар ошол тармак боюнча туруктуураак жүрө алат Учурда автобустардын орточо ылдамдыгы 17 км/сааттан 21-22 км/саатка чейин жогорулады. Бул интервалды тейлөөгө да, жалпы тейлөө сапатына да оң таасирин тийгизет Бул үчүн "AYNA MaaS" тиркемеси иштелип чыккан. Мурда туруксуз интервалдардан улам тиркемени толук жайылтуу мүмкүн эмес болчу. Учурда бул системаны колдонууга болот жана тиркемеде көрсөтүлгөн маалымат түздөн-түз автобустардын GPS тутумунун негизинде түзүлөт Учурдан пайдаланып айдоочуларга кайрылып, автобустардын жүрүшүнө тоскоол болуп, коомдук транспортко жол бошотпосун деп кайрылат элем. Анткени автобустардын кыймылы эркин болгондо интервалдар жеңилирээк корголот Бул жагынан Гянджа шаарын мисал келтирсек болот. Автобустардын кыймылына тоскоолдуктар аз болгондуктан, интервалдар туруктуураак сакталат “Хазар ТВ”: Автопарктын жаңыланышына токтолдуңуз. Экологиялык жактан таза автобустарды алып келүү жөнүндө болуп жатса керек. Сиз жүк ташуучуларга жоопкерчилик катары коюп жатасызбы? Бул милдеттенме да, механизм да бар. Экологиялык жактан таза автобустар деп биз электр энергиясы же кысылган жаратылыш газы (CNG) менен иштеген унааларды түшүнөбүз. Биз эки механизмди колдонобуз: биринчи механизм, жол кире кымбаттаган каттамдар экологиялык жактан таза гана каттамдар, башкача айтканда, эски каттамдарга бул өзгөртүү таасир этпейт. Эгерде ташуучу жогорку тарифтер менен иштөөнү кааласа, ал өзүнүн автобус паркын жаңыртышы керек. Болбосо, тариф өзгөрүүсүз калат. Бул механизм таптакыр жаңы ыкма болгон Экинчи механизм «гросстук контракт системасына» өтүүгө байланыштуу. Бул системадагы негизги талап экологиялык жактан таза автобустардын болушу. Болбосо, операторлор ал системага туташа албайт. Башкача айтканда, бир жагынан милдеттенме, экинчи жагынан эки чарбалык механизм бар. Ошондуктан мамлекетибиз жыл сайын 200 электробус сатып алып, «BakuBus» компаниясына өткөрүп берет. Бирок былтыр биринчи жолу 10дон ашык жеке фирмалар автобус алып келген. Ошол механизмдердин таасиринин натыйжасында болуп жатат деп эсептейм. 2030-жылга чейин максат - Баку Шаарда экологиялык жактан таза 2800 автобус иштеши керек “Хазар ТВ”: Баса, такси кызматы да мамлекеттик кызматтын бир түрү катары каралат. Бул кызмат боюнча айрым даттануулар бар. Кээде таксиге заказ кылабыз, бирок тиркемеде такси эмес экенин көрөбүз. Мындай талаш-тартыштар айдоочулар менен кардарлардын ортосунда жаралат. Дегеле «АЙНА» такси кызматын жакшыртуу боюнча кандай иштер аткарылып жатат? Такси кызматы маселеси эки жыл мурун чоң көйгөй болгон. Дагы эле көйгөйлүү бөлүктөрү бар. Чоң маселе биздин экономикалык эсептөөлөрүбүздүн натыйжасында шаарда 67-68 миң такси бар экенин аныктадык. Сырттан караганда бул сан анча деле көрүнбөйт. Бирок элестетип көргүлөчү, биздин транспорт – сиздин, башка кесиптештериңиздин унаалары, транспорт каражаттары – күнүнө эки-үч каттам жасаса – таксилер күнүнө 20 каттам жасаса. Башкача айтканда, таксилер жөнөкөй жарандарга караганда 20 эсе көп жүрөт. Бул иш жүзүндө биз Баку шаарында кеминде 800-900 миң кошумча унаа кыймылдап жатканын көрдүк дегенди билдирет. Ошол эле маалда эски Приустар бар болчу. Ошол приустар бир күндө жок болуп кетишти, алардын кантип жоголуп кеткенин эч ким сурабайт. Бул боюнча рейд да өткөргөн жокпуз. Бул чарбалык механизм