Даналықтың шыңында – деп жазады Яғұт Бахадұрғызы

Әлем үлкен, өте үлкен. Дүниенің үлгісі болған глобусқа қарап, адам сан алуан арман-тілектердің қанатында ұшады, дүниені кезеді. Боз шөлді, таулы елдер бар, изумруд ормандары, сарқырама сулары бар елдер бар. Дүниенің әжімді, түрлі-түсті жүзінде мың сыр жатыр. Күн сайын әлемде миллиондаған адамдар дүниеге келеді, мүмкін сонша адам әлемді тастап кетеді. Әркімнің мінезі бар, маңдайына жазуы бар. Әр адамның жүрегінде мың тілек, мың тілек бар Біз өмір сүреміз, көз алдымызда адам керуендерінің ұрпақтары өтеді. Бірақ бұл керуеннен кім дүниенің жадында қалады, мәселе сонда. Мәселе мынада. Уақыт пен кеңістік ұғымына жақындасақ, әркім басып жүрген жол, ашқан жол – артымызға қалдырған тарихтың бір сызығы, бәлкім бір парағы. Адам осылайша халқына, еліне, ауылына, түптеп келгенде әлемге пайдасын тигізсе, оның есімі тарих бетінде бас әріппен жазылуға лайық Мамедов Хабил Нұрқышы оғлы 1966 жылы 27 маусымда Күрдемір ауданы, Қарағожали ауылында дүниеге келген, орта білімді Қонабазар ауылының орта мектебінде алған. Мектепте оқып жүргенде сурет салуға, өлең жазуға қызығушылық танытып, Құрдамир ауданында шығатын «Ирелі» газетінде бірнеше мақалалары жарияланды. 1984 жылы Баку мемлекеттік университетінің тарих факультетіне оқуға түсіп, 1991 жылы тарих факультетін үздік бітіріп, 1991-94 жылдары БМУ-дың аспиранты болды. 1996 жылы «Мұғаның материалдық мәдениеті (тарихи-этнографиялық зерттеу)» атты кандидаттық диссертациясын қорғап, тарих ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. Диссертация тарихи-этнографиялық тұрғыдан алғанда Мұған өлкесін зерттеген алғашқы зерттеу жұмысы болып саналады. 2013 жылы «Әзербайжан Республикасы мен Шығыс Еуропа елдері арасындағы мәдени байланыстар (жылдар)» атты докторлық диссертациясын сәтті қорғады. 2003 жылдан бастап Баку Славян университетінің халықаралық қатынастар, еуропатану, әзірбайжандық көпмәдениеттілік және әлеуметтік ғылымдар кафедраларында доцент, профессор, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. Әзірбайжан Республикасы Президенті жанындағы Жоғары аттестаттау комиссиясының Сараптамалық кеңесінің, Әзірбайжан Республикасының Ғылыми зерттеулерді үйлестіру кеңесінің халықаралық байланыстар жөніндегі ғылыми кеңесінің, А.А. атындағы Тарих институты жанындағы Қорғаныс кеңесінің құрамында жұмыс істейді. Бакиханов атындағы АМҒА және БМУ тарих факультетінде Қорғаныс кеңесі жанындағы ғылыми семинар өтті. Профессор Х.Маммадов қазіргі уақытта Әзірбайжан Республикасы Президенті жанындағы Жоғары аттестаттау комиссиясының Сараптамалық кеңесінің мүшесі. 2 монографияның, 1 оқу құралының, 5 оқу-әдістемелік құралдың, 1 кітаптың (аударманың), 80-нен астам ғылыми мақалалар мен конференция материалдарының, 20 бағдарламаның және 2 әдістемелік құралдың авторы. Ғылыми мақалалары Ресей Федерациясында, Украинада, Польшада, Қазақстанда және Болгарияда жарияланған. Хабил ұстаз Әзірбайжанда Болгария, Украина, Польша және басқа да славян елдерінің тарихы бойынша өз ана тілінде алғашқы оқулықтар мен оқу-әдістемелік құралдарды басып шығару арқылы республикамызда славянтануды оқыту мен оқытуға маңызды үлес қосты Бұл өмірбаян жоғары оқу орындарында 30 жылдан астам еңбек өтілі бар ұстаз-ғалымның мол тәжірибесінен хабар береді. Мұрағаттар мен кітапханалардағы сарғайған қағаздарды сағаттап, күндер бойы іздеу, зерттеу нысаны болып табылатын өңірлерде уақыт өткізу шыдамдылықты, төзімділікті, ерік-жігерді қажет етеді. Баку Славян университетінің «Әлеуметтік ғылымдар және аймақтану» факультетінің деканы Хабил Мамедовтың өмір жолынан азды-көпті хабары бар адам ретінде оның қажырлы еңбегі мен табандылығының азғантай бөлігі осы өмірбаянда жазылған деп айта аламын. Әзірбайжан, Еуропа және Шығыс елдерінің тарихы, Дүние жүзінің саяси тарихы, Жаңа дәуір тарихы, Этнология, Халықаралық қатынастар тарихы, Геосаясат т.