АКШ жарыялады: Иран өзүнүн уран запастарын жок кылууга макул болду

АКШнын вице-президенти ЖД Вэнс Иран менен өзөктүк сүйлөшүүлөрдө маанилүү баскычка жеткенин жарыялады. Вэнс Иран келишимдин алкагында байытылган уран запастарын жок кылууга макул болгондугун билдирди Fox News телеканалына берген маегинде Вэнс келишимдин негизги максаты Ирандын өзөктүк куралга ээ болушуна жол бербөө экенин баса белгиледи. Иран милдеттенмелерин аткарса келишимдин экономикалык артыкчылыктарынан пайдалана ала турганын белгилеген Вэнс, антпесе бул мүмкүнчүлүктөрдүн берилбей турганын айтты Вэнс Ирандын бар кампаларын жок кылуу менен чектелбестен, уранды байытуу иштерин да токтотуусу керектигин белгиледи. АКШ администрациясы Тегерандын бул маселеде конкреттүү кадамдарга барышын келишимдин негизги шарттарынын бири катары көрөт АКШнын вице-президенти Дж.Д.Вэнс Келишимдин алкагында Ирандын өзөктүк иштеринин эл аралык текшерүүгө ачылышы күтүлүүдө. Процесстин эл аралык инспекторлордун көзөмөлүндө жүргүзүлүшү жана Ирандын өз милдеттенмелерин аткарып же аткарбагандыгын такай текшерүү пландалууда АКШ администрациясы Иран келишимдин шарттарын аткарса, санкциялар акырындык менен жумшартылышы мүмкүн деген билдирүүнү берди. Бирок Вашингтон экономикалык артыкчылыктар Ирандын өз милдеттенмелерин толук аткаруусунан көз каранды болорун баса белгилейт Чет элдик басылмалардын маалыматына караганда, АКШ менен Ирандын ортосунда иштелип жаткан келишим байытылган уран запастарын жок кылууну гана эмес, Ирандын өзөктүк программасына ар тараптуу өзгөртүүлөрдү киргизүүнү да камтыйт. Келишимдин алкагында Тегеран жогорку деңгээлдеги уран байытуу иштерин токтотушу, эл аралык инспекторлордун өлкөгө кайтып келиши жана өзөктүк объектилердин катуу текшерүүгө ачылуусу күтүлүүдө Америкалык басма сөздө орун алган кабарларга караганда, Иран келишимдин шарттарын толук аткарса, санкцияларды акырындык менен жеңилдетүү жана өлкөгө эл аралык инвестиция салууга жол ачуу күн тартибинде турат. Келишим толук аткарылса, Иран жүздөгөн миллиард доллар инвестиция тарта алат деп болжолдонууда. Кошумчалай кетсек, Ирандын кээ бир тоңдурулган активдерин бошотуу үстөлдөгү варианттардын бири ЖД Вэнстин билдирүүлөрүнө ылайык, Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттиктин (МАГАТЭ) инспекторлору өзөктүк иш-аракеттерди жеринде текшерүү үчүн Иранга кайтып келишет. Вашингтон администрациясы Ирандын өз милдеттенмелерин аткарганын текшерүүнү келишимдин эң маанилүү шарттарынын бири катары көрөт Уран запастарынын тагдыры АКШ менен Ирандын ортосундагы сүйлөшүүлөрдүн эң талаштуу темаларынын бири болуп калды. АКШ администрациясы көптөн бери Ирандын өтө байытылган уран запастарынын толугу менен жок кылынышын каалап келгени менен, Тегеран башкаруусу бул маселеде ар кандай шектенүүлөрдү билдирди. Соңку билдирүүлөр тараптар бул маселе боюнча олуттуу мунаса табууга жакындап баратканын көрсөтүүдө Келишимдин дагы бир маанилүү таянычы Ормуз кысыгындагы навигация коопсуздугу. Долбоордун текстинде аймактагы соода жолдорун ачык кармоого жана энергия ташууларынын үзгүлтүксүз улантылышына багытталган беренелердин камтылганы белгиленди. Бул күтүү мунайдын баасынын төмөндөшүнө да алып келди