аркылуу болду. Учурдагы абал кандай? Бакуда 42 000 таксиге өтүү карталарын чыгардык. “Электрондук такси” системасы түзүлгөн, таксилерди электрондук түрдө көрүп жатабыз. Биз жүргүнчүнү тиркеме аркылуу буйрутмаланган таксиге отурууга чакырабыз. Анткени кийинчерээк кандайдыр бир маселе жаралса, таксинин мамлекеттик номурунун негизинде маалыматты текшерсе болот. Аты же айдоочунун маалыматы изделбейт, анткени бул жеке маалымат болуп эсептелет. Бирок мыйзамдуу иштеген таксилердин баары системада көрүнүп турат. Бул учурда ошол машина кайдан келип жүргүнчүнү алып кеткенин, жүргүнчүдөн кийин кайсы тарапка жылып кеткенин аныктай алабыз. Негизинен кайсы багытта иштээрин бир ай мурун деле айта алабыз. Биз буга чейин эле жетиштүү тез жооп бере алабыз Учурдагы кырдаалдын дагы бир маанилүү жагы, бүгүнкү күндө Бакуда иштеген таксилердин 85% ак түстө, башкача айтканда бирдиктүү түс стандарты калыптанган. Кезинде "эмне үчүн таксилер ак, сары эмес?" деген суроо көп берилчү. Ошондой эле, ак түс эстетикалык көз караштан ылайыктуу болуп, шаар чөйрөсүндө визуалдык гармония жаратаарын айттык. Өтө көп сары унаалар шаардын жалпы эстетикасын бузат. Ак унаалар көздү чарчатпай, тыкан образ жаратат Дагы бир маанилүү жагдай – такси паркын жаңылоо. Учурда таксилердин 60%ы 5 жашка чейинкилер. Бул көрсөткүч Европанын бир катар шаарларына салыштырмалуу жогору. Мисалы, Римдеги таксилердин 30%, Парижде 50% гана 5 жашка чейинкилер. Бакуда иштеп жаткан көп улуттуу операторлордун бири борбордун такси паркы жашы жана техникалык абалы боюнча иштеген шаарлардын арасында алдыңкы үчтүккө кирерин ачык билдирди Албетте, көйгөйлөр болгон. Маселен, буга чейин айдоочулар бири-бирин алмаштырган учурлар болгон. Мунун алдын алуу үчүн “Сима” системасы киргизилип, айдоочулар идентификациядан өтө баштады. Кээде "Sima" текшерүүсүн башка адам жасаган учурлар бар болсо да, бул маселе массалык мүнөзгө ээ болбой калды Ошондой эле унааларды алмаштыруу маселесинин техникалык чечими даярдалууда. Бул процесс "myGov" платформасы аркылуу ишке ашат деп болжолдонууда жана учурда тиркеме боюнча иштер жүрүп жатат. Бул система жакынкы 1-2 айдын ичинде ишке киргизилет деп күтүлүүдө Негизинен акыркы эки жылда такси тармагында башка мамлекеттердегидей масштабдуу рейддер өткөрүлбөй, негизинен электрондук башкаруу жана санариптик каражаттар аркылуу олуттуу өзгөрүүлөргө жетишилди Такси кызматынын дагы бир өзгөчөлүгү – күн сайын каттаган унаалардын саны. Учурда Бакуда күнүнө болжол менен 22 миң такси иштейт. Буга чейин 67 миң такси бар болчу, бирок алардын баары эле күн сайын иштечү эмес, көбү анда-санда гана иштешчү. Учурда так статистика жана күнүмдүк активдүү таксилердин саны боюнча маалымат базасы бар Бир нече убакыт мурун метродогу тыгындан улам таксилердин саны кыска убакыттын ичинде 26 миңге жеткен. Азыркы эсептөөлөр боюнча, Бакунун күнүмдүк талабы 22-23 миң таксиге жетет, балким, бул сан бир аз көбүрөөк болушу мүмкүн “Хазар ТВ”: Бирок таксисттер да жүргүнчүлөр нааразы болуп жатышат Минип түшүүгө орун жетишсиз. Келечекте бул станциялардын санын көбөйтүү пландалып жатабы? Бул чынында эле өтө олуттуу маселе жана ар кандай кызыкчылыктардын ортосунда тең салмактуулук сакталышы керек. Суроо туулат: бардык жерде унаа токтотууга уруксат берүү мүмкүнбү? Бул жерде белгилүү бир