б. Өскелең ұрпаққа пәндерден сабақ беріп, жүздеген маман дайындаған, бірнеше кандидаттар мен диссертацияларға ғылыми жетекші болып, құнды ұсыныстарымен бағыт-бағдар беріп жүрген қажырлы ғалым. Абыл ұстаздың қызу адам екенін білетіндер біледі. Университеттің қоғамдық, ғылыми және мәдени өміріне белсенді қатысады. Халықаралық конференцияларға, соның ішінде Баку халықаралық гуманитарлық форумына қатысты. Жоғары мәдениет, интеллектуалдық және теориялық дайындығы университет басшылығының назарынан тыс қалмады, Әбілқайыр. оқытушы кафедра меңгерушісінен декан дәрежесіне дейін көтерілді «Іштегі нұр айналаны нұрландыра алмаса, сөніп қалғандай» – деп Әбу Тұрхан әдемі айтты. Абыл ұстаздың нұры айналаны да, оның сыртын да нұрландыра алады Біз Хабил мырзаны 2019 жылы Курдемирден зиялы қауым өкілдерін жинауға бастамашы болған қауымдастықты құрған кезде кездестірдік. Мен ол туралы бұрын естігенмін, бірақ біз онымен бетпе-бет кездескен жоқпыз. ПБ-ны ресми түрде бекіте алмасақ та, елден тыс жерде тұрып, еңбек етіп жүрген қандастарымыздан ғана емес, зиялы қауым өкілдерін құра алғанымыз рас. Біз үлкен ынтамен зиялы қауым өкілдерін, қаламгерлерді одақ төңірегіне жинадық. Пандемия кезінде біз қауымдастықтың бастамасымен көптеген конференциялар, вебинарлар және кітап презентацияларын өткіздік. 44 күнге созылған Отан соғысында күн сайын Жеңіс туралы іс-шаралар, әңгімелер өткізіліп, аудандық ауруханада емделіп жатқан жаралылар мен шейіт болған отбасыларға барып, жастардың әскери патриоттық сезімін ояту мақсатында онлайн кездесулер өткізіп, бұқаралық ақпарат құралдарында баяндамалар жасап отырдық. Соғыс жеңіспен аяқталғаннан кейін де мереке күндері шейіттердің отбасыларына, ардагерлеріне жиі барып, шейіт балаларына мерекелік кештер, туған күндер өткізіп, елі үшін жанын пида еткен шейіттерімізді еске алу іс-шараларына қатысып, бейіттерін зиярат еттік. Осы шаралардың кейбірін атап өткім келеді. 2020 жылдың шілде айында Курдемир зерттеу және насихаттау ПБ ұйымдастыруымен «Курдамир 19 ғасырдағы сопылық (нақшибандийа) орталығы ретінде: Маулана Исмаил Сирадеддин Курдамири (Ширвани)» тақырыбында кездесу өтті. Онлайн кездесуге Facebook әлеуметтік желісі арқылы 2000-ға жуық адам – белгілі ғалымдар, зиялы қауым, қоғам өкілдері қосылды. Бұл іс-шарада профессор Хабил Мамедов тек Ол ғана емес, Әзірбайжанда емес, Кавказда, Таяу және Орта Шығыста мұсылман әлемінің қоғамдық және саяси өмірінде үлкен қызметтер атқарған Маулана Исмаил Сираджеддин Курдамиридің (Ширвани) өмірі мен қызметі туралы егжей-тегжейлі айтып берді Хабил Мамедовтың бастамасымен аудандық білім бөлімінің Күрдемир ТТД ПБ ұйымдастыруымен Хонабазар ауылы В.Гурбанов атындағы орта мектебінің 140 жылдығына арналған ғылыми вебинар конференциясы өтті. Іс-шараның модераторы ПО төрағасы Хабил Мамедов болды, оған Білім министрлігі, Курдамир аудандық университеті, Н.Ганджави атындағы Әзірбайжан ұлттық әдебиеті мұражайы, AYB, ASU, BSU, BSU, AMEA Тарих институтының өкілдері, сондай-ақ Хохнибазар, Түркия, Украина, Украина, Хохнибазар, Ресей университетінің жұмысшы мектебінің бұрынғы студенттері қатысты. Канада, Швеция, Англия, Америка, Германия). Бакуде тұратындықтан, университетте жұмыс істейтіндіктен ауданда өткізілетін іс-шаралардың барлығына қатыса алмаса да, телефон арқылы хабарласып, ісімізге қызығып, ақыл-кеңесін айтып, «Депутат бар болса, бәрі жақсы болатынына сенімдімін» деп қалжыңдап отырады Біздің даңқты жеңісімізден кейін мен Отан соғысында Отан үшін жанын пида