Азаматтық қарыз

Армандаған жылдар жалғыз ба, армандар ма? Жүрек арманыңның шырағы, жүрегіңнің арманы ма? Ойлар сұрақ па, сұрақтар ой ма? Білмеймін, сол жылдардағы естеліктер күндіз ойымда, түнде түсімде болды. Әрбір естелік – тарих, тарихи естеліктер аясында бүгіннен бастап кешегіге уақыт мағынасында қарауға құдіретім жетеді ме? Жүрегім сол жылдардың жылуын, шынайылығын, қамқорлығын, кейде нәзіктігін аңсайтын Мен Мурад Фараджұлы Рахимовты жас кезімізден білемін. Біз бір жылы – 1956 жылы туылғанбыз, құрдаспыз. Мен Жанбарда, Мұрад Шайифлиде өстім. 1973 жылы КСРО-ның 50 жылдығы атындағы Әзірбайжан педагогикалық шет тілдер институтына (қазіргі Әзірбайжан Тілдер университеті) және Мурад Самад Агамалиоглы атындағы Әзірбайжан ауылшаруашылық институтына (қазіргі Әзірбайжан мемлекеттік аграрлық университеті) оқуға түстім. Мен мұғалім, Мұрат инженер-механик болдым. Жоғары білім алғаннан кейін мен де, Мұрат та облысқа оралды. Мен мектепте мұғалім, Мұрат совхозда инженер-механик болды. Оқушылардың ұлттық-адамгершілік құндылықтарға негізделген білімін қалыптастырудың куәсі болсам, Мұрат техниканың үндестігіне куә болды. Әскерге бардым, Мұрат та барды. Мен қатардағы жауынгер едім, Мұрат институтта әскери кафедрада офицер болып дайындалды, запастағы лейтенант, офицер болып әскери қызметке шақырылды, взвод командирі болды. Менің партия қатарына қабылдаудың құжаттары әскери қызметте дайындалып, Мұрат та әскери қызметте партия қатарына қабылданды Аналогиялар рухани туылуымыздың тарихи сәттеріне жарық түсіре ме? Адамды тану оның ойын білу деген сөз. Оның ой-пікірлерімен таныс болмайынша, оның шығармашылығы, естігені, презентациялары туралы ақпарат шындықты көрсете алмайды. Осы тұрғыдан алғанда өмір шындығы, адамның адаммен қарым-қатынасы оймен, ой жүйесімен байланысты. Мен де осы философиялық үлгімен «білемін», «білемін» деген ұғымдарды айқындайтындардың бірі болдым. Мен Мұрад Рахимовты осылай білдім: шыншыл, аналитикалық, патриот, жауапкершілік 1982 жылы әскер қатарынан аға лейтенант шенінде босатылған Мұрад Рахимов 1985 жылдың 2 желтоқсаны мен 3 сәуірі аралығында Зәңгілан аудандық аграрлық-өнеркәсіптік бірлестігінде бас мемлекеттік техникалық бақылау инспекторы қызметін атқарған Жақсы жұмыс жарық сияқты болды. Жан-жақтан көрінеді, көргенді бағалайды 1985 жылы 4 сәуірде Мұрад Рахимов Зәңгілан аудандық халықтық бақылау комитетінің нұсқаушысы қызметіне көтерілді. 1988 жылдың қараша айынан 1990 жылдың желтоқсан айына дейін Зәңгілан аудандық партия комитетінде нұсқаушы, 1990 жылдың желтоқсан айынан 1991 жылдың қыркүйек айына дейін аудандық партия комитетінде ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарды Жастық шағымыз ортақ болғандықтан, кездескен сайын сырласатынбыз. Патриотизм – бұл бір түйіршіктің өзі де сезілетін сезім. Мен Мұрадты ұлтжанды жігіт ретінде танитынмын. Мен оның саяси ой-пікірлерімен әлі аудандық комсомол комитетінде қызмет істеп жүрген кезімде жақсы таныс едім. Әр жолы туған жер, азаматтық, әдебиет, ұлттық-адамгершілік құндылықтар туралы әңгімелестік. Осы құндылықтарға сүйене отырып, өңіріміз жастарының