Адана жана анын айланасы үчүн коңгуроо! Окумуштуулардан 7ден ашык жер титирөө коркунучу тууралуу эскертүүлөр келди

2026-жылдын март айында Geophysical Journal International журналында жарыяланган илимий изилдөө 6-февралдагы жер титирөөлөрдүн жарылуу багыты жана аймактагы жарака линияларынын учурдагы абалы боюнча жаңы маалыматтарды ачты Хабертүрктен Кенан Бутакинге жеткен Эрхан Алтунел, Женгиз Йылдырым жана Өзгүр Козажы тарабынан даярдалган изилдөөдө жер титирөөлөрдүн Аманос тоосунун айланасындагы жарака системалары менен байланышы каралды «6-февраль күнкү Түркоглуда жолдун кесилишинде болгон жер титирөөнүн жарылышы: жарылуу таралышы үчүн эң аз каршылыктын жолунун бир мисалы» аттуу изилдөөдө аймактагы сейсмикалык активдүүлүктүн жер кыртышынын өзгөчөлүктөрүнө жараша багытын кандайча өзгөрткөнү белгиленди Изилдөө маалыматтарына караганда Кахраманмараштын Түркоглу районуна жеткен жер титирөөнүн эки башка багыты болгон. Жер титирөөгө чейин эки жол бар болчу: Аманос тоолору аркылуу Искендерун тарапка жылуу же Карасуу өрөөнү менен Амик түздүгүн көздөй улантуу. Энергетика экинчи жолду тандап, Карасуу өрөөнү менен жөнөдү Окумуштуулар мындай абалга эки аймактын жер кыртышынын өзгөчөлүгү себеп болгонун аныкташкан. Калың жана катуу тектүү түзүлүшкө ээ болгон Аманос тоолору сейсмикалык жактан жогорку туруштук көрсөтсө, Карасуу өрөөнүнүн ичке жана жаракалуу түзүлүшү талкаланууну жеңилдетти. Жер титирөө энергиясы түзүлүшү боюнча алсызыраак жана бузулууга жакын болгон Карасу линиясы боюнча жылып кыйроону жараткан Изилдөөнүн корутунду бөлүгүндө жер титирөөнүн жүрүшү байкалбаган Аманос сызыгындагы сейсмикалык боштукка байланыштуу өлчөөлөр бөлүшүлгөн. Түркоглу менен Османиенин ортосундагы жарака сегментинде болжол менен 1500 жылдан бери чоң масштабдуу жер титирөө болбогону аныкталды Бул узак мезгилдин ичинде аймакта бир топ чыңалуу топтолду. Жылдык кыймыл ылдамдыгынын негизинде жасалган эсептөөлөрдө, бузулуу линиясында болжол менен 7 метрлик стресс топтолгондугу белгиленди. Бирок, 2023-жылы болгон ири жер титирөөлөр бул үзүлбөгөн линияга кошумча стрессти жаратканы аныкталган Изилдөө отчетунда Түркоглу менен Османиенин ортосундагы бул сегментте топтолгон энергиянын 7 баллдан да катуу жер титирөө ыктымалдыгын жогорулатканы белгиленди. Айрыкча Искендерун булуңунун айланасы менен Адана жана айланасындагы калктуу конуштардын бул коркунучтуу зонада экени белгиленди Окумуштуулар жер титирөөлөрдүн картадагы жарака сызыктарынын жайгашкан жерине гана эмес, жер кыртышынын структуралык өзгөчөлүктөрүнө да жараша ар кайсы тарапка жайылышы мүмкүн экенин баса белгилеп, сөз болгон аймактарга шашылыш даярдыктар көрүлүп, убакытты текке кетирбестен коргонуу чаралары көрүлүшү керектигин белгилешти