Отан адамы

Күндер бойы әлеуметтік желіден көрген видеоның әсерінен шыға алмай жүрмін. Мен сүйікті ұстазым, Баку мемлекеттік университетінің «Жаңа медиа және коммуникация теориясы» кафедрасының меңгерушісі, филология ғылымдарының докторы, профессор Джахангир Мамедлидің армян басқыншыларынан азат етілген туған ауылы Новрузлуға жасаған алғашқы сапарын бейнелейтін бейнесюжетті айтып отырмын. «Ел неден басталады?» деген патриотизм тақырыбына жазылған қалың кітаптардан гөрі мына шағын бейнематериалды тиімді деп таптым. деген сұраққа жауап ретінде Профессор Джахангир Мамедли 30 жыл бойы армяндардың қол астында болған туған ауылы Новрузлуда болған кезде ғалым да, ұстаз да, қоғам қайраткері де болған жоқ. Туған жер үшін мұрны ісіп, туған жердің топырағына бетін сипап, жылап-сықтаған, киімі де суылмаған 84 жастағы бала еді, өткенді, туған-туыстың рухын бұзып, осында келдім дейді. Жаһангир ұстаздың илаһи сәждедегі мөрі Наурыз топырағы болып, маңдайын соған қойып, осы топырақпен дәрет алған. Наурыз елі киелі құбыла, екі дүние тоғысқан, уақыт пен кеңістік бірлігі теңестірілген зиярат орны болды. Осы бір келер-кетер, ажал құшағында, өмірінің қайнаған шағында ата қонысын көріп, ауасын жұтып, топырағына тағзым етіп, суын ішіп, естеліктерін жаңғыртқанына Жаратушы риза болды Сөзбен айтып жеткізе алмайтын тәңірлік көріністі көрдім, құдайлық сезімді бастан кешірдім, үнсіз жыладым, жүрегімнен – еріксіз. Туған жермен қауышу қандай тәңірлік сиқыр, күш, зор бақыт еді! Жаһанғыр мырза бала болып, өзін өзі ұмытып, видеоға түсіріп жатқанын, айналасындағылар ауылды қайта-қайта айналып, тастарды, ағаштарды сипап, құлпытастарды сипап, ауыл адамдарымен бірге жүргендей сөйлесіп, айқайлап, тынымсыз еңбегі үшін халал сұрап жатты. Туған ауылды бұдан артық сүюге бола ма? Қатты! Адам үшін ең қымбат жер – туыстарын жерлеген жер деп бір жерден оқығанмын. Ол жердегі аруақтар адамды өмір бойы өзіне тартып, ұмыттырмайды. Адам ұмытқысы келсе де жанды іздеп, тас пен жерге жабысып, паналайды Наурыз мерекесінде Жаһанғыр ұстазбен жүздесу бақытын бөліскен журналист әріптесім Миршахин Ағаев пен осы бейнелерді түсірген түсірілім тобына – олар осы илаһи кездесудің куәсі болып, қуаныш сыбағасын алып, сусындап рухани тазарғандықтан қызғандым. Ол кезде Миршахин бұл игі басқосудың телережиссері де, ұйымдастырушысы да, бастамашысы да емес еді. Миршахин Жаһангирдің жүздеген шәкірттерінің бірі екенін ұмытқан. Жахангир ұстаздың өзі шығар. Әріптесімнің рухани әлемінде болып, көзі жерге қадалып, жылдар бойы аңсаған елмен, елі үшін сәбидей жылайтын кездесу де көңілін жылытты. Бірақ бұл да оны қуантты, жүзінен анық көрінді. Бірақ мені таң қалдырған бір жайт – Миршахин неге сол сәтте Жаһангир ұстазбен бірге сәждеге барып, жерге иіліп тағзым етпеді? Толқудан ұмытып кетті ме? Өйткені, ол жер тек Наурыз мейрамы емес, Ағдам емес, бүкіл Әзірбайжан, Отаны, туған жері еді, оған тағзым ету илаһи парыз еді "Мен үшін әлемдегі ең қымбат жер саналатын Новрузлу ауылындамын. Новрузлу ауылы мен үшін тамаша жер, туған жерімнің макро нүктесі. Міне, мен өзімді бүгінгі әлемдегі ең бақытты адаммын деп есептеймін. Мен де өзімді әлемдегі ең бақытты адамдай сезінемін". Жахангир ұстаз туған ауылындағы Новрузлуда оған деген махаббатын осылай білдіреді. «Бұл ауылдың маған бергені көп» дейді ол. Дүниеден мезгілсіз кеткен анасының, майданнан оралмаған әкесінің, жақындарының рухы осы елдің топырағымен, ауасымен, суымен араласып, сіңісіп, тасына, тасына қашалған. Жахангир мырза үшін ата-анасының жоқтығынан да туған жерінің жетімдігі ауыр еді. Ол туған жердің 30 жылдан астам армяндардың қолында болуы жетімдік азабынан асып түсті. «Тау болсам ерер едім, топырақ болсам тоқтар едім» Наурызлыға айтылғандай Үйі бұзылған, зираты бұзылған ұлына не айтып, талай жылдың азабын немен түсіндіріп, көзіне жас алып, жүрегін босатты ма? – Осы сұрақтардың жауабын Жаһангир мырзадан сұрағым келеді. «Мен ауыл адамымын, Бакуде 50 жылдан астам тұрсам да, ешқашан қала адамы бола алмадым» Бұл мерейтойлық пост емес. Жаһангир ұстаздың ғылыми, көркемдік, педагогикалық қызметі туралы қаншама жазылғаны сонша... Бұл очерк 30 жылдан кейін жарық көреді. бұрынғы шәкіртінің сәждедегі ұстазына деген сезімдерінің ауызша көрінісі - кездесудің өзі сияқты нәзік және эмоционалды Жаһангир мырза, «Новрузлуда үйлер салынса, мен көшетіндердің бірі боламын» дедіңіз. Үміттенемін! Новрузлуда жаңа үйлер салынсын, көш басталсын, сізге жаңа үй берілсін. Мен де жаңа үйіңе қонаққа келемін, құрметті ұстазым! Алла армандарымызды орындалсын! Аумин! Филология ғылымдарының докторы