максаттардын карама-каршылыгы келип чыгат. Бир жагынан автобус тилкелери маанилүү жана коомдук транспорттун интервалы сакталышы керек деп жатабыз. Экинчи жагынан, биз таксилердин ошол тилкелердеги жүргүнчүлөрдү түшүрүү жана түшүрүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушун каалайбыз. Бирок автобустун аралыгы 3 мүнөт болсо, 15-20 секунд күтүү да графиктин бузулушуна алып келет Таксисттердин негизги нааразычылыгы автобус жана веложолдорго байланыштуу. Бирок буга чейин 16 көчөдө жана проспектилерде 28 атайын кабыл алуу жана түшүрүү пункттары түзүлгөн. Бирок бул маселе компромиссти талап кылат: же коомдук транспорттун интервалын приоритет катары сакташыбыз керек, же ар бир пунктта жүргүнчүлөрдүн түшүп-түшүнө шарт түзүшүбүз керек Чындыгында көптөгөн чет мамлекеттерде таксилер эч бир пунктка жакындашпайт. Эл атайын белгиленген жерлерге токтоп таксиге заказ беришет. Башкача айтканда, ал өлкөлөр да ушундай ыкманы колдонууга аргасыз болушкан Биз тең салмактуу чечим таап, таксилерди ыңгайлуу токтотууга шарт түзүүгө аракет кылып жатабыз. Бул жерде айдоочулардын гана эмес, жүргүнчүлөрдүн да ролу чоң. Кээде жарандар "мени ушул жерден түшүрүшүңөр керек" же "мен турган жерге так келишиңер керек" деген талаптар менен айдоочуларды кыйын абалга келтиришет Албетте, такси жүргүнчүнү короого же көп кабаттуу үйгө бара турган аймактарда эшикке чейин жеткире алат. Бирок унаа менен жетүүгө мүмкүн болбогон жерлер бар. Буга байланыштуу жарандардан таксисттерге түшүнүү менен мамиле кылуусун суранабыз Ушул убакка чейин 67 миң айдоочу даярдалганын да айта кетейин. Алар окуп, анан Мамлекеттик экзамен борборуна экзамен тапшырып, ишке киришти. Бул шоферлор рулга отуруп, кундуз бир кыйла оор шарттарда иштее учун бир топ куч жумшашты Жүргүнчүлөрдүн «мен токтогон жерге келиш керек» же «мен көрсөткөн жерде гана түшүрүшүң керек» деген талаптары азайса, айдоочуларга жүргүнчүлөрдү түшүрүп алуу ыңгайлуу болот деп ойлойм «Репортаж ИА»: Айтмакчы, бир катар өнүккөн өлкөлөрдө таксилер автобус тилкелерин пайдалана алышат. Азербайжанда таксилердин автобус тилкелерине киришине уруксат берүү күн тартибинде барбы? Таксилердин автобус тилкелерин пайдалануусу көптөгөн өлкөлөрдө талкуунун темасы. Ачык айтайын, учурда биз бул маселени күн тартибинде калтырбайбыз. Мунун негизги себеби, автобустардын жүрүү аралыгын коргоо биринчи орунда турат. Автобустардын графиги каралбаса, башка чаралардын мааниси жок. Максат - коомдук транспортту колдонгон жүргүнчү автобуска ыңгайлуу жана өз убагында түшүүсү Автобустар башка унаалар менен бирге тыгында калып калса, эл коомдук транспортту жактырбай, жеке унааларга же таксилерге кайрылат. Айрыкча таксилердин баасы өтө төмөн болгондо – мисалы, 90 тыйын – жүргүнчүлөрдүн автобуска болгон кызыгуусу азайган Башка жагынан алып караганда, бир кезде таксилердин автобус тилкелерине киришине уруксат берген кээ бир өлкөлөр азыр тескерисинче кылып жатышат. Парижде, Сингапурда жана Нью-Йоркто автобус тилкелерин катуураак изоляциялоо боюнча кадамдар көрүлүүдө. Лондондо да автобус тилкелерин колдонууга көзөмөлдү күчөтүү процесси башталды. Анткени ал шаарларда автобустардын интервалдары бузула баштаганын көрүштү Биздин чындыкка туура келген дагы бир мисалды айткым келет. Элестеткиле, адам аймактардын биринде такси менен