Қайтыс болған тараптардың мұрагерлері бір талап бойынша – Жоғарғы сотқа жүгіне алмайды

Әзірбайжан Республикасы Жоғарғы Сотының Азаматтық істер жөніндегі алқасы заңды күшіне енген және ішінара орындалған сот шешімі болған жағдайда сол өтініш бойынша істі қайта қарауға жол бермеу туралы сот тәжірибесінің бірлігін анықтайтын шешім қабылдады Modern.az сайты істің мән-жайына сәйкес 17 500 манат материалдық шығын мен 4 000 манат моральдық шығын, барлығы 21 500 манат өндіру туралы сот шешімі шығарылып, ол шешім жартылай орындалғанымен, 20 250 манат өтелмей қалғанын хабарлайды. Кейін борышкер де, жәбірленуші де қайтыс болып, олардың заңды мұрагерлері пайда болды. Жәбірленушінің заңды мұрагері борышкер тараптың заңды мұрагерлерінен төленбеген соманы талап еткен, бірақ мұрагерлік мәселелерінің орындалу сатысында рәсімделмегеніне байланысты атқарушы орган іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы қаулы шығарған Осыдан кейін жәбірленушінің заңды мұрагері сотқа жаңа талаппен жүгініп, төленбеген 20 250 манатты өндіруді талап еткен. Соттар істі мәні бойынша қарап, талап арызды қанағаттандырды Істі қарау барысында Жоғарғы Сот біріншіден, сотқа шағымдану құқығы Әзірбайжан Республикасының Конституциясымен қамтамасыз етілгенімен, бұл құқық абсолютті емес және тек заңда белгіленген іс жүргізу ережелері шеңберінде ғана жүзеге асырылуы мүмкін екенін атап өтті. Сот, әсіресе, сот арқылы қорғалу құқығы сотқа ресми түрде жүгіну мүмкіндігі ғана емес, сонымен қатар заңды күшіне енген құқықтық актілердің орындалуын қамтамасыз ету және сол актілерді қайта даулауға жол бермеу болып табылатынын атап өтті Сондай-ақ қаулыда борышкер немесе өндіріп алушы атқару сатысында қайтыс болған жағдайда олардың заңды мұрагерлерін атқарушылық іс жүргізуге тарту «Атқару туралы» Заңның 31-бабының тікелей талабы болып табылатыны баса айтылды. Сот мұрагерлік куәліктің болмауы мұраны іс жүзінде қабылдаған жағдайда жауапкершіліктен босатпайтынын, ал мұрагерлік мүлікті иелену және пайдалану фактісі мұраның қабылданғанын растайтын негізгі құқықтық көрсеткіш болып табылатынын атап өтті. Сондықтан атқарушылық іс жүргізуде сәтсіздікке ұшыраған тараптарды ауыстыру сот орындаушысының міндеті болып табылады және бұл механизмді қолданбай жаңа сот ісін ашу заңға қайшы келеді Жоғарғы Сот сондай-ақ заңды күшіне енген және ішінара орындалған сот шешімі болған жағдайда сол өтініш бойынша жаңа талап қоюға азаматтық іс жүргізу заңнамасы бойынша жол берілмейтінін және бұл іс жүргізу құқығы нормаларын тікелей бұзу болып табылатынын ерекше атап өтті. Сот мұндай жағдайларда мәселені жаңа сот өндірісі арқылы емес, атқарушылық механизм арқылы, оның ішінде құқықтық мирасқорлықты дұрыс қолдану арқылы шешу керектігін түсіндірді Нәтижесінде Жоғарғы Сот апелляциялық сот алқасының қаулысының күшін жойып, іс бойынша өндірісті тоқтату туралы жаңа шешім шығарды