АКШ-Иран линиясындагы критикалык күн! Тынчтыкка жетишеби? Трамп датаны берди, Иран кармалууда | Чет элдик кабарлар

АКШнын президенти Дональд Трамп АКШ менен Иран бүгүн жаңы келишимге кол кое турганын билдирди. Трамп бул келишим Тегерандын өзөктүк куралга ээ болушуна бөгөт коет жана Ормуз кысыгын эл аралык деңиз кыймылы үчүн кайра ачат деп ырастады Өткөн түнү өзүнө таандык Truth Social социалдык медиа платформасында жазган постунда Трамп "Иран мындан ары өзөктүк куралга ээ болууну каалабай турганын жана аны сатып алуу, өнүктүрүү же башка жолдор менен албай турганын" айтты Трамп өз билдирүүсүндө төмөнкү сөздөрдү колдонгон: "Келишимге эртең кол коюлушу пландалган жана кол коюлгандан кийин дароо Ормуз кысыгы БАРДЫК кемелер үчүн АЧЫЛАТ. Биздин Иран менен болгон мамилебиз мурунку администрациялар учурундагыдан бир топ башкача жана бир топ жакшы жерде... Бул процесс тез, оңой жана жылмакай уланат деп үмүттөнөм. Эгер андай болбосо, бизде акыркы альтернатива бар, аны кайра колдонбойбуз деп үмүттөнөбүз." Иран, АКШ жана ортомчу өлкөлөр буга чейин кечээки билдирүүлөрүндө Жакынкы Чыгышта үч айдан бери уланып жаткан согушту токтото турган алдын ала тынчтык келишимине бир нече күндүн ичинде кол коюлушу мүмкүн экенин билдиришкен эле. Бирок тараптар келишимдин мөөнөтү жана мазмуну боюнча ар кандай билдирүүлөрдү жасашты Пакистандын премьер-министри Шахбаз Шариф Исламабад 24 сааттын ичинде электрондук кол коюуга даярдана турганын, андан соң келерки аптада техникалык деңгээлдеги сүйлөшүүлөр болоорун билдирди Шариф социалдык медиа эсебинен жасаган билдирүүсүндө: «Тынчтык келишимине эч качан болуп көрбөгөндөй жакындадык. Бул тарыхый тынчтык келишиминин туруктуу тынчтык үчүн күчтүү пайдубал түзөөрүнө ишенебиз»,-деди Бирок Ирандын Тышкы иштер министрлигинин басма сөз катчысы Исмаил Бекаи этиятыраак билдирүү жасады Бекайы : "Түшүнүү меморандумуна кол коюла турган так датаны күтүп, көрүшүбүз керек. Бирок бул дата эртең болбойт. Жакынкы күндөрдө болушу ыктымалдыгын көз жаздымда калтырууга болбойт",-деди Ирандын АКШ менен кол коюлушу мүмкүн болгон түшүнүшүү меморандумуна байланыштуу техникалык, саясий жана укуктук экспертизаларын улантып жатканы жана акыркы чечимдин азырынча чыга электиги белгиленди Ирандын жарым расмий Fars News агенттигинин кабарында сүйлөшүү тобуна жакын булакка таянып, Тегерандын түшүнүшүү меморандумуна байланыштуу акыркы жыйынтыкка келе электиги жана иликтөөлөрдүн уланып жатканы белгиленди Кабарда баалоолордун техникалык, саясий жана укуктук жактан уланганы жана Ирандын өз ара түшүнүшүү меморандумуна байланыштуу чечимин улуттук кызыкчылыктарды коргоо, кызыл сызыктарды сактоо жана керектүү кепилдиктерди берүү алкагында чыгараары баса белгиленди Акыркы күндөрү Иран, Израил жана АКШнын ортосундагы кагылышуулар апрель айында ок атышпоо башталгандан берки эң курч деңгээлге жетти Трамп бейшемби күнү Ирандын мунай экспорттоочу Харг Айленд терминалын басып алып, жаңы чабуулдарды баштайм деп коркутуп, анан күтүлбөгөн жерден дипломатиялык жылыш болгонун билдирди АКШ президенти келишимдин долбоору "Иран жетекчилигинин эң жогорку даражасы тарабынан жактырылды" деп билдирди Бүтүндөй чыр-чатактын ичинде Трамп келишим аяктоо алдында деп дээрлик 40 жолу ырастады; Бирок бул билдирүүлөрдөн кийин Иранга каршы жаңы чабуул коркутууларын улантты АКШ менен Ирандын расмийлери мүмкүн болгон келишимди өз өлкөлөрүнүн ийгилиги катары көрсөтүүгө аракет кылып, каршы тараптын маанилүү жеңилдиктерге барганын айтышууда Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи жума күнү мамлекеттик телеканалдан билдиргендей, келишим долбоору Иран жаңжалдан күчтүүрөөк чыкканын көрсөттү Аракчи: "Иран АКШ менен болгон согуштун жеңүүчүсү" деди Бул билдирүүлөрдөн бир нече саат өткөндөн кийин америкалык күчтөр Ормуз кысыгын көздөй бараткан Ирандын бир багыттуу чабуул жасаган бир нече учкучсуз учуучу аппараттарын атып түшүрүштү Согушка чейин дүйнөдөгү мунай жана суюк жаратылыш газынын болжол менен бештен бири өткөн орчундуу суу жолу болгон Ормуз кысыгы жаңжал башталгандан бир нече күндөн кийин Иран тарабынан коммерциялык кемелердин кыймылы үчүн негизинен жабылган Сүйлөшүүлөргө жакын булактардын айтымында, сунушталып жаткан келишим Ормуз кысыгын кайра ачууну жана АКШнын Иран портторуна деңиз блокадасын алып салууну карайт. Ирандын өзөктүк программасы боюнча сүйлөшүүлөрдү кийинчерээк өткөрүү пландалууда Трамп Ирандын жарым расмий Mehr агенттиги жума күнү жарыялаган келишим долбоору жөнүндөгү кабардын Ирандын сүйлөшүү тобуна жакын булакка шилтеме жасап, «чындык менен эч кандай байланышы жок» деди Mehr жана ирандык расмий өкүлдөрдүн айтымында, келишим бардык фронттордогу, анын ичинде Ливандагы чыр-чатакты токтотот. Ошондой эле Ирандын тоңдурулган 24 миллиард долларлык активдерин бошотууну талап кылууда. камсыз кылат Бирок бул дооматтар Вашингтондун билдирүүлөрүнө карама-каршы келет Америкалык расмий өкүлдөрдүн ырасташынча, келишимде Ирандын өзөктүк материалдарын жок кылуу, анын өзөктүк программасын жокко чыгаруу, Ирандын тоңдурулган каражатын белгилүү бир шарттарды аткарбастан кое бербөө жана Тегеран аймактагы союздаш куралдуу топторго колдоо көрсөтүүнү токтотуу Атын атагысы келбеген америкалык аткаминер жума күнү бул келишим Трамптын негизги максаттарына жооп берерин жана сүйлөшүүлөрдү "абдан, абдан жакшы чекитке" жылдырарын айтты Алар Диярбакырда 15 тонналык бетон блоктун астында калды: 1 адам каза болду, 1 адам жаракат алды