иштөө үчүн паспорт сатып алып, андан кийин Бакудагы автобус тилкесинде жүрөт, бирок чындыгында жүргүнчү ташыбайт. Системанын көз карашынан алганда, бул машина таксиге окшош жана автобус тилкесине кирет. Мындай жагдайлардын болушун да карап чыгышыбыз керек Андыктан бул маселе боюнча чечим кабыл алуу үчүн алгач жалпы транспорт системасына айрым өзгөртүүлөрдү жана кошумча жоболорду киргизүү керек деп эсептейбиз “Хазар ТВ”: Акыркы жылдары айрым көчөлөрдө жөө жүргүнчүлөр өтүүчү болуп калганын көрүп жатабыз. Мисалы, жакында эле Ислам Сафарли көчөсүндө ушундай долбоор ишке ашты. Бул долбоорлор канчалык натыйжалуу деп ойлойсуз? Бул долбоорлор абдан натыйжалуу деп ойлойм. Бизде ар кайсы өлкөлөрдүн, чоң-кичи шаарлардын тажрыйбасы бар биз иликтеп көрдүк. Мисалы, Утрехт жана Гронинген сыяктуу Голландиянын шаарларында колдонулган ыкмалар шаардык мобилдүүлүктү өнүктүрүүнүн негизги багыттарынын бири жөө жүрүү экенин көрсөтүп турат. Башкача айтканда, шаарда жөө жүргүнчүлөр үчүн жеткиликтүүлүктү арттырмайынча жол маселесин чечүү мүмкүн эмес Мисалы, «28-Май» метросунан «Сахил» метросуна чейинки аралыкта такси колдонуунун кажети жок деп элестетиңиз. Бирок бар тротуарлардын абалына байланыштуу ал каттамда ыңгайлуу басуу кыйын. Андыктан мындай долбоорлорду ишке ашыруу маанилүү жана бул багытта иштер улантылат Учурда дагы бир нече долбоорлорду ишке ашыруу пландалууда. Жакынкы арада жаңы көчөлөрдү жөө жүргүнчүлөр үчүн өткөрүү, айрым жол түйүндөрүн автоунаалар үчүн жабуу жана аларды жөө жүргүнчүлөр колдонуу боюнча маалымат коомчулукка берилет Мен жогоруда белгилегендей, учурда «Ганцлик» метро станциясынын алдындагы аймакта белгилүү курулуш иштери жүрүп жатат. Максат - Ататүрк паркы менен Антена паркынын ортосунда байланыш түзүү, адамдардын ал аймактардын ортосунда оңой жылып, эс алуу жайларын колдонуусу. Негизинен шаардын бир бурчунан экинчи тарабына унаасыз ыңгайлуу басып өтүүгө шарт түзүү максаты коюлган “Хазар ТВ”: Бул долбоорлор негизинен шаардын борбордук көчөлөрүнө арналганбы? Азыркы этапта негизги көңүл шаардын борбордук бөлүгүнө бурулууда. Анткени унаа тыгыны маселеси көбүнчө борбордо байкалат. Бирок башка аймактар да каралып жатат Шаардын борборунан тышкаркы кээ бир аймактарда жөө жүргүнчүлөр үчүн кандайдыр бир деңгээлде жеткиликтүү. Маселен, микрорайондордо жана Хатай районунун айрым жерлеринде абал салыштырмалуу канааттандырарлык. Албетте, ал жерде көйгөйлөр бар, бирок белгилүү бир инфраструктура бар Шаардын борборунда жөө жүргүнчүлөр үчүн жеткиликтүүлүк дагы деле каалаган деңгээлде эмес. Алтургай 200-300 метр аралыкты басып, ыңгайлуу жана үзгүлтүксүз улантууга мүмкүн болбогон жерлер да бар. Ошондуктан борбордук бөлүктө жөө жүргүнчүлөр үчүн ыңгайлуу жана коопсуз шарттарды түзүү негизги артыкчылыктардын бири болуп саналат «Хабар ИА»: Бакыда да, энчеме габагчыл шэЬарлар-дэки ]уксэлэр, ]ени транс-портун турлэри ]ахшылаш-дырылыр, граждаилар аз ара-ликлар учун микромобилликдан истифада олунур. Бирок Бакунун климаты, өзгөчө кыш мезгилинде велосипед жана скутерлерди колдонууга тоскоолдук кылбайбы? Негизинен транспорттун жаңы түрлөрүн өнүктүрүү багытында иштер улантылабы? Бул абдан маанилүү маселе жана бул жерде климат чечүүчү фактор эмес деп ойлойм. Анткени микромобилдүүлүк өтө суук, карлуу жана муздуу шаарларда