Жоголгон планета Күн системасынын башаламан өткөнүн түшүндүрүшү мүмкүн

Окумуштуулар Күн системасынын алгачкы тарыхындагы, болжол менен 4-4,5 миллиард жыл мурун, алп планеталар орбиталык кескин өзгөрүүлөргө дуушар болгон коогалаңдуу мезгилди карап чыгышкан. Ницца моделинин туруксуздугу деп аталган бул фазада Юпитер, Сатурн, Уран жана Нептун сыяктуу планеталар баштапкы абалынан жылып, бири-бирине жакын өтүп, күчтүү гравитациялык толкундоолор пайда болгон деп болжолдонууда Окумуштуулар бул планеталардын кадимки жандоочулары ушундай башаламан доордо кантип аман калганына көптөн бери суроо берип келишет. Иликтөө үчүн изилдөөчүлөр миңдеген мүмкүн болгон сценарийлердин ичинен тандалып алынган 122 компьютердик симуляцияны талдап чыгышкан, анткени алар тышкы Күн системасынын азыркы түзүлүшүнө дал келген Симуляциялар бүгүнкү күндө белгилүү 4 эмес, 5 же 6 гигант планетадан башталган моделдерди изилдеген. Ницца моделинин кээ бир версиялары күн системасынан куулуп чыкканга чейин 1 же ал тургай 2 кошумча гигант планеталар бар экенин айтышат Жыйынтыктар бул мезгилде Юпитер менен Урандын ай системалары кыйроо коркунучуна дуушар болгонун көрсөтүп турат. Изилдөөлөргө ылайык, эки планеталык системанын тең баштапкы айларын сактап калуу ыктымалдыгы 15% дан аз болгон. Сыналган бардык симуляциялардын ичинен бир гана сценарий планеталарга да, алардын баштапкы айларына да бүтүн бойдон калууга мүмкүндүк берди Изилдөөлөр башка гигант планеталар менен жакын кездешүүлөр Уран үчүн өзгөчө зыяндуу болорун көрсөтүп турат. Анын көптөгөн айлары космоско учурулгандын ордуна бири-бири менен кагылышып, ири көлөмдөгү муз калдыктарын пайда кылышы мүмкүн. Убакыттын өтүшү менен ал материал кошулуп жаңы айларды пайда кылышы мүмкүн Изилдөөчүлөр бул процесс Урандын эң адаттан тыш жандоочуларынын бири Миранданын келип чыгышын түшүндүрөт деп эсептешет. Изилдөө ошондой эле Урандын спутниктери бир нече жолу чоң кагылышууларга дуушар болушу мүмкүн экенин, анын ичинде планетаны капталына кыйшаюусу учурунда жана кийинчерээк планеталардын туруксуздугу учурунда да болгондугун көрсөтөт Симуляциялар күн системасынын зордук-зомбулуктуу өткөнү тууралуу жаңы түшүнүктөрдү сунуш кылганы менен, изилдөөчүлөр компьютердик моделдер миллиарддаган жылдар мурун болгон окуялардын ар бир майда-чүйдөсүнө чейин түшүрө албайт деп эскертишет. Жеке айлар кантип пайда болгонун жана эволюциясын так аныктоо үчүн кошумча изилдөөлөр керек болот Буга чейин Kazinform маалымат агенттиги Юпитердин чаң шакеги алгачкы планеталардын пайда болушуна жардам бериши мүмкүн экенин билдирген