Өзбекстанда 4000 жыл бұрынғы хирургиялық операцияның іздері табылды - Аркеофили

Археологиялық нысанның аумағынан – Өзбекстанның Сурхандария облысындағы Ауғанстанмен шекарада орналасқан ежелгі Жарқұтан қалашығынан археологтар екі бала болған қорым тапты. Түркиядағы беделді археологиялық басылымдардың бірі Аркеофили жариялаған ғылыми мақалада олардың бірі шамамен 5 жаста, екіншісі 3 жасында қайтыс болған Жасы шамамен 4 мың жыл болатын үлкен баланың бас сүйегі ғалымдардың ерекше назарын аударды. Онда ежелгі хирургиялық операцияның іздері бар - трефинация, олардың пікірінше, тастан немесе сүйектен жасалған қарапайым құралдардың көмегімен жасалған Ғалымдар ерте заманда трепанацияны әртүрлі халықтар жасағанын айтады. Олар оны қатты бас ауруларын, эпилепсияны, жарақаттарды немесе мінез-құлық бұзылыстарын емдеу үшін қолдануға болады деп санайды. Сонымен қатар, олар мыңдаған жылдар бұрын емдеу көбінесе салт-жоралармен тығыз байланысты болғанын, сондықтан операцияның тек медициналық ғана емес, сонымен қатар салттық мәні де болуы мүмкін екенін атап өтті Ғалымдар бұл олжаны Орталық Азияда ежелгі хирургияның болғанының маңызды дәлелдерінің бірі деп атайды. Оны Өзбекстан мен Италия ғалымдарынан құралған халықаралық зерттеушілер тобы ашқан. Сарапшылар бас сүйегінің біздің заманымызға дейінгі 3-мыңжылдықтың аяғына жататынын және Оксус өркениеті деп аталатын Бактрия-Маргиана археологиялық кешені дәуіріне жататынын айтты. Бұл мәдениет қазіргі Түрікменстан, Өзбекстан, Ауғанстан, Тәжікстан және солтүстік-шығыс Иранды қамтитын Орта Азияда шамамен б.з.б. 2500-1500 жылдар аралығында болған Қазба жұмыстарының жетекшісі, Италияның Саленто университетінің археологы Энрико Аскалоне бұл жаңалықтың 4 мың жыл бұрын Орталық Азиядағы медициналық білім мен дағдылардың жоғары деңгейін көрсететінін баса айтты "Жарқұтан бізді таң қалдыруды жалғастыруда. Осыдан 4 мың жыл бұрын Орталық Азиядағы балаға жасалған бас сүйегінің хирургиясы шынымен таң қалдырады. Кеше ғана бұл мүмкін емес еді. Бүгінде ол біздің мұрағатымызда", - дейді ол Зерттеушілердің айтуынша, бұл олжа ғылым үшін ежелгі қоғамдарда медицина қалай дамыды, мұндай күрделі операцияларды кімдер және қандай себептермен жасады деген жаңа сұрақтар туғызады "Осы саладағы "сарапшылардың" қандай тобы мұндай араласуды жүзеге асыра алады? Мұндай операция үшін қандай анатомиялық және хирургиялық білім қажет? Неліктен бес жасар бала?" - деп сұрайды археолог Энрико Аскалон Azattyk Asia © 2026 Азаттық радиосы, Inc. | Барлық құқықтар қорғалған