да, климаты өтө ысык шаарларда да кеңири колдонулат. Белгилүү мезгилдерде Баку шамалдуу шаар катары каралса да, мисалы, Амстердам сыяктуу шаарларда шамал күчтүүрөөк жана жаан катуураак болот. Ошого карабастан, микромобилдүүлүк ал шаарларда күнүмдүк жашоонун ажырагыс бөлүгү болуп калды. Ошондуктан, Бакунун климаты бул тармактын өнүгүшүнө олуттуу тоскоолдук жаратпайт деп ойлойм Негизги маселе - адамдар велосипед жана башка микромобилдик каражаттарды колдонууну каалайбы же жокпу. Менимче, велосипед тебүү азербайжан коомуна жат көрүнүш эмес. Дээрлик ар бир адам өмүрүндө жок дегенде бир жолу велосипед тээп көргөн Бүгүнкү күндө Европанын көптөгөн өлкөлөрүндө балдарды мектепте велосипед тебүүгө үйрөтүшөт. Мисалы, кээ бир шаарларда адамдар бир нече велосипедди жанаша тээп, бири-бирине тоскоол болбойт. Ал эми бизде жекече велосипед тебүү мүмкүнчүлүгү бар болсо да, жамааттык кыймылдын маданияты али башталбай жатат. Жаш муун бул жаатта ыңгайлуу жана ийкемдүү болот деп ойлойм Микромобилдүүлүк тармагында эки жыл мурун гана иштей баштаганбыз. Бирок колдо болгон статистика транспорттун бул түрүнө кызыгуу тездик менен өсүп жатканын көрсөтүп турат Мисалы, 2025-жылдын февраль айында – өлкөдөгү эң суук айлардын бири – велосипеддер болжол менен 7500 жолу колдонулган. 2026-жылдын февралында бул көрсөткүч 64 миңге жеткен. Башкача айтканда, бир жылдын ичинде эле 8 эсеге жакын өсүш катталган Устубуздегу жылдын биринчи кварталында еткен жылдын ушул мезгилине салыштырганда заказдардын саны 4 эседен ашык кебейду. Колдонуучулардын саны болжол менен 1,5 эсеге өстү. 2025-жылдын биринчи чейрегинде 200 миңге жакын адам микромобилдик унааларды колдонсо, быйылкы жылдын биринчи чейрегинде бул сан 350 миңге жетти. Учурда Бакуда 350 000ге жакын микромобилдүүлүк колдонуучулары бар жана өсүү динамикасы кыйла жогору Кыска аралыкка саякаттардын 12%ы шаардын борборунда башталып, аяктайт микромобилдүүлүк аркылуу ишке ашырылат. Маселен, бул унаалар “28-майдан” “Сахил” метросуна же шаардын борборундагы башка кыска каттамдарда кеңири колдонулат. Бул абдан олуттуу көрсөткүч. Микромобилдик транспорттун жалпы аралыгы миллиондогон километрден ашты Чынында, бул сапарлар мындан эки жыл мурда болбогонун эске алсак, микромобилдүүлүк шаардык транспорт жүгүн азайтууда канчалык маанилүү роль ойноорун көрүүгө болот. Эгерде бул альтернативалар түзүлбөсө, анда жүргүнчүлөрдүн агымы кайра автоунааларга жана коомдук транспортко бурулуп, Бакудагы кырдаалды дагы татаалдаштырмак Микромобилдик инфраструктура жөнүндө дагы бир жагдайды айткым келет. Буга чейин бул унаалар үчүн көчөлөрдө өзүнчө инфраструктура түзүүгө олуттуу муктаждык жок деп ойлошкон. Бирок азыр анын мааниси айкын Биз микромобилдик тилкелерди түзүп жатканда, көпчүлүк учурда биз унаа тилкелеринин санын азайтпайбыз. Кээ бир көчөлөрдө гана бир кезде ашыкча кеңейтилген бөлүктөр кайра иретке келтирилип жатат. Маселен, норма боюнча 3-3,15 метр болушу керек болгон тилкелер айрым жерлерде 4 метрге чейин кеңейтилген. Натыйжада ал тилкелерде тартипсиз кыймыл болгон. Ал эми биз аймактарды оптималдаштырып, микромобилдүүлүк үчүн тротуарларды да, атайын тилкелерди да түзүп жатабыз Бул багыттагы иштер улантылат. Анткени транспорттун жаңы түрлөрүсүз шаардык мобилдүүлүк жана жеткиликтүүлүк көйгөйлөрүн чечүү мүмкүн