дүниетанымын қалыптастырудың құралы ретінде түрлі іс-шаралар туралы пікір алмасып отырдық. Мұраттың кең дүниетанымына біздің өңір жастарының қызғанышпен қарауы заңды (әділ) еді Сол жылдары Армения өзінің территориялық талабы үшін Әзірбайжанға қарсы жарияланбаған соғыс бастады. Қарабахта және Армениямен шекаралас аймақтарда шайқастар болды. Сол себепті Зәңгіланда біздің әскер құрамында аумақтық өзін-өзі қорғау батальоны жасақталды. Бұл батальонның сарбаздары еріктілер де, бұрынғы әскерилер де – халық еді. Олардың барлығы да патриоттар, Отан үшін өмір сүретіндер. Осы патриоттардың қатарында Мұрад Рахимов та болды. Ол Табораға жүрек қалауымен келді. Шекарада жат тыныс, шекараға жат табан тигенде, шекарада мылтық даусы естілгенде азаматтық парыз өтелу керек деп ойладым. "Азаматтық - парыз, азаматтық осы парызды түсінуден басталады. Автоматтың триггерін басып азаматтық борышын өтеп жүргендердің қатарындамыз. Соны сарбаздардың бойына сіңіреміз..." дедім. Менің идеям Мұратқа да ұнады. Бұл тақырып Жанбарда да, Шайфлиде де, Сейіттерде де... зор ынтамен талқыланды. өтіп кеткен еді 1992 жылдың 27 қыркүйегінен 1993 жылдың 26 қазанына дейін запаста болған аға лейтенант Мурад Рахимов 865-ші полктің 2-мотоатқыштар батальонының командирінің орынбасары ретінде Шайфли бағытындағы әскери қимылдарға қатысты. Бұл кезде қолында қаруы бар Занзилан азаматтарының барлығы әскер қатарына қосылды. Халық – солдат, солдат – солдат, офицер – солдат өз орнында. Бұл Зәңгіланға деген махаббаттың көрінісі еді. Осы махаббаттармен қорғанған Зәңгіласты қорғағандармен бірге Мұрад Рахимов та тынысы тарылды. Мен ол кезде полк командирінің орынбасары едім. Сондықтан ара-тұра кездесіп, ол жауапты аудандағы әскери жағдайға қызықтым. Сарбаз сияқты егжей-тегжейлі есеп берді, кейде одан әрі ештеңе сұраудың қажеті жоқ Мұрадпен болған әңгімеміз негізінен Зәңгіланың қорғанысын қамтыды. Жау әр жақтан шабуылға шықты. Облыс қорғанысы қатаң ұйымдастырылғанымен, қорғанысты нығайтып, жауынгерлік дайындықпен қатар жеке құрамның моральдық-психологиялық дайындығын арттыру мақсатында түрлі іс-шаралар жүргізіп отырдық. Мұрад Рахимов Шәйіфлидің қарамағында қызмет ететін әскери қызметшілермен Отанға, жерге, мемлекетке, мемлекеттілікке адалдық туралы әңгімелер ұйымдастырды. Сондай әңгімелердің біріне мен де қатыстым. Мұрат Әзірбайжан мемлекеттігінің тарихын қамтитын ерлік істеріне тоқталып, батырлар туралы әңгімеледі. Ол өз ойын түйіндей келе, мемлекет аумағын қорғайтындардың барлығы батыр екенін айтты. Бүгін Зәңгіләнің қорғанындасың, сен де батырсың. Бұл әңгіме жауынгерлердің рухын, шайқасқа деген жігерін, жеңіс рухын көтерді. Тартарлы Визир Оруджовтың шайқастарына тоқталып, «Сіздердің әрқайсысыңыз Визир сияқты жаудың артына өтіп, бір бөлімшемен жалғыз соғысуға қабілеттісіздер. Бұған сіздің командирлеріңіз де сенеді, Отан да...» Сезімге толы сарбаздардың бірі аға лейтенант Мұрад Рахимоваға: «Біздің шайқастарымыз Моңғолияны қорғау үшін де қажет болса екен...» деп тілегін білдірді. Содан біздің көзіміз жұпталады. Екеуміз де сол сарбаздың мысалында Заңғылдағы барша қорғаушылардың жеңіс