еткен Күрдістаннан келген 39 шейіт туралы жазған кітаптың редакторы әрі алғы сөзінің авторы Хабил Мамедов болды. Уақытының аздығына қарамастан, шейіттерімізге байланысты шараларға құлшыныспен қатысуы, отансүйгіштігі Хабил Мамедовтың ұлтжанды, патриот екенін көрсетеді Хабил ұстаз үлкен отбасында өсті. Қарағожәлі ауылында еңбекқорлығымен, шыншылдығымен сүйіспеншілікке ие болған Нұркіші мен Бақтыланың 8 баласының бесіншісі Әбіл – ең еңбекқор, ең үнсіз, ең тәтті, ең қыңыр. Бұл сымбатты, сәл сымбатты, аққұба, ешқашан жібермейтін, мұғалімдердің сұрақтарына тез жауап беретін, барлық іс-шаралар мен қоғамдық істердің ортасында болғанды ​​ұнататын бұл бала ұстаздарының да сүйіктісі болды. Уақытының көп бөлігін мектепте, қоғамдық шараларда, мектеп кітапханасында, кітап арасында өткізсе де, аулада, үй шаруасында ата-анасына да көмектесетін. Колхозда колхозшы болып істейтін Бахтила 8 баласын тамақтандыруға, үй шаруасына уақыт таппай жүргенде Әбілдің ұқыптылығы ұнап, көкөніс егіп, өсіруде, ақ шарап жасауда Әбілді көмекке шақыратын. Ағайынды үшеуінің кенжесі Әбіл арық, әлжуаз болғанымен, өзінен ауыр бір бума шөптің салмағын көтере білді. Ауылдың малын бағуды әкесінен сұрайтын. Нұркiшi өзiнiң әлсiздiгiн ескерiп, кезекшiлiкке жолатпаған соң Әбiл бекiнiп қалды. Өйткені жайлауда мал жайылып жатса, Әбілқайыр да жайнап отыр кітапханадан алған кітаптарын қызыға оқитын. Бұл қасиеттер – ұлағатты ұстаз, қоғам қайраткері, үйде, аулада, мұржада жұмыс істеу қабілеті – Әбілқайырдың келешек өмірі мен еңбек жолына тарады. Ол өзі еңбек еткен ұжымдарда өзінің қоғамдық мінез-құлқымен, қызбалығымен, іскерлігімен үнемі ерекшеленетін. Қолында қолы нанға жеткенде, ата-анасына, аға-әпкелеріне тірек болған дегендей, жұмысы да, билігі де, құрметі де, намысы да барда, қол ұшын беруге ынталы, қиыншылық пен қиыншылық көргендердің қолын алып, демеу болатын. 90 жасқа толған Бахтила ананың денсаулығын аялап, мейірімін, махаббатын аямаған. Қазір де Хабил ұстаз қолы босаса жиі баратын, кеудесіне басын тіреген қарт анасын, бау-бақшасы мен гүлі жайқалған бау-бақшасын, ағайын-туыс, ағайын-туыс, көрші-қолаңды, балалық шағын сағынады. Күрдемірдің ең көне оқу орны (148 жаста), Қонабазар ауылының мектебі, оның бала күнгі достары мен ұстаздары да оның әрбір келуін қуанышпен күтеді Хабил Мамедов тамаша отағасы. Ол университет қабырғасында жүргеннен бері жақсы көретін тарихшы Лала Ханымға үйленді. Сүйіспеншілікке, өзара сыйластыққа, сыйластыққа құрылған шаңырақта ақылды, білімді, тәрбиелі екі перзент өсті. Үлкен ұлы Хикмет Баку Славян университетінің халықаралық қатынастар факультетін аймақтану мамандығы бойынша үздік бітірген. Кенже ұлы Эльчин мамандығы бойынша сәулетші-дизайнер болған. Елчин қызықты жобалармен айналысудан босаған әсем Қарабағымыздың аймақтарындағы құрылыс және абаттандыру жұмыстарына қатысты. Екі баласынан да 3 немере сүйіп отырған Әбіл ұстаз немерелерінің қамқор атасындай жақсы көретін Хабиль Мамедов жолдастарына, жолдастарына сенімді, көрші-көлемнің құрметіне бөленген, еліне адал, ұлтжанды азамат ретінде баршаның назарында. Ол университет ұжымы, ғалымдар, облысымыздың жұртшылығы арасында тартымды сұхбат беруші, тамаша ғалым, шебер ұйымдастырушы ретінде қызмет атқарады Өмірінің 60-шы кезеңін аттаған зиялы қауымды білемін. Оның қайраты, өмірге деген сүйіспеншілігі, еңбекке деген құштарлығы ағып жатқан өзен іспетті. Ол – парасаттылық пен парасаттылық сатысынан туған күндей өмірдің иесі Хабил Мамедов Менің ойымша, еңбекқор адамдардың өмірдегі жетістіктерін жазып, бағалап, таныстыру керек. Болашақ ұрпаққа осы күннің куәсі ретінде балаларымызға үлгі, өнеге болсын Жазушы-публицист, филология ғылымдарының докторы, доцент