эмес Мындан тышкары транспорттун башка альтернативдүү түрлөрү боюнча иштер жүргүзүлүүдө. Маселен, кабелдик жол долбоорлору ишке ашырылууда. Азыр Лачын шаарында узундугу 1700 метр келген жацы асма жол курулуп жатат. Система ар бир 6 мүнөт сайын иштейт жана күнүнө болжол менен 800 жүргүнчүнү ташыйт. Балакандагы асма жол долбоорун баштоо пландалууда Эгерде бул эксперимент ийги-ликтуу болсо, келечекте асма жолду Бакуда гана эмес, республиканын башка райондорунда да альтернативалуу транспорт катары пайдалануу мумкун. Мындан тышкары, транспорттун инновациялык түрлөрү боюнча изилдөөлөр да уланууда. Бул процесс аяктагандан кийин коомчулукка кеңири маалымат берилет “Хазар ТВ”: Анар мырза, микромобилдикти колдонгондордун жаш категориясы боюнча конкреттүү статистикаңыз барбы? Ошондой эле, AYNA айрым көчөлөр жана проспектилер болжол менен 2 чакырым веложолдор менен байланышканын билдирди. Бул кадам коопсуздук максатындабы? Бакуда микромобилдик тилкелердин четтерине пластикалык коргоочуларды коюуга мажбур болдук. Бул колдонуучуларда коопсуздук сезимин түзүү жана мүмкүн болгон окуялардын алдын алуу үчүн жасалат. Келечекте бул коргоочулар керек болбой турган этапка жетебиз деп ишенебиз Шаардын айрым көчөлөрүндө унаалар микромобилдик тилкелерге корголбосо дагы кирбей жатканы буга чейин байкалууда. Бирок кээ бир аймактарда пластикалык тосмолор коопсуздук жана кыймылды уюштуруу жагынан да маанилүү Биздин азыркы максатыбыз үзгүлтүксүз микромобилдүүлүк тармагын куруу. Мысал учин, Самад Вургун куча-сында йене гез ецунде тутуляр, бу гатнашык бирнэче хэзирки участоклары бир-лешдирйэр. Бул ыкма колдонуучуларга коопсуз жана кемчиликсиз кыймыл кылууга мүмкүндүк берет Ал эми жаш категорияларына келсек, бул багытта азырынча толук статистика жүргүзүлө элек. Учурда “электрондук микромобилдик” платформасы боюнча иштер жүрүп жатат. Акыркы тапшыруу болжол менен бир жума мурун болгон жана азыр система аркылуу жүктөрдү көзөмөлдөө мүмкүн. Кеңири статистика кийинки этапта жеткиликтүү болот. Учурда бизде, негизинен, пайдалануу саны жана басып өткөн аралыктар тууралуу маалымат бар "Report IA": AYNA ички жана эл аралык жүк ташууларында тейлөө стандарттарын камсыз кылуу үчүн жөнгө салуу жана көзөмөлдөө функциясын аткарат. Учурда эл аралык жүк ташууда улуттук ташуучулар кандай негизги кыйынчылыктарга дуушар болууда? Биз бул тармакты жөнгө салууну баштаганда, Азербайжанда эл аралык жүк ташуу менен алектенген унаалардын саны болжол менен 3500 болгон. Учурда бул сан 15 миңге жакындап калды. Бул миңдеген жаңы жумуш орундарын, айдоочуларды, тейлөө жана тетиктер рыногун түзүүнү билдирет Биздин улуттук ташуучулар эл аралык рынокто эркин атаандаштыктын шарттарында иш алып барышат. Элестеткиле, Варшавада бир жүк үчүн 10 жүк ташуучу унаа жарышып, ал базарга азербайжандык жүк ташуучу да катышат. Ошондуктан биринчи этапта сапатты жогорулатууга басым жасадык Болжол менен Окууга 12 мин шофер тартылган. Аларга эл аралык эрежелер, документация, каттам жана даректи аныктоо боюнча сабактар ​​өткөрүлдү. Окууга университеттин окутуучулары, доценттер жана профессорлор тартылды. Кээ бир учурларда, атүгүл тажрыйбалуу айдоочулар да процесске кошулуп, жүктөрдү кантип туура камсыз кылуу сыяктуу практикалык билимдерин бөлүшүштү Натыйжада, улуттук