рухының нұрын көрдік. Біраз уақыттан кейін бұл жауынгерлер жаудың ауыр әскери операциясының алдын алды. Мұрад Рахимовқа алғысымды айтып, «Бұл рахмет саған ана сүтіндей халал...» дедім. Сонда әлгі солдаттың: «Ел бізді де ұл атаса ғой» дегені есіне түсті. Біз күліп тұрдық. Бұл ниет те Заңғылды қорғау жауапкершілігінен туындайтын ниет, нұрлы ниет еді Әзербайжан КСР Президентінің 1991 жылғы 25 қаңтардағы жарлығымен республиканың шекаралас аймақтарындағы жағдайды қалыпқа келтірудегі қызметі, қоғамдық тәртіпті қорғау міндеттерін орындау кезінде көрсеткен ерлігі мен жанқиярлығы үшін Әзірбайжан КСР-нің «Құрмет» орденімен марапатталған Есімде: біз бірге сөйлесетінбіз. «Тәуелсіз Әзірбайжанның «Құрмет» орденін алатын күн болсын...» – дедім. Ол ризашылықпен күлді. Екеуміз де ұлт-азаттық қозғалыстың нәтижесінде мемлекеттік тәуелсіздігімізді қалпына келтіретініне сендік Зәңгіләнің басып алынуы оның зәңгіла тумасы және әзірбайжандық деген мақтанышын сілкіндірді. Ол сондай-ақ бұл кәсіптің қайдан шыққанын жақсы білетін - оның дүниетанымы жеткілікті болды 1994 жылдың наурыз айынан 1994 жылдың тамыз айына дейін Зәңгілан аудандық атқарушы билігі басшысының Ениканд ауылы бойынша аумақтық атқарушы өкілінің орынбасары, 1994 жылдың тамызынан 2014 жылдың қаңтарына дейін Зәңгілан аудандық атқарушы билігі басшысының аумақтық атқарушы өкілінің 2014 жылдың 2 шілдесіне дейін Заңғылан қаласы әкімінің орынбасары. Зәңгілан әкімшілік аумақтық округі бойынша Заңғылан аудандық атқарушы билігі жұмыс істеді Мұрад Рахимов қашанда қай жерде болса да жауапкершілікпен жұмыс істеп, жақсы жұмыстың, ұйымшылдықтың, қамқорлықтың, адалдықтың, жақсы қарым-қатынастың формуласын білетіндердің бірі болды. Ол қай жерде жұмыс істесе де педагогикалық ортаны құрады; Мұрад Рахимов оқуға деген құштарлық пен оқытуға деген ұмтылысты педагогикалық орта деп атады Мұрад Рахимов мемлекеттік қызметкер болған. Еңбек жолын бастағаннан бері мемлекеттік (партия, кеңес органдарында) бөлімдерде жұмыс істеген. Ол бұл міндеттерге жаңалық енгізген жоқ, ол шығармаға жаңа рух әкелді, ол бұрыннан бар жұмысқа деген сүйіспеншілікке жаңа реңк әкелді. «Ең әдемі жаңалық әрбір қызметкердің өз міндетіне деген жауапкершілігімен айқындалады.Осы борышын тарихи борыш деп білген абзал азаматтар еді...» – оның еңбектегі ойлары осындай. қызметіне философиялық көзқарасына негіз болды, оны білетіндердің, жанына жақындардың ойларын бойына сіңірді Мұрад Рахимов осылай ойлап, жұмыс істеді. Әзірбайжан Республикасы Президентінің 2014 жылғы 25 маусымдағы № 580 бұйрығымен мемлекеттік қызметтегі нәтижелі еңбегі үшін «Мемлекеттік қызметтегі ерекшелік» медалімен марапатталған 2021 жылдың шілдесінен бастап 2-сыныпты мемлекеттік қызметкер ретінде зейнетке шықты Мурад Фарадж оглы Рахимов соттылығы жоғары азамат болған. «Жаңа Әзірбайжан» партиясының мүшесі ретінде жастарды әскери-патриоттыққа тәрбиелеуді одан әрі дамытуда жемісті еңбек етуде. Азаматтық жауапкершілікпен, азаматтықты құрметтеумен Мұрад Рахимовты тарих алдындағы азаматтық борышын өте жақсы білетін абзал азамат ретінде танитын, сүйген, әлі де солай сүйіп келеді