ташуучулардын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгү кыйла жогорулап, азыр алар эл аралык рынокто ийгиликтүү иштеп жатышат Азыркы учурда негизги чакырык эл аралык атаандаштык жана айрым өлкөлөрдүн өз базарын коргоо саясаты болуп саналат. Буга байланыштуу өкмөткө жаңы сунуштар киргизилип, ташуучулар да бул өзгөртүүлөргө даярданып жатышат Ошол эле учурда азербайжандык жүк ташуучулардын ишмердүүлүгүнүн географиясы да кеңейди. Бүгүнкү күндө азербайжандык жүк ташуучу унаалар Стамбулдан Монголияга, Кытайдан Венгрияга ар кайсы багытта жүк ташууда. Жолдордо жүргөн эл аралык жүк ташуучу унаалардын номурларына көңүл бурсаңыз, азербайжандык унаалардын саны көбөйүп жатканын көрүүгө болот “Хазар ТВ”: Республиканын маанилүү жолдорунда бир нече жылдан бери электрондук тараза системасы орнотулуп келет. Кээде айдоочулар жүк жүктөөчү жайдагы салмак нормадан ашып кеткенин айтышса, жолдо ашыкча салмак үчүн айып пул салынат. Бул учурда кайсы шкала туура жыйынтык берет? Биринчиден, электрондук таразалардын негизги максаты жолду коргоо экенин белгилей кетейин. Жолдун бетинин деформацияланышында оор жүк ташуучу унаалар чоң роль ойнойт. Өзгөчө тормоздоо учурунда асфальт катмарында бузулуулар болот. Ошондуктан, дүйнөнүн көпчүлүк өлкөлөрүндө, тараза системалары жүк эрежелерин көзөмөлдөө үчүн колдонулат Азербайжанда процесс максималдуу контактсыз формада орнотулган. Электрондук таразалар автоматтык түрдө өлчөп, натыйжалар системага өткөрүлүп берилет. Кандайдыр бир нааразычылыктар болсо, айдоочулар кайрылса болот жана маселе иликтенет Электрондук таразалар Метрология институту тарабынан текшерилет, сертификацияланат жана такай калибрленет. Мөөнөтү өткөн калибрлөөчү таразалар колдонуудан чыгарылат жана кайра текшерүүдөн өткөндөн кийин пайдаланууга кайтарылат. Бул өңүттөн алганда, система туура иштеп жатат деп айтсак болот Дагы бир маанилүү жагдай - мыйзамдарда каралган каталар. Мисалы, норма 40 тонна болсо, тараза 42 тоннаны көрсөтсө да айып салынбайт. Башкача айтканда, айып нормадан олуттуу ашып кетсе гана жазылат Жук жуктеечу станцияда колдонулуучу таразаларда да белгилуу катачылыктар бар экендигин эске алуу керек. Эгерде ташуучу 39 тонна 900 килограмм жүктү жүктөсө, тараза нөл ката менен иштейт деген туура эмес. Ошондуктан, айдоочулар эки таразанын мүмкүн болгон ката диапазонун карап чыгышы керек Учурда электрондук таразадан сутка ичинде 20 миңден ашык унаа өтөт, ал эми жазылган айыптардын саны 20дан ашпайт. Бул жалпы өткөндөрдүн 0,1%дан азын түзөт Албетте, өзгөчө же шектүү учурларда арыздар иликтенет. Ошол учурда системада таразанын калибрлөө абалы да текшерилет жана зарыл болгон учурда кошумча чаралар көрүлөт “Report IA”: “Азпаркинг” кызматы биздин өлкөдө жекшемби күндөрү бекер. Бирок ага карабастан ошол күндөрү айрымдар айдоочулардан акча талап кылган учурлар бар. Бул боюнча кандай чаралар көрүлүп жатат? Бакудагы паркинг системасы акыркы жылдары олуттуу өзгөрдү. Биринчи кезекте электрондук система киргизилип, унаа токтотуучу жайларды башкаруу таптакыр жаңы үлгүгө негизделген. Учурда акы төлөнүүчү унаа токтотуучу жайлар колдонулуп жаткан көчөлөр менен ал колдонулбаган аймактарды салыштырып көрсөк, унаалар тынымсыз токтоп турганын көрүүгө болот Мурда туура эмес унаа токтотуучу жайларга айып пул салынчу. Бирок азыр айдоочулар эрежени көбүрөөк сактагандыктан, мындай учурлар бир топ азайды Өкмөт жекшемби күндөрү унаа токтотуучу жайларды бекер кылууну чечти. Ошол себептүү ошол күнү айдоочудан жилет кийген же кийбегенине карабай акча талап кылганы мыйзамсыз. Бул жөн гана жарандын акылга сыйбаган акча талабы Мындай жагдайларга туш болгондо укук коргоо органдарына кайрылуу керек. “Азпаркингдин” кызматкерлери да дайыма түшүндүрүү иштерин жүргүзүп келишет жана көпчүлүк жарандар жекшемби күндөрү унаа токтотуучу жай бекер экенин жана ал күнү төлөмдү талап кылуу мыйзамдуу экенин билишет Мыйзамдар бул жагынан олуттуу жоопкерчилик чараларын караштырат - кээ бир учурларда да жогорку айып пулдар административдик камакка алуу чаралары да колдонулушу мүмкүн. Бул багытта укук коргоо органдары тиешелүү чараларды көрүүдө Негизи бул маселеге “жолдо бара жаткан жарандан мыйзамсыз акча талап кылуу” катары караш керек. Парктын кире беришинде туруп, сизден акылга сыйбаган акча талап кылган адам кабыл алынгыс жана мыйзамсыз деп эсептелгендей эле, бул жерде да ушундай ыкма колдонулат "Хазар ТВ": АЙНА башкармалыгынын төрагасы коомдук транспорт менен жүрөбү? Эгер сиз коомдук транспортту колдонсоңуз, коомдук транспорттун сизге эмнеси жагат жана эмнеси жакпайт? Мен негизинен Баку метросунан пайдаланам. АЙНАнын административдик имараты Нариманов районунда жайгашкандыктан, Санариптик өнүктүрүү жана транспорт министрлигине тез-тез барып туруу зарыл. Министрликтин имараты «Сахил» метросунун жанында жайгашкандыктан, мен жана башка кызматкерлер метро станциясынан көп пайдаланабыз Мен жашаган аймакта Ататүрк паркы, "Ганчлик Молл" соода борбору жана башка күнүмдүк керектөөлөрдү канааттандырган жайлар жайгашкандыктан шаардын борборуна баруунун кажети жок. Кээ бир учурларда «Youth Mall» багытында автобус менен жүрөм, бирок көбүнчө жөө басканды туура көрөм. Анткени ал аймакта жөө жүргүнчүлөр үчүн инфраструктура да, жер астындагы өтмөктөр да бар Менин үй-бүлөмдүн мүчөлөрү негизинен 26, 202, 3-маршруттук каттамдар менен катташат. №26 каттамдагы автобус паркын жаңылоо иштери бүтө элек, бирок бул багыттагы иштер уланууда. Мен өзүм бир нече жолу 202 номерлүү автобус менен жүрдүм Коомдук транспортто бизди толук канааттандырбай жаткан негизги маселе – тыгын. Биздин максат - тыгыздык деңгээлин болжол менен 90%дан 70%га чейин төмөндөтүү. Бул багытта белгилуу натый-жаларга жетишилгени менен али да болсо аткарыла турган иштер бар Ошол эле учурда коомдук транспорттун артында көп иш турганын белгилегим келет. Маселен, метрополитендердин миңдеген рейси график боюнча жана интервалды сактоо менен аткарылат. Автобустар да жолдун шартына карабай өз каттамдарын жүргүзүүгө аракет кылышат Мунун баарынын артында күнү-түнү иштегендер турат: автобустарды тазалоо, техникалык кароо, айдоочулардын нөөмөттөрүн алмаштыруу, учуу алдындагы жана медициналык текшерүүлөр. Мен бул процесске катышып жаткандыктан, ал иштин масштабын жакшы билем, ошондуктан мен системага сындын призмасы аркылуу гана кайрылгым келбейт Биздин негизги максатыбыз коомдук транспорттордогу жүргүнчүлөрдүн тыгынын мындан ары азайтып, жарандарга ыңгайлуу тейлөөнү камсыз кылуу Аларды колдонууда сайттагы материалдарга кайрылуу маанилүү. Веб-баракчаларда маалымат колдонулганда, гипершилтеме менен шилтеме милдеттүү болуп саналат